Cursus Theologicus, Tomus I: In Primam Partem

13 Dicendum est, ex scientia media, et ex potestate voluntatis creatae, sequi inconveniens in titulo recensitum: ac proinde ex hoc etiam capite praedictam scientiam repugnare. Assertionem hanc docent Doctores supra disput. 10. dub. ult. adducti; et eam suadet haec ratio ex Augustino locis statim citandis deducta. Nam semel data scientia media, ut necessaria ad salvandam libertatem arbitrii nostri, in ordine, ad quam eam potissime fere omnes adversarii introducunt, non valuit Deus polliceri Abrahae filios spirituales, nempe gentium iuxta illud Apostoli: Patrem multarum gentium constitui te, nisi solum ex praesupposita scientia media, qua noverit, quod istae, vel illae gentes tali tempore vocatae ad fidem crediturae essent, etiamsi forte essent vocatae aequali vocatione interna, et externa, imo forte minori, quam aliae gentes, quae non crediderunt: ergo quod illam promissionem potuerit Deus adimplere, non tam ab eius potestate, quam a praedicta praescientia, et potestate liberi arbitrii nostri, tanquam a prima radice, seu conditione omnino praevia fuit dependens; siquidem nisi haec praesupponeretur, non potuisset Deus ex tota sua omnipotentia talem promissionem facere, aut certo illam adimplere; hoc autem dici nequit: ergo, etc.

14 Minor ostenditur ab Augustino, tum lib. de praedestinatione Sanctorum, cap. 10. ubi ait: Credamus igitur cum fideli Abraham, quod quae promisit Deus potens est adimplere, ita ut in hoc non pendeat Deus a potestate nostri liberi arbitrii, et rationem reddit, Nam pietas, et veritas prohibet nos dicere, quod quae promisit Deus non est in Dei, sed in hominum potestate. Tum etiam epist. 105. his verbis: Quod enim promittit Deus, non facit, nisi Deus: habet namque aliquid rationis, et veritatis, ut homo promittat, et Deus faciat. Ut autem homo se facere dicat, quod promiserit Deus, superbae impietatis est reprobus sensus. Tum deinde lib. de correctione, et gratia, cap. 12. ubi commendans filios promissionis, de quibus loquitur Apostolus, sic ait: Liberali enim a peccato, servi facti sunt iustitiae, in qua stabunt usque in finem, donante sibi illo perseverantiam, qui eos praescivit, et praedestinavit, et secundum propositum vocavit, et iustificavit, et glorificavit. Quoniam illa, quae his promisit, etiam futura iam fecit, cui promittenti credidit Abraham, et deputatum est illi ad iustitiam: dedit enim gloriam Deo plenissime credens, sicut scriptum est: quia quae promisit, potens est et facere. Ipse ergo illos bonos facit, ut bona faciant. Neque enim propterea eos promisit Abrahae, quia praescivit a se ipsis bonos futuros. Nam si ita est, non suum, sed eorum est, quod promisit: non autem sic credit Abraham, sed non est infirmatus in fide, dans gloriam Deo, et plenissime credens: quia quae promisit Deus potens est et facere: non ait. Quae praescivit, potens est promittere.

15 Nec ad hanc rationem dissolvendam recurri potest ad decretum Dei obiective praesens, sive conditionate, sive absolute, quatenus praevidit Deus, quod si voluntas creata in tali, vel tali serie poneretur, tunc divina voluntas concurreret cum illa, in ordine ad consensum, et fidem, v. g. Et ita innitendo in hoc decreto praeviso est integrum Deo polliceri ex se quidquid illi placuerit.

Non itaque ad ista, suppositis iis, quae supra diximus, recurri potest. Tum, quia, ut disputat. 7. num. 48. probavimus, divinum decretum non potest habere rationem futuri. Tum etiam: quia ut in dubio praecedenti dicebamus, decretum illud Dei est de se, iuxta hunc dicendi modum, indifferens, et per illud, quantum est ex parte Dei, non magis vult consensum, quam dissensum: sed quod illa volitio deserviat (ut sic dicamus) ad consensum, pendet ex voluntate creata, et influxu eius saltim ut a conditione praevia: ergo, quod Deus possit praevidere illam fidem gentium, dependet saltim tanquam a conditione praevia a consensu libertatis creatae. Et similiter, quod fidem illam, quam promisit, valeat praestare, non tam ab eius potestate, quam ab ista praescientia, et potestate libertatis creatae, ut a prima radice, sive saltim, ut a conditione prima, et praevia pendet: et ita non tam ex suo, quam ex potestate, et concursu libertatis creatae, poterit promissionem istam adimplere.