Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae

SUMMA ARTICULI.

CONCLUSIO est negativa. Cuius ratio, in virtute, haec est: si daretur aliqua causa divinae voluntatis, aut esset extra Deum, aut in ipso Deo. Sed extra esse non potest, quia omnis causa, in eo quod causa est, superior est, et ab ea dependet id, cuius est causa; quod impossibile est competere divinae voluntati. Rursus, neque in ipso Deo potest esse causa: quia Deus unico actu vult omnia in sua bonitate; sed idem non potest esse causa sui ipsius: ergo non datur ad intra aliqua causa divinae voluntatis. Et iste est discursus D. Thomae in Summa. Quem explicat ex comparatione ad actum intellectus divini, cuius nulla assignatur causa. Observet Theologus quod in nullo genere causae, dari potest causa divinae voluntatis, v. g. nec finalis, nec efficiens, nec formalis, nec materialis. Et hoc observandum est pro materia de Gratia. Nihil enim praesupponit voluntas Dei, cuius ipsa non sit causa.

COMMENTARIUM.

CIRCA hunc articulum notat Caietanus quatuor propositiones, pro modo loquendi, in hac materia. Prima est, quod in rerum natura quaedam sunt propter alia. Haec est apertissima: nam fructus terrae sunt propter animalia, mundus propter hominem, et homo propter Deum. Hic enim est ordo, quem disposuit naturae auctor. Secunda propositio: Deus vult unum volitum propter aliud. Haec etiam est vera: quia non significatur causa finalis divinae voluntatis, sed solum unius voliti, quod Deus vult esse propter aliud. Tertia propositio: hoc est volitum a Deo propter aliud volitum. Haec videtur habere ambiguitatem: quia videtur esse sensus, quod ratio volendi unum, sit velle aliud. Sed Caietanus ait esse veram, quia causalitas, in illa significata, tantum ponitur ex parte volitorum. Et ita D. Thomas loquitur, 1. Cont. Gent., cap. 87. et 88.|summa-contra-gentiles-liber-primus:liber.1/capitulum.87 ubi ait, quod unum volitum a Deo est causa alteri, quod cadat sub ordine voluntatis divinae. Advertendum tamen, cum eodem Caietano, quod actus divinae voluntatis caret causa, non solum ut est tale ens, sed etiam ut est velle seu volitio attingens volita. Itaque attingentia divinae voluntatis activa respectu unius voliti non est causa attingentiae activae respectu alterius voliti. Cum hoc tamen stat, quod idem actus divinae voluntatis habeat causam ex parte unius voliti respectu alterius; ita sane quod attingentia passiva unius voliti sit causa attingentiae passivae alterius. Ac si diceremus, quod esse volitum unius causatur ab esse volito alterius; et non solum esse naturale unius causatur propter esse perfectum alterius: v. g. homo habet esse volitum a Deo, et bruta habent esse volita a Deo, et quia homo habet esse volitum, bruta habent esse volitum. Quarta propositio: Deus vult hoc, quia vult aliud: haec in rigore falsa est, quia importat causam actus voluntatis divinae, et attingentiam ipsius ad unum volitum causari ex attingentia ad aliud. Unde D. Thomas in articulo negat istam Deus propter hoc vult hoc, quia facit eumdem sensum; concedit tamen istam, Deus vult hoc esse propter hoc. Ait tamen Caietanus, quod interdum pie sunt interpretandae huiusmodi locutiones, etiam si in rigore scholastico videantur falsae, ut si, v. g., concionator diceret: Quia Deus vult peccatorem converti, vult illum temporaliter puniri; certe causalitas pie referenda est ad ipsa volita inter se, non ad divinam voluntatem.