Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae
Domingo Báñez (1528–1604)
First published 1584
Dominicus Báñez, O.P.'s Scholastica commentaria in primam partem Summae Theologiae is a Salamanca-school commentary on the opening part of Aquinas's Summa. The first printing appeared at Salamanca in 1584, after Báñez's teaching at the Dominican studium and University of Salamanca; later editions and editorial continuations helped make the work a major witness to late sixteenth-century Thomism. Its close exegesis of Aquinas intersects the debates over divine grace, human freedom, predestination, and physical premotion that defined the de auxiliis controversy. Schola presents the Latin text from a 1934 Urbano edition; the catalogue's 1584 year identifies the original work, not the modern reprint.
✦ This work is being completed — add a section.
Prologus auctoris ad lectorem
In D. Thomae prooemium meditatio
Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit et ad quae se extendat
Articulus I: Utrum sit necessarium praeter Physicas disciplinas aliam doctrinam haberi
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia
Commentarium
DUBIUM potissimum est circa primam conclusionem: An sacra doctrina sit vere et proprie scientia.
Prima conclusio (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1 (continuatio)
Dubium 2
Dubium 3
Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia
Commentarium
Dubium 1 (pars prior)
Dubium 1 (continuatio)
Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica
Commentarium
Dubium 1: Objectiones
Dubium 1: Commentarium
Dubium 1: Responsiones
Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis
Commentarium
Dubium 1 (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1
Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia
Commentarium
Dubium I
Articulus VII: Utrum Deus sit subiectum huius scientiae
Commentarium
Dubium I
Textus Augustini ante articulum 8
Articulus VIII: Utrum sacra doctrina sit argumentativa
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Dubium 3
Dubium 4
Dubium 5
Dubium 6
Articulus IX: Utrum Sacra Scriptura debeat uti metaphoris
Commentarium
Commentarium; Dubium I
Articulus X: Utrum Sacra Scriptura sub una littera habeat plures sensus
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Dubium 3
Dubium 4
Dubium 5
Dubium 6
Dubium 7
Dubium 8
Dubium 9
Quaestio II: De Deo, an Deus sit
Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum
Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile
Articulus III: Utrum Deus sit
Quaestio III: De Dei simplicitate
Articulus I: Utrum Deus sit corpus
Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae
Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia, vel natura
Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse
Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo
Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia
Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex
SUMMA ARTICULI.
CONCLUSIO est affirmativa, quam probat quinque rationibus.
COMMENTARIUM.
DE conclusione huius articuli, quae definita est in cap. Firmiter de summa Trinit., videndus est Aug. 6. De Trinit. c. 6. et 7.
Circa quintam rationem D. Tho. in qua dicit, quod in totis aethereogeneis nulla pars est totum, ut nulla pars hominis est homo, posset esse dubium, utrum hoc in universum verum habeat. Nam contrarium asserunt nominales. Haec tamen difficultas philosophica est. Videndus est M. Soto, 1. Physi. q. 5. Veritas resolutoria est, quod licet non quaelibet pars totius aethereogenei recipiat denominationem totius, ut illa in qua separata non conservatur forma, ut manus hominis non est homo: at vero quaelibet pars hominis, quae per se potest subsistere in natura humana, est homo, etiam quando est in ipso toto, ut v. g. totus homo dempta manu.
Circa solutionem ad primum in qua dicit D. Tho. esse de ratione causati quod sit compositum, advertendum est contra Scotum, in 1., d. 8. q. 1., hoc dictum D. Thomae non esse intelligendum de causato large loquendo, ut extenditur ad partes alicuius totius et ad accidentia: haec enim non causantur, sed concausantur et comproducuntur; sed intelligendum est de causato per se subsistenti: et sic cessant obiectiones Scoti.
Circa solutionem ad secundum, ubi dicit Divus Thomas, quod apud nos composita sunt meliora simplicibus, quia perfectio bonitatis creaturae non invenitur in uno simplici, sed in multis: at vero invenitur in una quadam re simplicissima, nota, quod simplicitas non est perfectio simpliciter. Nam ut docet D. Anselmus in Monologio, c. 15, perfectio simpliciter est illa, quae in unoquoque melior est ipsa, quam non ipsa; quae descriptio duas exigit conditiones, ut aliquid sit simpliciter perfectio. Prima, quod illud quod attribuitur, importet perfectionem, defectu cuius negatio non est perfectio simpliciter, et relatio ut sic. Secunda conditio est, quod illa perfectio sit melior quam quaelibet sibi incompossibilis, non individuo huius vel illius naturae, sed in individuo entis. Defectu cuius risibilitas, hinnibilitas, et huiusmodi non sunt perfectiones simpliciter: quia licet sunt meliores huic homini, et huic equo, non tamen huic enti, inquantum est hoc ens. Simplicitas ergo, defectu primae conditionis non est simpliciter perfectio, quia non dicit perfectionem, sed negationem imperfectionis. Unde et vocatur praedicatum negativum a Caietano, in De ente et essentia, c. 2. ubi de hac re longius disputat contra Scotum, in 1., dist. 8.