Summa summae S. Thomae, Tomus III

Fide certum est licere aliquo sensu Deo servire, sive illum diligendo, sive alia virtutum opera exercendo, propter retributionem.

Ita definitum est in concilio Trid., sess. VI, cap. 11 et can. 31, his verbis : « Si quis dixerit, iustificatum peccare, dum intuitu aeternae mercedis bene operatur; anathema sit. »

[Hoc verum est, etiamsi homo non sit in statu iustitiae, ut patet ex condemnatione sequentis propositionis ab Alexandro VIII : « Quisquis etiam aeternae mercedis intuitu Deo famulatur, charitate si caruerit, vitio non caret, quoties intuitu licet beatitudinis operatur. » Est 13ª.]

Constat ex Scriptura, in pluribus locis. David, Psal. CXVIII, 112, dicit : Inclinavi cor meum ad faciendas iustificationes tuas, propter retributionem. Apost., Hebr., XI, 8, 26, refert Abraham et Moysen bona egisse intuitu mercedis aeternae. Christus, Matth., V, 12, incitat Apostolos ad tolerantiam passionum intuitu mercedis : Gaudete, inquit, et exultate, quoniam merces vestra copiosa est in coelis. Et Ecclesia canit de martyribus : « Tradiderunt corpora sua ad supplicia, ut haeredes fierent in domo Domini. »

Dico 2° : Non licet diligere Deum aut illi servire propter retributionem, tamquam propter finem rei amatae, seu Dei¹ : tum quia Deus non potest ordinari ad aliquid tamquam ad finem, cum ipse sit finis ultimus ad quem omnia ordinantur ; tum quia alioquin retributio amaretur plus quam Deus; finis enim plus amatur quam ea quae sunt ad finem.

Dico 3° : Licet servire Deo, sive ipsum diligendo, sive virtutum opera exercendo, propter retributionem aeternam, sic ut retributio sit finis dilectionis et bonorum operum, non ultimus, sed ulterius ordinabilis ad Deum².

Prob. prima pars. 1° Nulla est inordinatio, quod media ad finem suum proprium et legitimum, et merita ad praemium ordinentur. Atqui finis proprius et legitimus bonorum operum, eorumque praemium, est aeterna beatitudo, iuxta illud, Matth., XIX, 17 : Si vis ad vitam ingredi, serva mandata. Et, 1 Petr., 1, 9 : Reportantes finem fidei vestrae, salutem animarum. Idque probant ea quae protulimus pro prima conclusione.

2° Amicorum est ut quaerant invicem frui. Atqui merces nostra nihil aliud est quam frui Deo. Ergo.

Prob. secunda pars. Finis noster ultimus est Deus. Atqui beatitudo aeterna, licet obiective sit Deus, formaliter tamen non est Deus, sed quid creatum, scilicet visio beatifica. Ergo.

Hinc sequitur tertia pars. Si enim possumus servire Deo propter retributionem aeternam tamquam propter finem bonorum operum, sed non ultimum : ergo tamquam propter finem ulterius ordinabilem ad Deum, ita quod intendamus videre Deum, ut eum securius et intensius diligamus, atque in aeternum laudemus et glorificemus; sic affecti, ut si nulla esset beatitudo speranda, nihilominus diligeremus illum atque illi serviremus.

Dico 4° : Licet servire Deo intuitu mercedis temporalis, non tamquam finis proprie dicti bonorum operum; inordinatum enim esset quod actus virtutum, qui sunt praestantiores bonis temporalibus, tamquam media ad illa ut ad finem ordinarentur; sed tamquam boni alicuius, vel finem comitantis, vel ad eum conducentis, ita ut se habeant tantum ut quaedam motiva accessoria. Iuvant enim nos bona temporalia ad finem supernaturalem consequendum : 1° in quantum per illa vita haec corporalis, in qua sola datur copia beatitudinem merendi, sustentatur ; 2° in quantum nobis organice deserviunt ad actus virtutum.

Id confirmat praxis Ecclesiae, quae petit a Deo serenitatem, pluviam, fruges, etc. Imo ipse Christus, qui iubet nos in Oratione Dominica petere panem nostrum quotidianum.