Summa summae S. Thomae, Tomus II

Dico : Ignorantia invincibilis juris naturae excusat a peccato formali operantem ex ea. Est contra Lutherum, Calvinum, Jansenium et Jansenistas, definita ab Alexandro VIII, 7 decembris 1690, in condemnatione hujus propositionis : « Tametsi detur ignorantia invincibilis juris naturae, haec in statu naturae lapsae operantem ex ipsa non excusat a peccato formali. » Est secunda inter 31.

Probatur 1° ex SS. Aug. et Thoma. Aug., lib. III, de lib. Arbit., cap. 18, n. 50: « An tanta fallacia [ignorantiae] est ut caveri omnino non possit? Si ita est, nulla peccata sunt. » S. Thomas, hic q. 76, a. 3, c, loquens de ignorantia invincibili generaliter, diserte dicit: « Si vero sit talis ignorantia, quae omnino sit involuntaria, sive quia est invincibilis, sive quia est ejus quod quis scire non tenetur, talis ignorantia omnino excusat a peccato.»

Probatur 2° hac ratione fundamentali S. Thomae. Id excusat a peccato formali, quod tollit ab actu rationem voluntarii, ipsumque reddit involuntarium; peccatum enim est actus moralis, consequenter liber et voluntarius. Atqui id praestat ignorantia invincibilis juris naturae; definitur enim voluntarium, « quod est a principio intrinseco cum cognitione finis.» Ergo.

Respondent, ignorantiam invincibilem juris naturae, et ea quae ex ipsa fiunt, esse nobis voluntaria in Adamo, quippe quae sunt illius peccati effectus.

Sed contra : 1° Ad peccatum personale non sufficit voluntarium naturae seu in capite, sed requiritur voluntarium personae, ut definivit Alex. VIII, in condemnatione hujus propositionis : « In statu naturae lapsae, ad peccatum mortale et demeritum sufficit illa libertas qua liberum ac voluntarium fuit in causa sua, peccato originali et voluntate Adami peccantis.» Est prima inter damnatas (7 decembris 1690. 2° Quia alias sequeretur quod motus indeliberati concupiscentiae quos inviti patimur, omnes defectus et miseriae hujus vitae, stultitia, phrenesis, caecitas, etc., et omnia quae ex his fiunt, essent peccata formalia; quia sunt etiam effectus peccati originalis et voluntariae in Adamo.

Confirmatur. Ignorantia invincibilis juris positivi, etiam divini, excusat a peccato formali operantem ex illa, fatentibus ipsis adversariis. Ergo et ignorantia invincibilis juris naturae.— Prob. conseg. Ideo ignorantia invincibilis juris positivi excusat a peccato formali, quia et ipsa est involuntaria, et quod fit ex ipsa est involuntarium. Atqui similiter ipsa ignorantia invincibilis juris naturae est involuntaria, et quod fit ex ipsa est involuntarium. Ergo.

Pro solutione objectionum ex Aug., quem potissimum urgent Jansenistae, observandum quod in omnibus quae ex ipso opponunt, nunquam S. Doctor loquatur de ignorantia juris naturalis, sed vel determinate de ignorantia juris positivi, vel generaliter de ignorantia qualiscumque juris; unde sunt ab ipsis, sicut a nobis, solvenda. Dicendum itaque quod, quando S. Aug. dicit ignorantiam juris non excusare a peccato, loquatur vel de ignorantia vincibili et indirecte voluntaria in negligentia addiscendi, vel de peccato latius sumpto, pro eo quod est ex peccato et ad peccatum inducit, sicut sumitur ab Apostolo et a conc. Trid., sess. v, can. 2. « Non solum peccatum illud dicimus, inquit, lib. III de libero Arbit., c. 19, n. 54, quod proprie vocatur peccatum, libera enim voluntate et ab sciente committitur; sed etiam illud quod jam de hujus supplicio consequatur necesse est. »