Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae
Domingo Báñez (1528–1604)
First published 1584
Dominicus Báñez, O.P.'s Scholastica commentaria in primam partem Summae Theologiae is a Salamanca-school commentary on the opening part of Aquinas's Summa. The first printing appeared at Salamanca in 1584, after Báñez's teaching at the Dominican studium and University of Salamanca; later editions and editorial continuations helped make the work a major witness to late sixteenth-century Thomism. Its close exegesis of Aquinas intersects the debates over divine grace, human freedom, predestination, and physical premotion that defined the de auxiliis controversy. Schola presents the Latin text from a 1934 Urbano edition; the catalogue's 1584 year identifies the original work, not the modern reprint.
✦ This work is being completed — add a section.
Prologus auctoris ad lectorem
In D. Thomae prooemium meditatio
Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit et ad quae se extendat
Articulus I: Utrum sit necessarium praeter Physicas disciplinas aliam doctrinam haberi
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia
Commentarium
DUBIUM potissimum est circa primam conclusionem: An sacra doctrina sit vere et proprie scientia.
Prima conclusio (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1 (continuatio)
Dubium 2
Dubium 3
Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia
Commentarium
Dubium 1 (pars prior)
Dubium 1 (continuatio)
Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica
Commentarium
Dubium 1: Objectiones
Dubium 1: Commentarium
Dubium 1: Responsiones
Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis
Commentarium
Dubium 1 (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1
Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia
Commentarium
Dubium I
Articulus VII: Utrum Deus sit subiectum huius scientiae
Commentarium
Dubium I
Textus Augustini ante articulum 8
Articulus VIII: Utrum sacra doctrina sit argumentativa
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Dubium 3
Dubium 4
Dubium 5
Dubium 6
Articulus IX: Utrum Sacra Scriptura debeat uti metaphoris
Commentarium
Commentarium; Dubium I
Articulus X: Utrum Sacra Scriptura sub una littera habeat plures sensus
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Dubium 3
Dubium 4
Dubium 5
Dubium 6
Dubium 7
Dubium 8
Dubium 9
Quaestio II: De Deo, an Deus sit
Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum
Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile
Articulus III: Utrum Deus sit
Quaestio III: De Dei simplicitate
Articulus I: Utrum Deus sit corpus
Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae
Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia, vel natura
Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse
Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo
Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia
SUMMA ARTICULI.
CONCLUSIO est: In Deo non potest esse accidens; hanc probat triplici ratione ut patet.
COMMENTARIUM.
CONCLUSIO huius articuli est de Fide, ut patet ex Concilio Lateranensi, ubi definitur, quod Deus est omnino simplex; ergo in eo nulla est compositio accidentis et subiecti. Haec etiam est communis sententia Sanctorum. Vide D. August. locis citatis in articulo praeced.; et 5. De Trinit., c. 4. et 5.; et specialiter c. 16. ubi D. August. solvit argumenta, quae fieri poterant contra veritatem conclusionis ex denominationibus, quae adveniunt Deo ex tempore, scilicet, quod sit Creator, quod sit Dominus, Gubernator etc. Cum igitur creatura non sit ab aeterno, ergo Deus non erat Dominus ab aeterno. Respondet August. quod istae sunt quaedam denominationes relativae et ab extrinseco, non ponentes aliquid reale in ipso Deo, sed respectum quemdam rationis in ordine ad creaturas, de quo amplius dicemus infra, q. 13. artic. 7.; videte ibi Caiet., art. 7. Sed contra hoc arguitur. Deus est creans, et praeter subiecti corruptionem potest esse non creans; ergo creare est accidens Dei. Consequentia probatur ex definitione accidentis. Respondetur, quod res quae est substantia potest praedicari praedicatione quinti praedicabilis. Unde creare non est accidens, ut distinguitur contra substantiam, est tamen accidens quintum praedicabile.
Circa secundam rationem in qua dicit D. Tho. quod ipsum esse nihil aliud adiunctum habere potest sicut calor, nota ex doctrina Caietani hic, quod sicut inter abstractum et concretum factum ab intellectu haec est differentia, quod abstractum nihil secum compatitur, sicut albedo ut sic, omnia alia a se excludit: albedo siquidem est id quo album est album, hoc autem nihil aliud est quam albedo: at vero concretum etiam esse admittit, ut album intelligitur etiam esse dulce, et quandoque ita est: sic etiam loquendo de rebus ipsis inter abstractum secundum rem, et compositum secundum rem est distinctio, quod id quod est abstractum secundum rem, est ipsum tantum. Unde si detur ipsum esse secundum rem abstractum ab omni eo in quo est receptibile, id est, ab omni natura determinata secundum genus et differentiam, nihil aliud secum compatitur, et ex consequenti nullum accidens cum eo invenitur: at vero compositum secundum rem ex esse et natura, aliquid aliud praeter se secum admittit. Et hoc est quod D. Tho. elegantissime in secunda ratione complexus est. Vide D. Aug. lib. V. et VI. De Trinit., ubi definit veritatem conclusionis articuli dicens, quidquid de Deo dicitur non qualitas est, sed essentia. Ubi adverte quam male loquatur Gabriel in I., d. 32., q. 1. dicens, quod sapientia divina ponitur in praedicamento qualitatis.