Summa summae S. Thomae, Tomus III

Petes 1° utrum obiectum fidei sit necessario obscurum et inevidens.

Resp. affirmative¹.

Probatur 1° ex Apostolo, Hebr., XI, 1, dicente quod fides sit argumentum non apparentium, et ex Augustino, tract. xi, in Ioann. : « Fides est quod non vides credere. »

Probatur 2° ratione². Illa dicuntur videri, quae per seipsa movent intellectum vel sensum ad sui cognitionem, ut sunt prima principia et conclusiones ex ipsis evidenter deductae, vel sensibilia sensibus debite proposita. Atqui obiectum fidei non potest per se movere intellectum aut sensum ad sui cognitionem, cum non sit ad instar primorum principiorum, quae ex ipsis terminis innotescunt ; neque ad instar conclusionis, quae ex principiis per evidentem consequentiam deducitur ; neque aliquid sensibile, quod sensibus percipiatur. Ergo.

Petes 2° quomodo obscuritas se habeat ab obiectum fidei.

Resp. Obscuritas in obiecto fidei non pertinet ad rationem formalem sub qua fidei, sed est tantum conditio sine qua non.

Probatur. Ratio formalis sub qua fidei est motivum et ratio assentiendi rebus quae creduntur. Atqui motivum et ratio cur assentiamur rebus fidei est prima veritas in dicendo, ut diximus superius, non obscuritas ; non enim credo Deum esse trinum, quia non video, sed quia Deus, qui verax est, revelavit, sicut non credo Romam existere, quia non video, sed quia fide dignus mihi dixit. Ergo.

Restat itaque quod obscuritas seu inevidentia requiratur ad obiectum fidei, sicut approximatio ignis ad comburendum, existentia causae ad causandum, apprehensio finis ad movendum voluntatem.

Petes 3° utrum saltem evidentia in attestante sit compossibilis cum fide.

Per evidentiam in attestante intelligimus evidentiam, non Dei revelantis, neque rei revelatae, sed ipsius revelationis, ita quod mihi clare constet, quod sit a Deo, licet neque Deus, neque res revelata mihi sit evidens. Haec autem evidentia potest considerari dupliciter : 1° solitarie, sine aliquo adiuncto ; 2° coniuncta cum hac duplici cognitione pariter evidente, quod Deus non possit absolute dicere falsum, et quod loquatur in sensu naturali, non metaphorico.

Suppono evidentiam in attestante solitarie sumptam stare posse cum fide ; quia, quantumvis sit mihi evidens Deum aliquid revelare, si tamen non sit evidens quod non possit dicere falsum, aut quod non loquatur in sensu litterali, non erit mihi evidens ita esse sicut Deus dicit, sicque remanebit locus fidei. Unde quaestio est de evidentia in attestante cum duplici cognitione dicta.

Resp. Evidentia in attestante, cum suis adiunctis, est compossibilis cum fide.

Probatur. Illud fide credimus, cui in seipso ignoto assentimur propter solam authoritatem Dei attestantis ; in hoc enim distinguitur fides a scientia et visione. Atqui evidentia in attestante, cum suis adiunctis, relinquit rem revelatam in se ignotam ; non enim demonstrat connexionem praedicati cum subiecto, sed tantum esse evidenter revelatam, et ut talem esse certam. Ergo.