Summa summae S. Thomae, Tomus II

Conformiter ad ea quae resolvimus supra de actibus moraliter bonis, praesens quaestio de actibus supernaturalibus, proportione servata, est resolvenda. Unde :

Dico : Homini justificato, praeter gratiam habitualem et virtutes infusas ei annexas, necessaria est ad singulos pietatis actus generalis motio Dei ut authoris supernaturalis¹, eaque sufficit ad aliquos, quae tamen debet dici aliquo sensu specialis et gratuita. Ut autem diu homo justificatus in illis perseveret, requiritur gratia specialis superaddita².

Probatur prima pars ex principio generali Authoris³. Quantacumque natura aliqua corporea vel spiritualis ponatur perfecta, non potest in suum actum procedere, nisi moveatur a Deo, ut secundum movens motum a primo. Sicut ergo potentiae naturales, scilicet voluntas et intellectus, etiam ut informata virtutibus acquisitis, quae dant posse facere actus moraliter bonos, ut de facto faciant, indigent applicari et moveri per motionem generalem Dei ut authoris naturalis; ita eaedem potentiae, ut informata gratia et virtutibus infusis, quae dant posse facere bonos actus supernaturales, ut de facto faciant, indigent motione generali Dei ut authoris supernaturalis.

Probatur secunda pars. Sic se habet gratia sanctificans et virtutes infusae ei annexa ad supernaturales actiones, sicut natura et naturales potentiae ad actiones naturales. Atqui natura, etiam corrupta, potest aliquod opus bonum morale facere cum solo concursu generali ordinis naturae, absque speciali gratia superaddita, ut liquet art. 2, § 4, hujus dissert. Ergo gratia sanctificans et virtutes infusae ope ejus, cum solo generali auxilio supernaturali possunt aliquod bonum opus supernaturale facere.

Patet tertia pars ex dictis a. 1 et 3, § 4.

Quia, quamvis concursus generalis ordinis supernaturalis ad aliquod bonum supernaturale sit debitus naturae informatae gratia et virtutibus infusis, sicut concursus generalis ordinis naturalis ad aliquod bonum naturale est debitus naturae secundum se, quia nempe Deus secundum leges communes providentiae movet unumquodque secundum suum modum et suam dispositionem; attamen, cum natura, etiam ut elevata per gratiam et virtutes supernaturales, feratur in bonum variabiliter et ab illo sit defectibilis (non enim, ut suppono, est firmata in bono), hinc fit quod, quamvis illi sic elevatae debeatur generalis motio qua aliquando eliciat actus sibi proportionatos, non tamen ut semper et indefectibiliter eliciat. Quod ergo illi individuo detur hic et nunc, et non alteri, est ex speciali gratia.

Probatur quarta pars⁴; quia, propter infectionem carnis, quantum ad carnem, et ignorantiam quantum ad intellectum, quae remanent in homine justificato, ut dictum est, difficillimum est illi inter continuos conflictus et tentationes, atque in tanta obscuritate, diu perseverare in bono supernaturali, nisi speciali gratia viribus jam habitis superaddita roboretur et adjuvetur.

Et ita eruitur ex Concilio Arausic. II, can. 10, in quo sic definitur: « Adjutorium Dei in Renatis ac Sanctis semper est implorandum, ut ad bonum finem pervenire, vel in bono possint opere perdurare. » Ubi pro utraque perseverantia, finali et diuturna, requiritur specialis gratia. Similiter Trid., sess. VI, can. 22, de perseverantia indefinite loquens, statuit sic: « Si quis dixerit justificatum vel sine speciali Dei auxilio in accepta justitia perseverare posse, vel cum eo non posse, anathema sit. »