Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae
Domingo Báñez (1528–1604)
First published 1584
Dominicus Báñez, O.P.'s Scholastica commentaria in primam partem Summae Theologiae is a Salamanca-school commentary on the opening part of Aquinas's Summa. The first printing appeared at Salamanca in 1584, after Báñez's teaching at the Dominican studium and University of Salamanca; later editions and editorial continuations helped make the work a major witness to late sixteenth-century Thomism. Its close exegesis of Aquinas intersects the debates over divine grace, human freedom, predestination, and physical premotion that defined the de auxiliis controversy. Schola presents the Latin text from a 1934 Urbano edition; the catalogue's 1584 year identifies the original work, not the modern reprint.
✦ This work is being completed — add a section.
Prologus auctoris ad lectorem
In D. Thomae prooemium meditatio
Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit et ad quae se extendat
Articulus I: Utrum sit necessarium praeter Physicas disciplinas aliam doctrinam haberi
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia
Commentarium
DUBIUM potissimum est circa primam conclusionem: An sacra doctrina sit vere et proprie scientia.
Prima conclusio (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1 (continuatio)
Dubium 2
Dubium 3
Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia
Commentarium
Dubium 1 (pars prior)
Dubium 1 (continuatio)
Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica
Commentarium
Dubium 1: Objectiones
Dubium 1: Commentarium
Dubium 1: Responsiones
Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis
Commentarium
Dubium 1 (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1
Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia
Commentarium
Dubium I
Articulus VII: Utrum Deus sit subiectum huius scientiae
Commentarium
Dubium I
Textus Augustini ante articulum 8
Articulus VIII: Utrum sacra doctrina sit argumentativa
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Dubium 3
Dubium 4
Dubium 5
Dubium 6
Articulus IX: Utrum Sacra Scriptura debeat uti metaphoris
Commentarium
Commentarium; Dubium I
Articulus X: Utrum Sacra Scriptura sub una littera habeat plures sensus
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Dubium 3
Dubium 4
Dubium 5
Dubium 6
Dubium 7
Dubium 8
Dubium 9
Quaestio II: De Deo, an Deus sit
Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum
Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile
Articulus III: Utrum Deus sit
Quaestio III: De Dei simplicitate
Articulus I: Utrum Deus sit corpus
Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae
Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia, vel natura
Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse
Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo
Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia
Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex
Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat
Quaestio IV: De Dei perfectione
Articulus I: Utrum Deus sit perfectus
Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum
Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo
Quaestio V: De bono in communi
Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente
Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens
Articulus III: Utrum omne ens sit bonum
Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis
Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine
Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile
Quaestio VI: De bonitate Dei
Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat
Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum
Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei
Articulus IV: Utrum omnia sit bona bonitate divina
Quaestio VII: De Infinitate Dei
Articulus I: Utrum Deus sit infinitus
Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam
Articulus III: Utrum possit esse aliquid infinitum actu secundum magnitudinem
Articulus IV: Utrum possit esse infinitum in rebus secundum multitudinem
Quaestio VIII: De existentia Dei in rebus
Articulus I: Utrum Deus sit in omnibus rebus
Articulus II: Utrum Deus sit ubique
Articulus III: Utrum Deus sit ubique per essentiam, praesentiam et potentiam
Articulus IV: Utrum esse ubique sit proprium Dei
Quaestio IX: De Dei immutabilitate
Articulus I: Utrum Deus sit omnino immutabilis
Articulus II: Utrum esse inmutabile sit Dei proprium
Quaestio X: De Dei Aeternitate
Articulus I: Utrum convenienter definiatur aeternitas, quod est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio
Articulus II: Utrum Deus sit aeternus
SUMMA ARTICULI.
PRIMA conclusio: Deus est maxime aeternus.
Secunda: Deus est sua aeternitas.
Tertia: Nulla creatura est sua duratio.
COMMENTARIUM.
NOTA, circa articulum, quod prima conclusio est de fide. Nam Eccles. 18. dicitur: Qui vivit in aeternum etc. Et Isaiae, 40.: Deus aeternus Dominus. Psal. 101: Anni eius non deficient. Et Danie. 7. Potestas eius, potestas aeterna. Et haec veritas est definita in capitulo Firmiter, de Summa Trinitate, et in Symbolo Athanasii. Et ratio D. Thomae est demonstratio. Nam ex immutabilitate oritur aeternitas, veluti propria passio. Quod si quis dicat, immutabilitas et aeternitas in Deo sunt omnino idem, ergo unum non est causa alterius, ac subinde non erit demonstratio, nam demonstratio debet procedere per causam; respondetur, quod ad rationem demonstrationis sat est ut procedat per rationem formalem: nam in Logica sunt verae demonstrationes, et tamen unum non est causa alterius, sed solum ratio formalis; et si posset habere causam, unum ens rationis causaret aliud; nam praedicabilitas, si posset habere causam, illa esset universalitas: ita aeternitas, si posset habere causam, illa esset immutabilitas. Respondetur secundo, quod quamvis immutabilitas et aeternitas sint idem in Deo, nihilominus immutabilitas est causa aeternitatis eminentissimo et perfectissimo modo: ad hoc autem quod sit causa, isto modo, non requiritur distinctio realis, sed sat est distinctio eminens. Nota secundo, circa secundam conclusionem, quod illa est etiam de fide. Nam ut dictum est quaest. 3., art. 3. Deus est Deitas, et omnia Attributa in abstracto. Nam suppositum in divinis supra naturam divinam nihil reale addit, in creaturis vero addit aliquid reale, a natura distinctum. Nota tertio, quod tertia conclusio etiam est certissima, quoniam esse non est de essentia alicuius creaturae, ut dictum est loco immediate citato, sed est modus quidam veluti accidentarius: ergo si esse non est de essentia creaturae, neque duratio in esse; nam duratio cuiuslibet rei identificatur cum esse ipsius. Nota ultimo, quod aeternitas formaliter loquendo non est duratio. Volo dicere, quod ratio aeternitatis non est ratio durationis (quidquid dicat Caietanus, hic.) Ratio est, nam aeternitas est mensura durationis, duratio vero divina est mensuratum: ergo ratio aeternitatis non est ratio durationis. Verum est, quod haec propositio est vera, aeternitas est duratio, sicut sapientia est iustitia, quoniam in Deo omnia Attributa sunt unum. Vide solutionem ad primum, et nota illam. De duratione autem et distinctione ipsius ab esse, ad materiam de Angelis spectat.