Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae

COMMENTARIUM.

CIRCA totam hanc quaestionem notandum est primo, praecipuam intentionem D. Thomae in eo esse ut doceat, quod Deo propriissime convenit vita; et quod quidquid est in Deo; ut intellectum ab illo, est vita in ipso, iuxta illud Ioan. 1.: Quod factum est, in ipso vita erat. Ad hoc autem concludendum investigat et definit in art. 1. in quo consistat, quod res habeat vitam, dicens, consistere in hoc, quod res habeant in se principium activum sui motus vel operationis immanentis, et hoc quod significamus cum dicimus viventia se movere.

Non enim sumitur motus, ut solum nominat actum imperfecti et entis in potentia, sed etiam pro operatione, quae est actus perfecti, ut intellectio, volitio.

Nota secundo, quod licet nomen, vita, impositum sit ab operatione vitali, significat tamen principium illud, unde procedit operatio vitalis. Unde, in art. 2. definit D. Thomas quod vita non est accidens, neque vivum est praedicatum accidentale, sed substantiale. Et ita intelligitur Aristoteles, 2. De Anima text. 37., cum dicit, vivere viventibus est esse. Verumtamen, accipi solet vita seu vivere pro operationibus vitae, a quibus nomen imponitur, sicut accepit Aristoteles 9. Ethic. c. 1. cum dicit, quod vivere principaliter est sentire vel intelligere.

Hinc colligit D. Thomas in art. 3. quod vita maxime proprie convenit Deo.

Primo, quia maxime Deus ex seipso operatur per intellectum et voluntatem, non motus ab aliquo alio.

Secundo etiam, quoniam actio vitalis Dei est sua vita et essentia, quae perfectiones in nullo alio viventium reperiuntur, secundum quod in se sunt et vivunt. Nam cetera viventia, etiam si se moveant, dependenter tamen ab alio, et nulla operatio vitalis eorum est ipsorum vita essentialis. Deus tamen essentialiter est ipsa vita et fons totius esse vitalis, intantum quod omnes creaturae, etiam quae in seipsis non participant vitam, secundum tamen quod habent esse intellectum in Deo, sunt ipsa vita in Deo, ut optime explicat D. Thomas in art. 4.: atque hoc modo intelligendum est illud Ioan. 1.: Quod factum est, in ipso vita erat, secundum explicationem D. Augustini et Cyrilli.

Quamquam D. Chrysostomus Homil. 4. in Ioan., aliter dicit esse ordinandam illam periodum, scilicet: Sine ipso factum est nihil quod factum est: et ibi constituit punctum. Deinde sequitur, In ipso vita erat, etc. Et ista legit Chrysostomus, ut renitatur errori quorundam haereticorum asserentium, colligi ex illo loco, si legatur sicut nos legimus, Spiritum Sanctum esse creaturam: nam ita, dicebant, sequitur etiam de Spiritu Sancto, et est sensus: Quod factum est in ipso, scilicet, in Verbo, vita erat, idest, Spiritus Sanctus erat. Reiecit ergo hunc errorem Chrysostomus aliter punctuando, et consentit cum illo Theophylactus et Euthymius. Sed germanior est ille modus terminandi clausulam, quem sequitur Augustinus et alii plurimi. Et confirmatur; quia sic habetur in exemplari trilingui Complutensi, et in nostris exemplaribus Editionis Vulgatae. Item etiam hoc ostenditur ex aliis clausulis praecedentibus: nam semper una incipit ab aliqua parte praecedentis clausulae, secundum figuram rethoricam. Absurditas vero illius erroris, quem Chrisostomus confutat, satis convincitur ex contextu, nam statim sequitur, Et vita erat lux hominum. Et iterum: Erat lux vera, quae illuminat etc.: quae quidem ipsi Verbo attribuuntur; nam de illa luce dicitur, quod venit in mundum; et quod de illa testimonium perhibuit Ioannes Baptista. Posset hic tractari illa difficultas, utrum gravia et levia se moveant, an vero moveantur a generante, occasione doctrinae, quam docet D. Thomas in art. 1. et in solutione ad secundum; sed haec quaestio physica est: vide Magistrum Soto, 2. Phys.