Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae

SUMMA ARTICULI.

PRIMA conclusio: Ens et unum sunt idem realiter. Secunda conclusio: Unum addit supra ens indivisionem. Ex his infert D. Thomas corolarium, quod omne ens est unum.

COMMENTARIUM.

DUBIUM est circa istum articulum: An unum dicat de formali entitatem et perfectionem, an vero indivisionem et privationem? Caietanus hic docet, quod dicit de formali indivisionem: et probat hanc sententiam primo ex D. Thoma, supra, q. 6. art. 3. ad primum, ubi expresse dicit, quod unum non dicit perfectionem, sed indivisionem. Secundo probatur ex ratione D. Thomae hic. Unum nihil aliud est quam ens indivisum ergo dicit de formali divisionem, et de materiali ens. Tertio: unum addit aliquod formale supra ens; nam distinguitur saltem ratione ab ente, et non potest intelligi quid aliud addat, nisi indivissionem, nam per hanc distinguitur ab ente: ergo.

Scotus, 4. Metaphy., q. 2., existimat quod unum dicit de formali entitatem et perfectionem, ita ut unum ut sic, sit ens et perfectio. Eamdem sententiam videtur habere D. Thomas, 10. Metaph. lect. 4. Probatur haec sententia primo: unum est realis passio entis: ergo non dicit de formali indivisionem, sed perfectionem. Patet consequentia; nam ens rationis non potest esse passio entis realis. Confirmatur: ista passio probatur a Metaphys. per principia entis realis: ergo non est ens rationis de formali. Patet consequentia: nam ens rationis non oritur ex principiis intrinsecis entis realis. Ultimo: Deus est simpliciter unus; ergo unum dicit perfectionem. Patet consequentia: nam quae dicuntur de Deo simpliciter, dicunt perfectionem.

Prima conclusio. Unum addit aliquid supra ens, non solum secundum explicationem, sed vera et propria additione. Prima pars probatur. Haec additio, Ens unum, non est negativa, ergo. Consequentia et antecedens patet. Secunda pars probatur: Metaphysicus vere demonstrat unum de ente: ergo unum vere et proprie addit aliquid supra ens, nam idem non demonstratur de se ipso. Nota tamen quod unum supra ens addit privationem et indivisionem: nam verum et bonum dicunt et addunt respectum rationis, unum vero privationem.

Secunda conclusio. Unum non dicit indivisionem formaliter in recto, sed indivisio est modus intrinsecus et necessarius unitatis. Hanc conclusionem tenet D. Thomas in loco immediate citato. Et probatur: nam alias passio entis formaliter esset ens rationis. Vide ea quae diximus supra, quaest. 10. art. 1.

Tertia conclusio. Unum non dicit de formali entitatem, sed unitatem, quae nihil aliud est quam entitas determinata per modum intrinsecum: et ratione illius modi intrinseci unum significat aliquid diversum ab ente. Pro cuius rei expositione, nota quod modus intrinsecus diversus sufficit facere distinctum obiectum et significatum formale, et sicut Caietanus dicit in art. 1. Primae Partis, modus diversus procedendi in habitibus causat distinctionem formalem in obiectis, ita ut impossibile sit quod habitus qui differunt ex modo procedendi, non habeant distinctionem formalem in obiecto: ita dico, quod isti modi intrinseci diversi causant distinctionem formalem in obiecto et in significato. Haec conclusio sic explicata, probatur. Ens et unum sunt distincta signa, ergo sunt distincta signata formaliter. Confirmatur; iste terminus, unum, non dicit de formali indivisionem: nam hoc significatur per istum terminum indivisio, vel indivisus: ergo de formali importat aliquid aliud, ac subinde, non significat privationem: idem dicendum est de omnibus passionibus entis. Ex his conclusionibus passim sequitur, quod unum de formali significat entitatem realem et perfectionem. Et ex dictis patet ad argumenta pro utraque parte.