Summa summae S. Thomae, Tomus III

[Mysterium, seu res arcana, est veritas longe ab intelligentia nostra disiuncta: non quidem eo sensu quod plane nos lateat, cum eius terminos vere cognoscamus, sed quod terminorum eius nexum non assequamur, quo fit ut eam minime comprehendamus. Negant deistae mysteria a Deo posse revelari. Contra quos:

Resp. affirmative.

Prob. Etenim dantur veritates mentis nostrae aciem superantes. Ergo Deus potest eas revelare.

Mysterium existit quoad nos, etiam in ordine naturali. Hominem anima et corpore ad invicem unitis constare, certum est. Qua vero ratione confletur compositum ex hac unione resultans, et quomodo anima in corpus, vicissimque corpus in animam influat, haec intelligentiam nostram plane praetereunt. Quamvis corpora nobis sint magis obvia, illorum naturam intimam determinare nunquam philosophis licuit. Quantumvis progressi fuerint physici in cognitione naturae, legum viriumque quas deprehenderunt causas primas assignare non potuerunt. Unde quantum late patet, haec rerum universitas mysterium est. Porro, creatura omnis, etsi incomprehensibilis, est finita. Quidni igitur dentur eiusmodi veritates in Deo, cuius natura non intelligitur nisi ut infinita? Ergo dantur veritates mentis nostrae aciem superantes.

Iamvero quid obstare potest quominus Deus aliquas ex his veritatibus nobis manifestet, si ita sibi placuerit, sive ad exercendam fidem nostram, sive ad capiendum nostri erga eum obsequii atque obedientiae experimentum? Nulla profecto ex hac parte percipitur repugnantia. Ergo Deus has veritates potest nobis revelare.

Obi.: Deus non potest homini revelare quod homo non potest admittere. Atqui homo non potest admittere nisi quod ratio evidenter verum esse demonstrat, et talia non sunt mysteria. Ergo Deus ea revelare non potest.

Resp. Transeat maior, vel etiam eam concedo. Etenim supponi non potest Deum revelare homini aliquid quod homo ex quolibet motivo non possit admittere. Dist. min. Homo non potest admittere nisi quod ratio verum esse demonstrat evidentia vel intrinseca vel extrinseca, conc.; intrinseca tantum, nego. Si enim non deberet admitti nisi quod est intrinsece evidens, plurimae veritates naturales reiicerentur; nam, si eas funditus scrutari tentemus, brevi mysterium aliquod occurrit, quod inquisitioni nostrae finem imponit. Non mirum est ergo, si veritates ad ordinem supernaturalem pertinentes non sint intrinsece evidentes, utpote captum rationis nostrae excedentes. Si vero termini earum intelligantur, et factum historicum revelationis divinae probetur, ex motivo extrinseco evidenter credibiles fiunt, scilicet propter authoritatem Dei eas manifestantis. Et hoc sufficit ut adhaesio mentis sit, non tantum rationabilis et legitima, sed prorsus obligatoria. De revelationis supernaturalis possibilitate et convenientia ita decernit synodus Vaticana, de Revelatione, can. 2 et 3: « Si quis dixerit, fieri non posse, aut non expedire, ut per revelationem divinam homo de Deo cultuque ei exhibendo edoceatur; anathema sit. » — « Si quis dixerit, hominem ad cognitionem et perfectionem qua naturalem superet divinitus evehi non posse, sed ex seipso ad omnis tandem veri et boni possessionem, iugi profectu, pertinere posse et debere; anathema sit. »]