Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae

SUMMA ARTICULI.

CONCLUSIO est affirmativa. Ratio est: in Deo est intellectus, ergo voluntas. Antecedens patet ex quaestione 14. art. 1. Consequentia probatur: quia voluntas sequitur intellectum. Hanc demonstrat comparatione formae intelligibilis ad formam naturalem, et est talis ratio: quaelibet res ad suam formam vel perfectionem naturalem hanc habet habitudinem, ut quando non habet ipsam, tendat in eam; et quando habet ipsam quiescat in ea; sed natura intellectualis habet talem habitudinem ad formam intelligibilem, ut tendat in eam, vel quiescat in ea: ergo omnis natura intellectualis habet voluntatem. Patet consequentia, quia voluntas nihil aliud est, quam inclinatio propria naturae intellectualis. Et ita dicitur appetitus rationalis sive intellectualis, sicut appetitus animalis est propria inclinatio naturae sensitivae; et appetitus naturalis est propria inclinatio naturae cognitione carentis.

Secunda conclusio: Velle Dei est suum esse. Ratio huius conclusionis non assignatur hic a D. Thoma; sed praesupponitur eadem esse, quae assignatur de intellectu divino, qui est esse divinum, eo quod Deus est purus et simplicissimus actus, ut quaest. 3. ostensum est.

COMMENTARIUM.

CIRCA hunc articulum notandum est, primam conclusionem ita esse certam, ut oppositum sit contra fidem. Probatur, ad Rom. 12.: Reformamini in novitate sensus vestri, ut probetis quae sit voluntas Dei bona, et beneplacens, et perfecta; et Ioannis, 3.: Sic Deus dilexit mundum; ergo, si in Deo proprie est dilectio, necesse est ut sit proprie voluntas. Item Sapien. 11.: Quomodo aliquid permaneret, nisi tu voluisses; Et denique, fides catholica docet, quod Spiritus Sanctus procedit a Patre et Filio per voluntatem. Ceterum, qui plures huius conclusionis rationes naturales desiderat, videat D. Thomam lib. 1. Cont. Gent., cap. 72.|summa-contra-gentiles-liber-primus:liber.1/capitulum.72, ubi octo rationibus demonstrat hanc veritatem. Sed omnium potissima est ea, quae in hoc articulo explicata est. Notandum est secundo, quod multiplex differentia est inter triplicem appetitum, scilicet, naturalem communem omnibus rebus, vel etiam proprium ratione carentibus, et sensitivum proprium animalibus, et intellectivum, qui est immaterialis et proprius naturae spirituali. Prima differentia est: nam appetitus naturalis sequitur statim formam naturalem; alii vero sequuntur formam apprehensam potentia cognoscitiva. Secunda differentia est: nam appetitus naturalis non opus est, ut sit actus elicitus et vitalis, sed sufficit, ut sit tacita quaedam propensio naturae; et talis appetitus est in lapide ad centrum, alii vero sunt actus eliciti et vitales. Tertia differentia est, quod appetitus naturalis est determinatus ad unum; alii vero differentiam possunt habere secundum varietatem formarum, quas apprehendit sensus vel intellectus. Et denique appetitus naturalis limitate appetit bonum sibi conveniens, ut v. g. appetitus lapidis naturalis ad centrum, solum est ad bonum conveniens lapidi, secundum gravitatem. At vero appetitus sensitivus et intellectualis appetunt quodvis bonum ipsius compositi, etiam aliarum potentiarum; v. g. appetitus sensitivus, et multo magis intellectualis, appetit operationes convenientes supposito, secundum visum, auditum, secundum etiam intellectum. Omnis enim homo naturaliter scire desiderat, ita sane ut verum sit obiectum voluntatis secundum quod est bonum intellectus. Caietanus hic septem differentias ponit, sed ad praedictas quatuor reducuntur.