Summa summae S. Thomae, Tomus II
Charles René Billuart (1685–1757)
Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae. Tomus II.
First published 1884
Charles-René Billuart, O.P.'s Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae, Tomus II, treats human acts, passions and virtues, sin, law, and grace in the Thomistic manual tradition. Schola presents the complete Latin Tome II from the Paris Vives edition of 1884.
Tractatus I: De actibus humanis
Dissertatio I: De voluntario et involuntario
Articulus I: Quid et quotuplex sit voluntarium?
Articulus II: Utrum omissio et effectus ex ea secutus sint voluntaria sine praecepto ponendi actum qui omittitur?
Articulus III: Utrum violentia causet involuntarium?
Articulus IV: Utrum metus causet involuntarium?
Articulus V: Utrum concupiscentia causet involuntarium?
Articulus VI: Utrum ignorantia causet involuntarium?
Dissertatio II: De voluntario libero, sive de libertate creata
Articulus I: Praenotanda
Articulus II: Utrum in homine lapso sit libertas arbitrii seu indifferentiae?
Articulus III: Utrum ad merendum vel demerendum, in hoc statu naturae lapsae, requiratur libertas a necessitate, seu libertas indifferentiae?
Dissertatio III: De actibus humanis speciatim sumptis
Articulus I: Utrum voluntas possit velle malum sub ratione mali?
Articulus II: De motivo voluntatis quoad specificationem
Articulus III: De motivo voluntatis quoad exercitium
Articulus IV: De modo quo movetur voluntas : an libere, an necessario?
Articulus V: De actibus elicitis a voluntate
Articulus VI: De actibus imperatis.** D. Thomas, q. 17
Dissertatio IV: De actibus humanis in esse moris
Articulus I: In quo consistat moralitas in communi actuum humanorum ?
Articulus II: De principiis moralitatis
Articulus III: De concursu multiplicis moralitatis simul in eodem actu
Articulus IV: Utrum dentur actus indifferentes?
Articulus V: Utrum et quomodo voluntas humana, ut sit bona, debeat conformari voluntati divinae?
Articulus VI: Utrum actus exterior addat bonitatem vel malitiam actui interiori?
Articulus VII: Utrum eventus sequens addat ad bonitatem vel malitiam actus exterioris?
Dissertatio V: De conscientia
Articulus I: Quid et quotuplex sit conscientia?
Articulus II: An et quomodo teneamur conformari conscientiae erranti?
Articulus III: Cujus speciei et gravitatis sit peccatum agere contra conscientiam?
Articulus IV: Quomodo se gerere debeat confessarius cum poenitente quem deprehendit laborare conscientia erronea?
Articulus V: De conscientia scrupulosa, per varias quaestiunculas
Articulus VI: Utrum liceat agere cum conscientia dubia, probabili, aut probabiliori?
Dissertatio VI: De opinionum probabilitate et delectu
Articulus I: Utrum sit licitum sequi opinionem minus probabilem et minus tutam, in concursu probabilioris et tutioris?
Articulus II: Utrum in conflictu duarum opinionum aeque probabilium, de honestate objectiva actus, liceat sequi minus tutam faventem libertati, relicta tutiori favente legi ?
Articulus III: Utrum liceat sequi opinionem probabiliorem minus tutam in concursu minus probabilis tutioris, ubi agitur de sola honestate objectiva actus?
Articulus IV: Varia quaestiunculae circa praesentem materiam breviter resolvuntur
Dissertatio VII: De probabilismo moderato
Articulus I: De natura probabilitatis
Articulus II: Quaenam systemata prodierint circa probabilitatem in practicis?
Articulus III: An liceat sequi opinionem vere et solide probabilem faventem libertati, relicta tutiore aeque probabili, vel etiam probabiliori, ubi de sola liceitate actionis agitur?
Articulus IV: De usu probabilitatis et de regulis specialibus quibus conscientia in dubiis practice formatur
Articulus V: Utrum liceat sequi opinionem probabilem, aut etiam probabiliorem, relicta tutiore, cum adest obligatio certa finem determinatum obtinendi?
Articulus VI: De probabilismo compensativo
Tractatus II: De passionibus et virtutibus
Dissertatio I: De passionibus
Articulus I: De passionibus in particulari
Dissertatio II: De virtutibus
Articulus I: Quid sit virtus, et quotuplicis generis?
Articulus II: De subjecto virtutum
Articulus III: De causa virtutum
Articulus IV: De proprietatibus virtutum
Tractatus III: De peccatis
Dissertatio I: De natura peccati
Articulus I: Quid sit peccatum?
Articulus II: Utrum formale constitutivum peccati commissionis consistat in positivo, an in privativo?
Articulus III: De peccato omissionis
Dissertatio II: De distinctione specifica et numerica peccatorum
Articulus I: Varia peccati divisiones
Articulus II: Unde petatur distinctio specifica peccatorum?
Articulus III: Utrum peccata commissionis et omissionis specie distinguantur?
Articulus IV: Unde petatur distinctio numerica peccatorum?
Dissertatio III: De comparatione peccatorum ad invicem
Articulus I: Utrum omnia peccata sint inter se connexa et paria ?
Articulus II: Unde sumatur inaequalitas peccatorum ?
Dissertatio IV: De subjecto peccati
Articulus I: Quodnam sit peccati subjectum ?
Articulus II: Utrum peccatum saltem veniale possit esse in et a solo appetitu sensitivo, absque omni actuali influxu voluntatis; omnesque motus sensualitatis sint peccata?
Dissertatio V: De causis peccatorum
Articulus I: An et quae ignorantia sit causa peccati, eaque ipsa sit peccatum?
Articulus II: Utrum possit dari ignorantia invincibilis juris divini positivi?
Articulus III: Utrum dari possit ignorantia invincibilis juris naturae?
Articulus IV: Utrum ignorantia invincibilis juris naturae excuset a peccato?
Articulus V: De inadvertentia ad peccatum
Articulus VI: Utrum ignorantia excuset a poenis per leges positivas statutis?
Articulus VII: Utrum Deus sit causa peccati?
Dissertatio VI: De peccato originali
Articulus I: Utrum sit peccatum originale ab Adamo ad posteros transmissum?
Articulus II: Variae quaestiones circa traductionem peccati originalis breviter resolvuntur
Articulus III: Utrum beatissima Virgo Maria peccatum originale in sua Conceptione contraxerit ?
Articulus IV: Utrum S. Thomas negaverit beatam Virginem Deiparam fuisse a peccato originali immunem?
Articulus V: In quo sita sit essentia peccati originalis ?
Dissertatio VII: De effectibus peccati
Articulus I: Utrum ex peccato actuali remaneat in anima macula seu peccatum habituale, et quid sit ?
Articulus II: De reatu poenae
D. Thomas, q. 87.
Petes 1° utrum peccatum inducat reatum poenae.
Resp. affirmative. Ita expresse Scriptura in variis locis. Exod., XXXII, 35 : Percussit Dominus populum pro reatu vituli. Psal. XXXI, 10 : Multa flagella peccatoris. Matth., XXV, 41 : Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. Matth., V, 22 : Qui dixerit (fratri suo), fatue, reus erit gehennae ignis. Rom., II, 9 : Tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum. Et alibi.
Probatur ratione. Recta ratio postulat ut qui violavit ordinem et aequalitatem justitiae, illam redintegret et restauret per quamdam recompensationem poenae1 ; quod in ipsis injuriis hominibus factis observatur. Atqui qui peccat, violat ordinem et aequalitatem justitiae divinae, voluntati suae indulgendo plusquam debet, contra mandatum Dei agens. Ergo.
Petes 2° quid sit reatus poenae.
Resp. Reatus poenae non est ordinatio sive activa, sive passiva ad poenam, sed est condignitas seu debitum poenae propter peccatum luendae : tum quia peccatum prius est dignum poena, quam ordinetur ad illam ; imo non ordinatur ad illam, nisi quia est illa dignum, sicut actus virtutis est prius dignus praemio, quam ordinetur ad illud, nec ac praemium ordinatur, nisi quia est illo dignus : tum quia, etsi Deus peccatorem non ordinaret ad poenam, nihilominus peccator esset poena dignus : tum tandem quia ordinatio ad poenam est bona et a Deo, Deus autem neminem facit reum poenae.
Petes 3° utrum reatus poenae maneat post peccatum remissum.
Resp. Remisso peccato, potest remanere reatus alicujus poenae temporalis2. Est contra Lutheranos et Calvinistas dogmatizantes, semper cum culpa totam remitti poenam, et inde tollentes indulgentias, satisfactiones et Purgatorium.
Dico. Deus potest quidem omnia remittere; sed ordinarie, remittendo culpam et constituendo per gratiam hominem haeredem gloriae, remittit tantum poenam aeternam, eamque commutat in temporalem satisfactoriam.
Ita fieri aperte testantur Scriptura. Nam ipse Adam, cui constat, Sap., X, 2, culpam fuisse remissam, varias tamen poenas luit, non ut medicinales contra peccata futura, ut volunt haeretici, sed in vindictam culpae praeterita. Dicitur enim Genes., III, 17 : Quia audisti vocem uxoris tuae, et comedisti de ligno ex quo praeceperam tibi ne comederes, maledicta terra in opere tuo, in laboribus comedes ex ea, etc. Insuper mors et miseriae hujus vitae sunt poenae peccati originalis, quibus tamen sunt obnoxii hi quibus remissum est. Item David, II Reg., XII, 14, post obtentam veniam sui adulterii, punitus fuit morte filii sui, non in cautelam futuri, sed in ultionem praeteriti ; dicit enim ei Nathan : Quoniam blasphemare fecisti inimicos Domini, propter verbum hoc, filius qui natus est tibi morte morietur. Ita pluries alibi ; et sic definivit concil. Trid., sess. VI, cap. 14 et can. 30 ; sess. XIV, cap. 8 et can. 12. De quo plura in 3ª parte Summae, ad q. 86.