Cursus Theologicus, Tomus I: In Primam Partem

Quia in Deo absoluta, seu quae pertinent ad eum, ut unum, priora sunt relativis, et quae sunt absoluta et necessaria, habent etiam esse priora, quam libera, et absoluta; ideo primo loco de absolutis, et quae necessario sunt in Deo, inquirimus.

Pro parte negante referunt aliqui Henricum quodlib. 7. quaest. 4. Godofredum quodlib. 6. quaest. 3. Victoriam, ac Tenorium eius Magistrum, necnon Ferraram 3 cont. Gent. cap. 46.

Probatur primo. Nam in Deo sunt infinitae perfectiones absolutae, virtualiter inter se distinctae: ergo nullus beatus poterit eas clare intueri. Antecedens probatur. Quoniam Deus secundum sua absoluta, est imitabilis, et communicabilis infinitis modis, et specie distinctis: ergo continet infinitas perfectiones absolutas, quibus infinitis modis communicabilis sit. Conseq. autem probatur. Nam ad videndum omnes istas perfectiones requiritur lumen infinitum, quandoquidem ad videndum unam requiritur aliquod lumen, atque adeo ad videndum duas lumen duplo maius, et sic de aliis, ac proinde ad videndum infinitas desiderabitur lumen infinite intensum.

Confirmatur. Quia maius lumen exigitur ad videndum omnes illas perfectiones Dei, quam ad cognoscendum omnes creaturas possibiles: siquidem magis illae, quam istae habent de entitate, et per consequens de cognoscibilitate: ergo cum ad cognoscendas cunctas creaturas possibiles petatur lumen infinitum, etiam petetur ad videndas omnes praedictas perfectiones: et per consequens nulla creatura poterit eas videre.

2 Secundo. Nam in Deo sunt infinitae ideae, quarum quaelibet per se, et in particulari respicit per se primo illam creaturam, cuius est idea: ergo si quilibet beatus videt omnes has perfectiones ideales, videbit omnes creaturas possibiles, et per consequens comprehendet Deum. Antecedens probatur. Nam quaelibet creatura possibilis habet suam ideam, et ideo, ut Deus producat hominem, non utitur idea Angeli, aut e contra: cumque idea huius creaturae, et non alterius, non possit non per se primo terminari ad eam, et non ad aliam, fit inde, ut non solum sint in Deo distinctae ideae, sed etiam quaevis earum per se primo terminetur, seu respiciat suam creaturam possibilem. Ex quo etiam conseq. constat. Nam propterea viso Deo, et eius omnipotentia, videntur creaturae sub communi ratione factibilium, quia omnipotentia per se primo terminatur ad factibile, ut sic: ergo si quaevis ratio idealis in Deo inventa, terminatur per se primo ad suam creaturam possibilem, consequens erit, ut illis visis, videantur etiam omnes creaturae.

3. Dicendum tamen est, omnes beatos videre omnes perfectiones absolutas, et necessarias, formaliter in ipso existentes, quoad omnem realitatem, quam in ipso ponunt. Ita D. Thom. art. 7. huius quaest. et 2. 2. quaest. 2. art. 8. ad 3. et communiter Theologi.

Probatur ratione D. Thom. locis citatis. Nam essentia divina cum omnibus absolutis, quae sunt in Deo formaliter, et necessario, est a parte rei, et in se unum simplex, et indivisibile obiectum, et visio ex natura sua habet terminari ad suum obiectum clare, et immediate: ergo secundum naturam huius obiecti, et visionis necesse est eum, qui videt essentiam, videre simul praedicta omnia. Conseq. patet. Quia obiectum indivisum, et simplex postulat non dividi, et visio, ut clara, et immediata postulat terminari ad istum obiectum sine ulla distinctione: quia non potest esse clara, et immediata visio, per quam non apparent omnia, quae a parte rei, et in se ipsis sunt omnino idem formaliter, et indivisa. Antecedens autem quantum ad 1. p. constat. Quia omnia illa sunt idem formalit'r realiter cum essentia divina. Et quoad posteriorem, ex se, et ex iam dictis constat. Caeterum omnia haec ex dicendis in sequenti dubio magis patebunt.

4 Ad primum transeat antecedens, et negetur consequentia: quia sufficit omnes illas perfectiones non esse actu distinctas, sed solum virtualiter, atque adeo non constituere aliquem numerum, qui actu sit talis, sed solum in virtute, et fundamento. Ex quo ad probationem consequentiae satis constat, non requiri maius lumen ad videndum duas ex his perfectionibus, quam ad videndum unicam, vel infinitas: sed satis esse, quod praedictae perfectiones sint a parte rei unum, et idem formaliter.

Ad confirmationem, quod si intelligatur de cognitione omnium creaturarum possibilium in Deo clare viso, tunc (ut notavit D. Thom. in hoc art. 8. in solut. ad 3.) licet maius sit videre Deum, quam omnia alia; tamen maius est videre Deum, ita, ut omnia creabilia in eo cognoscantur, quam videre solummodo illum, vel simul, quoad aliquas tantum creaturas, quae in ipso continentur. Quoniam Deus, ut priori modo visibilis, infinite plus intelligitur habere de cognoscibilitate, quam secundo modo consideratus: et ita exigit ad sui cognitionem lumen infinitum. Si vero praedicta probatio intelligatur de creaturis in proprio genere, non vero in Deo clare viso, tunc fatemur requiri ad visionem earum simul sumptarum lumen infinitum: et ideo talem cognitionem sicut et praedictum lumen omnino implicare: dato tamen per impossibile, quod omnes simul hoc modo cognoscerentur, tunc lumen gloriae, quo de facto videtur Deus, esset perfectius, quam lumen illud infinitum, quo omnes illae creaturae viderentur. Quia lumen gloriae est secundum suam speciem perfectius omnibus aliis luminibus: et ita quantumvis caetera lumina in perfectione intensiva, et accidentali crescant, numquam pertingent ad perfectionem praedicti luminis: sicut quantumvis perfectio accidentalis virtutis sensitivae augeatur, numquam pertinget ad perfectionem intellectivae. Unde licet Deus habeat secundum ea, quae in ipso formaliter sunt, plus de cognoscibilitate, quam omnes creaturae possibiles in proprio genere cognoscendae, poterit per lumen gloriae, quod est lumen perfectius, quam esset illud lumen infinitum, clare videri.

5 Ad secundum dicendum est, quod si loquamur de divinis ideis secundum illud reale, et perfectionis, quod in Deo ponunt, tunc non distinguuntur etiam virtualiter, sed sunt una et eadem formalitas, perfectio, et attributum. Quare secundum hanc rationem non respicit (ut sic dicamus) per se primo quamvis creaturam in particulari, sed tantum in communi: et ideo distinctio idearum, tantum est distinctio unius, et eiusdem perfectionis, ut peculiariter connotat hanc, vel illam creaturam possibilem, ut secundarium connotatum, et inadaequatum illius, ac proinde ad videndam perfectiones divinarum idearum, et unicam, ac simplicissimam realitatem eius, non erit necesse cognoscere in particulari eandem, ut terminatur ad creaturas possibiles in particulari, seu omnes illius terminationes; sed satis erit cognoscere eam secundum terminationem (ut sic dicamus) eius primariam, necnon et creaturas possibiles secundum communem illam rationem, secundum quam sunt quasi per se primo connexae cum praedicta realitate.

Diximus, Ut terminatur ad creaturas possibiles, quia hic non loquimur de ideis rerum futurarum, ut talium: quia in his involvitur libera Dei determinatio: in praesenti autem solum agimus de iis, quae non utcumque formaliter, sed omnino necessario in Deo reperiuntur.