Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae

SUMMA ARTICULI.

PRIMA conclusio: Praedestinatio non est aliquid in praedestinatis. Ratio est, quia praedestinatio est pars providentiae; providentia autem non est in rebus provisis, sed est quaedam ratio existens in intellectu provisoris: ergo etc.

Secunda conclusio: Executio praedestinationis passiva est in praedestinatis, activa autem est in Deo.

Tertia conclusio, in solutione ad quartum: Praedestinatio importat respectum ad gratiam, tamquam causae ad effectum, et actus ad obiectum.

COMMENTARIUM.

DUBITATUR pro intelligentia D. Thomae in his duobus articulis: An praedestinatio formaliter importet actum divini intellectus, an potius divinae voluntatis? Et arguitur primo, quod sit actus divinae voluntatis. Nam in Scriptura, praedestinati appellantur electi, dilecti; sed electio et dilectio est actus voluntatis, ergo et praedestinatio. Maior patet, Matt. 22.: «Multi sunt vocati, pauci vero electi». Et ad Ephesios 1.: «Elegit nos in ipso ante mundi constitutionem»; Rom. 9.: «Non ex operibus, sed ex vocante dictum est Iacob elegi, Esau autem odio habui»; Rom. 8.: «Diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt Sancti». Nomine autem propositi Apostolus praedestinationem intelligit, iuxta communem explicationem; sed propositum est actus voluntatis: ergo et praedestinatio.

Secundum argumentum est ex D. Thoma, 3. par., q. 1., art. 3., ad 4. Ubi ait, quod praedestinatio praesupponit praescientiam futurorum: ergo est actus voluntatis. Consequentia probatur: quia alias praedestinatio praesupponeret se ipsam, nam si ponitur in intellectu debet esse praescientia futurorum quorumdam.

Scotus, in 1. Sent., dist. 40., q. 1., ait praedestinationem principaliter et proprie importare propositum et beneplacitum Dei volentis quibusdam dare gloriam, et media necessaria ad talem finem; sed quia nihil volitum, nisi praecognitum, ait praedestinationem praesupponere actum intellectus; atque ideo aliquando accipi pro actu intellectus, sed improprie et minus principaliter. Eamdem sententiam sequitur D. Bonaventura, ibidem, q. 2. Alii vero Doctores Scholastici dicunt praedestinationis nomine simul et aequaliter intelligi actum intellectus et voluntatis Dei; idque probant ex definitione, quam Magister Sententiarum ibidem ponit: ait enim «praedestinatio est gratiae praeparatio», quae sine praescientia esse non potest. Item ex Augustino, lib. De bono perseverantiae, cap. 14. «praedestinatio est praescientia et praeparatio beneficiorum Dei». Ecce, ubi ponitur praescientia et praeparatio in definitione praedestinationis, quarum altera, scilicet, praescientia est intellectualis, altera scilicet, praeparatio, est voluntatis actus. D. Thomas hic, et De Veritate, q. 6., art. 1., censet, quod si Praedestinationis nomine principaliter et formaliter intelligamus divini intellectus actum, eum, nostro modo intelligendi, necessario praecedit aliquis actus voluntatis. Quamvis enim verum sit, absolute loquendo, actionem intellectus prius esse actione voluntatis, non tamen quaelibet actio intellectualis prius est quam quaelibet actio voluntatis, v. g. actus prudentialis: posterior est recta intentione finis: sic ergo dicendum, quod praedestinatio est actus specialis providentiae, qui praesupponit intentionem Dei et dilectionem respectu eorum qui praedestinantur, ut in artic. 4. amplius explicabitur. Sed pro maiori intelligentia D. Thomae et eorum quae dicenda sunt in hac materia, iaciendum nobis est fundamentum necessarium, videlicet, quod in divinis omnia sunt simul, et nihil prius aut posterius in aliquo genere causae, nihilque realiter ab alio distinctum, ubi non obviat relationis oppositio. Circa quod fundamentum aliqua notanda sunt: Primo, quod secundum nostrum modum concipiendi, qui rem simplicissimam et infinitam non simplici conceptu, sed multis et imperfecte cognoscimus, necesse est distinguere divina quaedam attributa ad Divinae Essentiae unitatem pertinentia: in quorum singulis cognoscimus Divinam Essentiam imperfecte secundum unam rationem, non cognoscentes, sed neque negantes alias perfectiones in eadem essentialiter contineri: v. g. distinguimus attributum sapientiae ab attributo omnipotentiae, iustitiae et misericordiae. Et quidem in his ipsis attributis, sicut distinctionem facimus quatenus nos illa Deo tribuimus, sic etiam et quasdam prioritates invenimus inter ipsa divina attributa, ut ita dicamus quaedam esse priora, alia posteriora: quae tamen prioritas et posterioritas oritur ex imperfectione nostri intellectus et in ipso terminatur, neque refunditur in rem significatam: alioquin essemus blasphemi tribuentes Deo, quod illi non competit. Ad hunc ergo modum pie et religiose dicunt Theologi, quod attributum immutabilitatis prius est quam attributum aeternitatis: et quod ratio quare Deus est aeternus, convenienter redditur per hoc, quod est immutabilis omnino. Non autem asserunt quod in ipso Deo sit distinctio immutabilitatis et aeternitatis, sed tota distinctio est in nostro modo intelligendi. Cum hoc tamen stat in veritate, quod fundamentum huiusmodi distinctionis, quod nostra ratio adinvenit, est realiter in Deo, propter eminentiam et infinitatem ipsius esse divini. Et hoc sufficit ad distinctionem rationis ratiocinatae, idest habentis fundamentum in re, et non solum in ipsa ratione ratiocinante, quemadmodum idem distinguitur a seipso, ut cum dicimus Petrus est idem sibi, distinguimus subiectum a praedicato ratione ratiocinante.

Nota secundo, quod similiter solemus loqui de divinis actionibus respectu creaturarum, ita ut dicamus, Deus prius intelligit, aut vult hoc quam illud, id est prius nos intelligimus, quod Deus hoc vult, aut intelligit, quam intelligamus quod aliud intelligit, aut vult. Hinc sequitur, quod, quia nostro modo intelligendi idem solet esse prius et posterius respectu eiusdem in diversis generibus causarum, ita etiam solemus et possumus affirmare, quod Deus prius et posterius respectu eiusdem intelligit, aut vult aliquid; v. g. Deus vult prius finem quam media, scilicet, salutem aeternam hominibus conferre, quam media ad huiusmodi finem, hoc est, prius non intelligimus finem referri ad divinam voluntatem quam ipsa media: sed rursus in alio genere causae, quasi materialis et dispositivae ad finem, dicimus, quod Deus vult prius esse merita quam praemia; quae tamen prioritas et posterioritas tota terminatur et completur in ipsis effectibus, et in nostro modo intelligendi: quia in Deo tantum est unicus actus voluntatis, quo vult simul omnia, quae vult, quamvis velit unum esse propter aliud, et ita vult conferre gloriam propter merita, et merita confert propter gloriam in diversis generibus causarum.

Nota tertio, per hanc doctrinam esse respondendum, quando quaeritur, utrum voluerit Deus prius esse res in esse naturae quam in esse gratiae? Et, utrum voluerit prius Incarnationem Filii sui quam permittere peccatum Adae? Respondendum est enim quod, si isti effectus considerentur secundum rationem prioritatis causae finalis, sic esse gratiae est prius volitum a Deo tamquam finis totius esse naturae; sed rursus quia esse naturae praesupponitur in genere causae materialis et subiectivae, inde est quod prius intelligimus Deum voluisse creare universum, quam intelligamus, sic voluisse diligere mundum, ut Filium suum Unigenitum daret. Proportionabiliter, permissio peccati prius est volita in genere causae quasi materialis, quam Incarnatio Christi, et quam sacrificium altissimum, quod obtulit in Cruce, quod est bonum quoddam in mundo excellentissimum, et ideo in genere causae finalis prius volitum quam ipsa permissio peccati: immo vero permissio peccati non est volita secundum se, sed propter aliud bonum, quod per ipsam intendit Deus facere. «Usque adeo enim bonus est Deus, inquit Augustinus in Enchiridione, ca. 11., et lib. 11. De Civitate, capite 18., quod nullo modo fineret aliquod malum esse in operibus suis, nisi ut de ipso malo bene faceret». Ex qua doctrina colligamus contra aliquos ex modernis, permissionem peccati, etiam angelorum, directe esse provissam et volitam a Deo tamquam medium, non quidem ex natura sua, sed divinitus ordinatum ad bonum maius, quam sit bonum cuius privationem importat peccatum. Quemadmodum etiam paupertatem ordinat Deus ad Regnum caelorum, non ex natura sua. Quidam vero existimant permissionem peccati, occasionis tantum rationem habere, sicut et ipsum peccatum. Contra quorum opinionem, in art. 3. latius dicemus. Pro nunc autem sufficiat hoc argumentum, quia quod in tempore fit ordinate a Deo, ita ab aeterno ordinatum est et volitum; sed in tempore permissio peccati habet rationem boni, non aliunde nisi quia ordinatur ad tale bonum: ergo ita ab aeterno providit Deus et ordinavit illam permissionem ad omne bonum, ad quod in tempore ordinata est.

Nota quarto, quod ex dictis sequitur quam frivola est illa consequentia Scoti, quae in Schola frequenter fit, scilicet: Deus prius cognovit Christum praedestinatum quam peccatum Adae: ergo etiam si Adam non peccasset, divinum Verbum assumeret humanam carnem; etenim pari ratione esset bona ista consequentia: Deus prius cognovit ordinem naturae quam gratiae; ergo si non esset futurus ordo gratiae, crearet Deus ordinem naturae: vel, vice versa: Deus prius cognovit ordinem gratiae in genere causae finalis, quam ordinem naturae; ergo etiam si non esset ordo naturae futurus, fieret ordo gratiae. Ratio est: quia in istis consequentiis, ex prioritate nostrae rationis, quantum ad modum intelligendi in uno genere causae vel in alio, colligitur, absque ulla apparentia, prioritas realis in ipsis rebus, vel independentia unius rei ab altera secundum ordinem statutum a Deo. Sicut si diceres, prius intelligitur forma quam materia, et prius est volita, siquidem habet maiorem rationem boni; ergo etiam si non esset futura materia, fieret forma.

Denique nota, non esse valde necessariam distinctionem illam Caietani, 3. par. q. 1. art. 3. ad quartum; ubi ut solvat Scoti argumenta, et explicet dictum D. Thomae, in solutione ad quartum dicentis, quod praedestinatio praesupponit praescientiam futurorum, distinguit inter effectus praedestinationis. Nam quidam sunt non solum ordinati, sed constituti per praedestinationem, ut gratia et gloria; quidam autem sunt solum ordinati per praedestinationem, ut est Petrum esse secundum naturalem existentiam et reliqua spectantia ad naturalem ordinem Universi, quae omnia futuri rationem habent ab aeterno, ex divina providentia, et non ex praedestinatione; quin potius ipsa praedestinatio quasi superveniens ordinat animam Petri in beatitudinem supernaturalem, mediante gratia, quemadmodum ordo gratiae supervenit ordini naturae. Item reducit Caietanus ad ordinem naturae omnes defectus, tam in naturalibus, ut monstra et aegritudines, quam etiam in rationalibus, ut ignorantia et malum morale, quod est peccatum, quod quidem est defectus naturae rationalis, neque pertinens ad ordinem gratiae, sed potius ad ordinem naturae, (dixisset autem melius Caietanus, ad deordinationem naturae rationalis). Hinc ergo colligit Caietanus falsam esse Scoti imaginationem, scilicet, quod prius Petrus praedestinetur ad gloriam, quam praevideatur peccaturus: immo vero, ait Caietanus, sicut prius praevidetur Petrus secundum ea, quae pertinent ad ordinem naturae, quam praedestinetur, ita prius praevidetur peccaturus, quam praedestinetur; quia Petrum peccare pertinet ad ordinem naturae, cui supervenit ordo praedestinationis vel reprobationis. Unde Caietanus tres ordines distinguit in rebus, ita ut Deus primo ordinaverit Universum, secundum ordinem naturae; et quia Universum, secundum talem ordinem, non attingit ad fruitionem divinam, elevatum est per superadditum ordinem gratiae: et quia adhuc talis ordo non attingebat ad unionem summo modo possibilem cum Deo, praeordinavit Deus creaturam ad unionem personalem cum Deo. Unde bene infert Caietanus, quod praedestinatio Christi praesupponit quidem praescientiam peccatorum, non autem praesupponit praescientiam omnium futurorum. Et ita explicat D. Thomam cum dixit, quod praedestinatio praesupponit praescientiam futurorum, scilicet quorumdam, et non omnium. Diximus itaque discursum Caietani non esse valde necessarium ad solutionem argumentorum Scoti, propterea quod facile est invertere huiusmodi tres ordines, si de prioritate in genere causae finalis sit sermo, quae quidem prioritas respectu divinae providentiae primum locum obtinet. Sic igitur prius intelligimus cadere sub divina providentia ordinem creaturarum ad unionem personalem cum Deo: ad hunc enim finem omnia ordinata sunt. Ex quo ordine resultat Christus, qui est caput et fons secundi ordinis gratiae, per quam rationalis creatura ordinatur ad gloriam. Et denique hic secundus ordo, quia melior est et excellentior, prius est in intentione Dei, primi agentis et ultimi finis, quam ordo naturae, qui solum praesupponitur et praeintelligitur in genere causae materialis: quod adhuc in sequentibus latius patebit. Deinde quod ait Caietanus, peccatum praescitum a Deo pertinere ad purum ordinem naturae, falsum nobis videtur, tam in Angelis, quam etiam in Adam. Quia tam Angeli, quam Adam peccaverunt immediate contra praeceptum supernaturale: ergo tale peccatum iam praesupponit ordinem naturae ad Deum ut ad finem supernaturalem; ac per consequens pertinet ad ordinem seu potius ad deordinationem a fine supernaturali.

HIS sic constitutis, sit prima conclusio: Actus, quos nos possumus imaginari esse in mente divina, tam communes quam proprios circa praedestinatos, hi sunt: Cognovit Deus omnes homines possibiles, ex quibus quosdam dilexit quantum ad esse naturae, et hos voluit creare; ex quibus adhuc quosdam dilexit ad finem supernaturalem, quae divina dilectio electio dicitur, quatenus ex aliis quos creare volebat, istos separavit sibi; et denique, hos electos praedestinavit, hoc est, providit et ordinavit ut, per quaedam media supernaturalia, efficaciter pervenirent in finem supernaturalem. Haec conclusio non aliter probatur, quam ex naturali modo concipiendi et procedendi nostri intellectus, et ex natura cognoscentis et rei cognitae: nam primum omnium Deo tribuendum est quod sibi naturale est, scilicet cognitio omnium possibilium tam pertinentium ad ordinem gratiae, quam ad ordinem naturae. Deinceps tribuimus Deo quae sibi competunt non ex necessitate naturae, sicut est diligere homines; deinde, quae competunt Deo ut est auctor gratiae, quatenus est specialis eius dilectio ad finem supernaturalem, quae dilectio non extenditur ad omnes homines, quos dilexit quantum ad esse naturae: propterea talis dilectio dicitur electio, ut optime docet D. Thomas in articulo 4. Et denique hos electos ordinat per certa media ad talem finem.

Secunda conclusio: Ex his praedictis actibus, quos numeravimus, dicimus, rationem praeexistentem in mente divina circa media efficacia ad consequendum finem, appellari proprie praedestinationem, quae praesupponit, nostro modo intelligendi, electionem et dilectionem. Huic sententiae consonat, quod ait Augustinus libro De bono perseverantiae, cap. 17., praedestinare est in praescientia futura disponere et ordinare: disponere autem et ordinare ad actionem intellectus pertinet intrinsece. Id ipsum dicit Hieronymus, supra, cap. 1. ad Ephes. Item Apostolus Roman., 11.: «Numquid repulit Deus plebem suam quam praescivit?», hoc est, quam praedestinavit. Et Actor., 13.: «Crediderunt quotquot erant praeordinati ad vitam aeternam»; sed praeordinare dicit actum intellectus; ergo et praedestinare. Et denique, praedestinatio Liber vitae appellatur, in quo praedestinatorum nomina scripta sunt; sed Liber in spiritualibus ad intellectum pertinet, et profecto melius quadrat cum primaeva significatione praedestinationis, secundum latinam linguam. Fateor tamen non multum referre graviores quaestiones solvendas, scilicet an sit causa praedestinationis ex parte nostra, et reprobationis? et an sit certus numerus praedestinatorum? Parum, inquam, referre, praedestinationis nomine divinam electionem sive dilectionem seu providentiam intelligamus: nam si alicuius horum daretur causa extra Deum, eadem esset et aliorum actuum, quos ponimus in Deo. Et per hoc patet ad argumenta.

Ad primum respondetur, quod quia praedestinati sunt etiam electi et dilecti, propterea sic appellantur in Scriptura; sed ad hoc non requiritur quod praedestinatio sit actus voluntatis.

Ad secundum, ex doctrina D. Thomae respondetur, quod ille non intellexit praedestinationem praesupponere praescientiam omnium futurorum, sed quorumdam, et in quodam genere causae, ut supra explicavimus.

DUBITATUR secundo, especialiter circa secundam et tertiam conclusionem: Quinam et quot sunt effectus, qui includuntur in executione praedestinationis. Pro cuius quaestionis intelligentia nota primo, huiusmodi effectus multipliciter posse a nobis considerari. Quidam enim sunt communes praedestinatis, et reprobis, alii sunt speciales ipsis praedestinatis. Quidam enim sunt remoti effectus ex natura sua, sed praesuppositi et ordinati a Deo sub ordine praedestinationis vel reprobationis, ut est creatio animarum et Angelorum: quidam autem sunt ex natura sua eiusdem ordinis cum praedestinatione et reprobatione, ut v. g. meritum Christi et sacrificium eius, quod pro nobis obtulit, quantum ad sufficientiam est ordinis praedestinationis. Similiter permissio peccati Adae, ita ut in illo tota natura rueret, ordinis est reprobationis, quantum est ex parte sua, sed ex divina misericordia permissio illius peccati ordinatur ad salutem quorumdam; quemadmodum, vice versa, ipsa Passio Christi, quae secundum se est ordinis praedestinationis, tamen, propter malitiam hominis, convertitur in maiorem condemnationem ipsius. Rursus specialis effectus omnium praedestinatorum sunt iustificatio cum perseverantia, et glorificatio: quod enim inquit Apostolus, Roma., 8.: «Quos praedestinavit, hos et vocavit; et quos vocavit hos et iustificavit; quos autem iustificavit, illos et glorificavit»; intelligendum est collective, ut solis praedestinatis conveniat; alias enim vocatio, quae est per fidem, et iustificatio vera per gratiam Dei etiam quibusdam reprobis communis est. Quamvis enim secundum se vocatio et iustificatio non sit ordinis reprobationis, sed potius praedestinationis, tamen homo, propter peccatum suum, causa est amittendi iustificationem; et per consequens praecedentem iustificationem convertit in maiorem iustioremque condemnationem suam, iuxta illud 2. Petri, capite 2.: «Melius erat eis non cognovisse viam iustitiae, quam post agnitam retrocedere ab eo, quod traditum est illis sancto mandato». Deinde effectus specialis praedestinatorum, quidam respiciunt singularem cuiusque praedestinationem, ut v. g. miraculosa conversio Pauli, et latronis in cruce, et singulares inspirationes Dei, maiores aut minores respectu cuiuslibet praedestinati. Alii vero sunt communes omnibus praedestinatis, ut diximus. Sunt praeterea quidam effectus similes et aequales secundum se considerati, qui conveniunt indifferenter praedestinatis et reprobis; sed considerati respectu divinae providentiae multum dissimiles sunt, cuius generis sunt ingenium hominis propensum ad quaedam studia vel ad diversos status. Item acies mentis vel hebetudo, corporis dispositio bona vel mala, parentum vitium, vel virtus, divitiae et paupertas, salus et aegritudo, persecutiones, vel pax temporalis, quae omnia quibusdam Theologis non videntur esse effectus praedestinationis vel reprobationis, quia secundum se non habent proportionem cum fine supernaturali, et sine discrimine bonis et malis eveniunt.

At vero nobis aliter videtur iudicandum, quatenus haec omnia ordini divinae providentiae subiiciuntur. Sic enim quibusdam isti sunt effectus praedestinationis, quibusdam autem reprobationis. Et probatur ex illo Roman., 8.: «Scimus autem quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt sancti». Quem locum explicat D. Augustinus lib. De correctio. et gratia, cap. 9. tomo 7. de praedestinatis; ideoque dixisse Apostolum, iis qui secundum propositum vocati sunt sancti, hoc est, secundum electionem voluntatis Dei vocati sunt ut essent sancti usque in finem. Et in libro De gratia et libero arbitrio, capite 17., eodem tomo, ait: «Quid est, omnia cooperantur in bonum, nisi etiam ipsae saevissimae persecutiones?» Quin etiam ipsemet Augustinus lib. De correctione et gratia, ubi supra, usque adeo, inquit, diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, ut si quando devient et exorbitent, etiam hoc ipsum eos faciat proficere in bonum, quatenus humiliores per poenitentiam redeant. Ita docet Bernardus super Psalmum, Qui habitat, Sermone 2. Praeterea accedit quod ait Apostolus Roman., 14.: «Qui manducat, Domino manducat, gratias enim agit Deo, et qui non manducat, Domino non manducat: sive enim vivimus, Domino vivimus; sive enim morimur, Domino morimur». Unde theologica ratio potest colligi. Omnia temporalia, sive bona sive mala, possunt esse media et instrumenta caritatis, et obiectum illius materiale, quod in gloriam Dei ordinabile est: ergo possunt esse effectus praedestinationis. Et proportionabiliter, si, permittente Deo, haec omnia ordinantur per malitiam liberi arbitrii ad malum culpae usque in finem, erunt effectus reprobationis. Confirmatur: quia Ecclesia petit in Litaniis multa bona temporalia: ergo possunt esse effectus praedestinationis. Et denique eiusmodi bona cadunt sub obiecto spei virtutis theologicae, ut ait Divus Thomas, 2. 2. quaest. 17. art. 2. ad 2. Cadunt etiam sub merito, ut docet, 1. 2. quaest. ultima, art. ulti.: ergo possunt esse effectus praedestinationis, quatenus ordinantur a divina gratia in finem vitae aeternae.

Notandum est denique, quod effectus praedestinationis dupliciter possunt considerari. Uno modo, respectu praedestinationis totius corporis mystici praedestinatorum; et respectu praedestinationis cuiuscumque in particulari. Si primo modo considerentur non solum bona, sed etiam omnis permissio peccatorum omnium est effectus praedestinationis totius corporis mystici: omnia enim ordinantur ad maiorem perfectionem et pulchritudinem caelestis Hierusalem. Et sic non solum permissio peccati Adae, sed omnium hominum et Angelorum est effectus praedestinationis electorum omnium. Ait enim Aug. lib. 11. De Civit., cap. 18.: Neque enim Deus ullum, non dico Angelorum, sed vel hominum crearet, quem malum futurum esse praescisset, nisi pariter noscet, quibus eos bonorum usibus accommodaret; atque ita ordinem saeculorum, tamquam pulcherrimum carmen etiam ex quibusdam quasi antithetis honestaret. Hoc est quod Apostolus docet Rom., 6.: «Sustinuit in multa patientia vasa irae aptata in interitum, ut ostenderet divitias gloriae suae in vasa misericordiae, quae preparavit in gloriam». Et cap. 11.: «Nolo enim vos ignorare fratres, inquit, mysterium hoc, ut non sitis vobismetipsis sapientes, quia caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium intraret». Et iterum ibidem loquens de Iudaeorum ruina, inquit: «Numquid sic offenderunt, ut caderent? Absit». Ac si diceret, numquid finis intentus a Deo fuit casus illorum? Absit. Sed, inquit, illorum delictum salus est gentibus, ut illos aemulentur: hoc est, habeant exemplum, ne superbiant, sicut illi superbierunt et ceciderunt. Et iterum ibidem ait gentibus. Nunc autem misericordiam consecuti estis propter incredulitatem illorum. Et hoc est mysterium, quod Apostolus admirans ait ad Roman., 11. capi.: O altitudo divitiarum, et cetera. Haec omnia retulimus, ne vereatur Theologus asserere permissionem peccati Adae effectum fuisse praedestinationis Christi. Erat enim ea permissio necessaria, ut Verbum carnem assumeret, essetque Redemptor humani generis. Diximus necessariam permissionem, secundum ordinem divinae providentiae nobis revelatum circa salutem humani generis, et circa Christum, qui praedestinatus est, ut esset Sacerdos in aeternum, et per Hostiam sui Corporis esset Salvator hominum peccatorum; unde et proprium nomen sortitus est et appellatus Iesus: quae omnia, si attente animadverterent moderni quidam Theologi, non ita facile asseverarent, etiam Adam non peccante, Filium Dei humanam naturam assumpturum fuisse.