Summa summae S. Thomae, Tomus II

Dico 1° : Nullum peccatum formaliter sumptum, etiam veniale, potest esse in et a solo appetitu sensitivo, absque aliquo actuali influxu saltem interpretativo voluntatis.

Probatur 1°. Aug., lib. de vera Religione, c. 14, n. 27, ait : «Aut negandum est peccatum committi, aut fatendum est voluntate committi. » Et lib. de Duabus animabus, cap. 10, n. 14, ait : « Non nisi voluntate peccatur. »

S. Thomas, hic a. 2, ad 1 jam citatum : « Non peccatur nisi voluntate, sicut primo movente; aliis autem potentiis peccatur, sicut ab ea motis. »

Probatur 2°. Non potest esse peccatum, etiam veniale, in appetitu sensitivo, nisi saltem voluntas possit ejus motum impedire, ut expresse docet S. Thomas, in II Sentent., dist., 24, q. 3, a. 2, o, et etiam ipsimet fatentur adversarii, qui ideo negant motus primo primos esse peccata, quia, cum praeveniant omnem rationem et sint sine advertentia, voluntas non potest eos impedire. Atqui, hoc ipso quo voluntas potest impedire et non impedit, interpretative influit et consentit. Ergo. Unde adversarii vel inconsequenter loquuntur, vel disputant de nomine.

Dices 1º : S. Thomas, hic q. 74, a. 3, ad 3, dicit : «Motus sensualitatis rationem praeveniens, est peccatum veniale. » Q. 25 de Veritate, a. 5, ad 5 : « Non dicitur esse peccatum in sensualitate propter interpretativum consensum rationis. »¹

Resp. ad primum, quod S. Thomas loquatur de motu sensualitatis praeeveniente quidem rationem plene deliberatam, subsequente tamen semiplenam, hoc est, de motu secundo primo.

Ad secundum. Similiter non requirit interpretativum consensum rationis perfecte deliberatae, bene tamen imperfecte et semiplene deliberantis

Dices 2° : Juxta doctrinam articuli praecedentis, appetitus sensitivus ex sola habituali conjunctione seu subordinatione immediata ad voluntatem est liber. Ergo sine actuali voluntatis influxu potest peccare, saltem venialiter.

Resp. Dist. ant. Est liber in actu primo, conc.; in actu secundo, nego. Cum enim libertas appetitus sensitivi non sit in homine prima, sed subordinata et a voluntate participata, non potest in actum prorumpere sine aliquo voluntatis influxu; sicut etiam cogitativa non participat vim discurrendi actu circa singularia, nisi « secundum quamdam refluentiam » rationis universalis in illam, ut loquitur S. Thomas, 1° p., q. 78, a. 4, ad 5.

Dico 2º : Motus sensualitatis primo primi, nimirum qui omnem rationis advertentiam praevertunt, aut ii quos inviti patimur, quantumvis versentur circa illicita, non sunt peccata, ne quidem venialia.

Ita definivit Trid., sess. v, can. 5, et oppositum damnavit S. Pius V, propos. 50 et 51 inter Baianas.

[Ita definivit synodus Trid., loco citato : « Manere in baptizatis concupiscentiam vel fomitem, haec sancta Synodus fatetur et sentit; quae cum ad agonem relicta sit, nocere non consentientibus, sed viriliter per Christi Jesu gratiam repugnantibus, non valet : quin imo, qui legitime certaverit, coronabitur. Hanc concupiscentiam, quam aliquando Apostolus peccatum appellat, sancta Synodus declarat Ecclesiam catholicam nunquam intellexisse peccatum appellari, quod vere et proprie in renatis peccatum sit, sed quia ex peccato est et ad peccatum inclinat. Si quis autem contrarium senserit, anathema sit. »

Inter propositiones 79 damnatas primum a S. Pio V et postea a Gregorio XIII et Urbano VIII, sequentes leguntur :

50. « Prava desideria quibus ratio non consentit et quae homo invitus patitur, sunt prohibita praecepto : Non concupisces. »

51. « Concupiscentia, sive lex membrorum, et prava ejus desideria quae inviti sentiunt homines, sunt vera legis inobedientia. »

52. « Motus pravi concupiscentiae sunt, pro statu hominis vitiati, prohibiti praecepto : Non concupisces. Unde homo eos sentiens, et non consentiens, transgreditur praeceptum : Non concupisces, quamvis transgressio in peccatum non deputetur. »

53. « Quamdiu aliquid concupiscentiae carnalis in diligente est, non facit praeceptum : Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo. »]

Sequitur ex praecedenti conclusione. Si enim nullum sit peccatum sine aliquo consensu voluntatis, palam sequitur, motus qui omnem rationem antevertunt, aut quos patimur reluctante voluntate, non esse peccata, cum sint sine ullo voluntatis consensu.