Cursus Philosophicus Thomisticus, Prima Pars Philosophiae Naturalis

De pluralitate vel unitate istarum privationum non solum est DIFFICULTAS, an sint plures privationes secundum speciem vel una tantum, sed etiam secundum numerum, an scilicet sint tot privationes numero, quot formae sunt privatae, an vero sufficiat unica privatio ad privandum omnibus formis in una materia.

Res ista non est magni momenti, nec enim multiplicatio privationum aliquod habet inconveniens, cum nihil ponat in subiecto, sed tollat. Unde sicut non est inconveniens, quod plures formae absint a subiecto, ita etiam quod sint plures numero absentiae¹ vel privationes, quia nihil aliud est privatio quam absentia seu carentia formae, et sic privationes potius individuantur vel multiplicantur ex formis privatis quam ex subiecto. Et concordat D. Thomas, qui loquens de macula peccati 1. 2. q. 86. art. 1. ad 3. dicit, quod diversa peccata diversas maculas inducunt, cum tamen privationes sint, et constat, quod possunt dari plures maculae ortae ex peccatis numero distinctis, et sic dari plures maculas in eodem subiecto ex iteratis peccatis numero distinctis. Non ergo ex unitate subiecti sumitur unitas privationum, sicut² sumitur unitas numerica accidentium, quia haec positiva est nec consequitur ex aliqua forma negata, sed ex positiva inhaerentia et existentia in subiecto.

EX QUIBUS RESPONDETUR ad difficultatem propositam tot esse privationes in qualibet materia, quot sunt formae, quibus caret. Patet ex dictis, quia tot sunt absentiae formarum, quot sunt formae absentes. Nihil autem aliud est privatio seu carentia quam absentia formae in subiecto capaci. Et deinde, quia eo modo possunt multiplicari privationes, quo potentiae materiae ad suscipiendas formas, cum privatio in ipsa capacitate et potentia fundetur. Sed in materia multiplicatur ista capacitas seu potentia respectu formarum, ut docet S. Thomas 1. Phys. lect. 15.³, ubi inquit, quod «potentia materiae subiecto est una respectu multarum formarum, sed ratione sunt multae potentiae secundum habitudinem ad diversas formas. Unde in tertio huius dicetur, quod posse sanari et posse infirmari differunt secundum rationem». Ergo si ad multiplicationem formarum multiplicatur inclinatio seu potentia ad ipsas secundum respectum et habitudinem, multo magis carentiae et absentiae talium formarum multiplicabuntur ad multiplicationem earum. Nec tamen sicut potentia materiae dicitur una subiecto seu entitative, licet respective sit multiplex, ita privatio dici poterit una subiecto seu entitative, quia privatio nihil positivum importat aut entitativum sicut potentia materiae, ratione cuius identificetur et reddatur una ratione subiecti, sed dicit solam carentiam formae et sic multiplicatur ad multiplicationem formarum, potentia vero, quia identificatur positive et entitative cum materia, ut supra⁴ diximus, ideo redditur una ratione subiecti.

DICES: Privatio in materia negat omnem rationem actualitatis, sive entitativae sive formalis, ut supra diximus q. 3.⁵ Ergo unica privatio sufficit ad omnes formas, quia ratio formalis negata unica est, sicut etiam specifica, et formalis ratio potentiae seu appetitus materiae unica est respectu omnium formarum, quatenus in illis appetit esse substantiale corruptibile.

Confirmatur, quia una relatio, v. g. paternitatis, sufficit ad plures filios potestque tolli extensive seu terminative ad unum, licet non quoad alium. Ergo similiter una privatio sufficiet ad plures formas, quando sub eadem ratione privantur. Et idem exemplum potest fieri in unico habitu extendente se ad plures conclusiones, licet in se unica entitas sit.

Respondetur esse diversam rationem de privatione et de potentia seu appetitu vel aliis positivis tendentibus ad obiecta. Nam privatio comparatur ad formam ut absentia seu carentia illius, absentia autem non correspondet formae secundum tendentiam ad ea, circa quae versatur, sed ipsi praesentiae seu inhaerentiae, quam habet in subiecto. Haec autem multiplicantur ad multiplicationem formarum, sicut carentia seu absentia, et ideo tot sunt praesentiae, quot formae praesentes, et similiter tot carentiae seu absentiae et privationes, quot formae absentes. Ceterum ex alia parte formae sive potentiae aut virtutes tendunt positive ad terminos seu obiecta, circa quae versantur, quod non habet privatio. Et ex hac parte potest potentia seu virtus unica existens ad plura se extendere, quia ipsa ratio tendendi seu operandi simili modo invenitur in multis terminis seu obiectis solum materialiter diversis. Et ideo una virtus sufficit pro pluribus operationibus seu terminis, ubi similis ratio attingendi invenitur. Nec enim pro quolibet termino seu operatione ponenda est distincta virtus; tamen pro pluribus formis absentibus non est ponenda una solum absentia seu privatio.

Et sic patet ad exempla in confirmatione allata.

SECUNDO DICES: Nam in qualibet materia non est privatio cuiuscumque formae, quia non quaelibet materia est capax cuiuscumque formae, v. g. materia unius grani non est capax formae elephantis. Ergo non omnis materia est privata quacumque forma.

Respondetur omnem materiam esse capacem cuiuscumque formae mediate vel immediate, totaliter vel partialiter, sicut materia formicae vel lapidis sub illis dispositionibus non est capax formae hominis vel elephantis, sed sub aliis dispositionibus, quarum dispositionum capax est. Quodsi tam parva quantitas ut granum non est capax totius formae elephantis, est tamen capax, ut sit pars unius, et sic informari potest ab eius forma.