Summa summae S. Thomae, Tomus II

D. Thomas, qq. 88 et 89.

Peccatum mortale dicitur quod mortem animae adfert, privando eam gratia, et est aeternae poenae dignum. Peccatum veniale stricte sumptum dicitur quod non excludit a subjecto principium veniae, quod est gratia.

Haeretici posteriorum temporum, Wicleffus, Lutherus, Melancthon, Calvinus, etc., docuerunt omnia peccata ex natura sua esse mortalia et esse ex se mortis animae et poenae aeternae illativa; de facto autem non inferre praedestinatis et fidelibus, ex Dei misericordia, sicque veniale non distingui a mortali ex natura sua, sed vel ex statuta a Deo lege seu misericordia, vel ex conditione personae peccantis.

Dico : Dantur peccata venialia, non solum ex conditione peccantis aut ex Dei misericordia, sed ex natura sua a mortalibus distincta¹.

Probatur 1° ex Scriptura. In variis Scripturae locis, quaedam peccata, sine ullo respectu ad personas, comparantur rebus levissimis, quaedam gravissimis : sic Matth., XXIII, 24, quaedam comparantur culici, quaedam camelo; Luc., VI, 41, quaedam festucae, quaedam trabi; I Cor., III, 12, quaedam foeno et stipulae superedificatis fundamento quod est Christus. Atqui, si omnia peccata ex se essent mortalia, quaedam male compararentur istis rebus minutis, dum alia comparantur rebus gravissimis; non enim minutum et leve dici debet quod mortem animae et gehennam aeternam ex se infert. Sicut ergo nec festuca ex se excaecare potest, nec culex suffocare, nec foenum aut palea fundamentum evertere; ita nec peccata istis rebus minutis comparata ex natura sua occidunt, et aeterna morte reum constituunt.

Probatur 2°. Concilium Trident. eamdem veritatem definivit sess. VI, cap. 11, can. 7, 23 et 25, et sess. XIV, cap. 5 : lege². Et tandem SS. Pontifices S. Pius V et Greg. XIII damnarunt hanc propositionem : « Nullum est peccatum natura sua veniale, sed omne peccatum meretur poenam aeternam. » Est 20a inter Baïanas.

Probatur ratione multiplici. Prima est fundata in Scriptura. Juxta Scripturam, Deus non imputat nec punit peccata aliter quam ex se mereantur, ut patet ex illo Psal., LXI, 13 : Quia tu reddes unicuique juxta opera sua. Et II Cor., V, 10 : Ut referat unusquisque propria corporis, prout gessit. Ergo, si sint peccata quae non punit Deus poena aeterna, eam ex se non merentur.

Secunda. Peccatum est quaedam animi infirmitas, juxta illud Psal., VI, 3 : Miserere mei, Domine, quoniam infirmus sum. Ergo, sicut sunt quaedam infirmitates corporis ex se mortales, quaedam non, ita infirmitates animae.

Tertia. Inter amicos sunt offensae leves, quae ex natura sua, et non solum ex gratia amici, non dissolvunt amicitiam. Ergo similiter erga Deum. Equis credat hominem justum et amicum Dei, ex natura verbi otiosi, aut risus superflui, incurrere odium Dei et aeternae gehennae reatum ?

Quarta, specialis contra haereticos. Adam, David et S. Petrus erant fideles et praedestinati. Atqui tamen quaedam eorum peccata vere fuerunt mortalia, et ut talia reputata et imputata, scilicet esus fructus vetiti ab Adamo, adulterium in Davide, negatio Christi in S. Petro. Neque enim puto quemquam negare Adamum, Davidem et S. Petrum per haec peccata amisisse amicitiam Dei et incurrisse reatum poenae aeternae, donec per poenitentiam expiarentur. De peccato Adae sic intelligunt Ambros., lib. de Paradiso, c. 9, et Aug., lib. XIII de Civit., c. 12. De adulterio Davidis sic censet idem Aug., in Psal. L. De peccato S. Petri similiter intelligit idem Aug., tract. 66 in Ioann., n. 2, ubi de S. Petro dicit : « Mortuus est negando, et revixit plorando. » Ergo venialia non distinguuntur a mortalibus ex sola conditione peccantis.

Confirmatur. Dignitas personae non minuit, sed auget peccatum, ut probat S. Thomas supra q. 73, a. 10, c, et nos ex ipso ibidem. Ergo peccatum non est ideo veniale, quia committitur a fideli vel praedestinato.