Summa summae S. Thomae, Tomus II

Dico 1° : Intellectus movet voluntatem quoad specificationem ; voluntas autem movet intellectum et alias potentias sibi subditas quoad exercitium.

Prob. primam partem¹. Movere quoad specificationem, est determinare ad actum certae speciei. Atqui intellectus, proponendo objectum voluntati, illam determinat ad actum certae speciei. Ergo. — Prob. min. Voluntas non elicit actum talis speciei, v. g., amoris, nisi quia tendit in objectum sibi propositum ab intellectu ut amabile. Ergo.

Prob. secundam partem². In omnibus potentiis activis ordinatis, illa potentia quae respicit finem universalem movet ad exercitium potentias quae respiciunt fines particulares. Et hoc apparet tam in naturalibus quam in politicis. Coelum enim, quod agit ad universalem conservationem generabilium, movet omnia inferiora, quorum unumquodque agit ad conservationem propriae speciei, vel etiam individui. Rex etiam, quia intendit bonum commune totius regni, movet per suum imperium singulos praepositos civitatum, qui singulis civitatibus curam regiminis impendunt. Atqui objectum voluntatis est bonum et finis in communi; quaelibet autem potentia comparatur ad aliquod bonum proprium sibi conveniens, sicut visus ad perceptionem coloris, intellectus ad cognitionem veri. Ergo voluntas per modum agentis movet ad exercitium omnes animae potentias ad suos actus, praeter vires naturales vegetativae partis, quae nostro arbitrio non subduntur. Haec secunda pars conclusionis specialius explicabitur quaest. 17, ubi de actibus imperatis.

Dico 2° : Voluntas non movetur directe quoad specificationem ab appetitu sensitivo, neque a corpore coelesti, bene tamen indirecte et mediate³.

Prob. primam partem⁴. Nihil materiale seu corporale, qualia sunt appetitus sensitivus et corpus coeleste, naturaliter potest agere directe in rem immaterialem, qualis est voluntas. Ergo.

Prob. secundam partem⁵. Passione suscitata in appetitu sensitivo, homo certo modo afficitur et ad certam aliquam dispositionem immutatur, qua fit ut ejus intellectus apprehendat aliquid ut conveniens et bonum, quod non ita apprehendisset et judicasset absente passione. « Qualis enim unusquisque est, talis finis videtur ei, » ut dicit Philosophus, III Ethic., c. 4. Sic iratus judicat vindictam sibi convenientem et bonam, quam non judicaret talem pacatus. Atqui, ut diximus, objectum intellectu apprehensum movet voluntatem quoad specificationem. Ergo appetitus sensitivus, ex quo objectum sub ratione convenientis intellectui repraesentatur, movet voluntatem quoad specificationem indirecte et mediate, mediante scilicet judicio intellectus.

Prob. eadem secunda pars de corpore coelesti⁶. Corpora coelestia possunt alterare humana corpora, ex qua alteratione sequuntur passiones in appetitu sensitivo, qui est actus organi corporalis. Atqui ex appetitu sensitivo movetur indirecte et mediate voluntas, ut modo dicebam. Ergo.