Cursus Theologicus, Tomus I: In Primam Partem
Collegii Salmanticensis Cursus Theologicus, tomus I
First published 1870
The Cursus Theologicus of the Discalced Carmelites of Salamanca (the 'Salmanticenses'), tomus I, in the 1870 Paris reprint. Contains the Prooemium and the three great treatises of this volume: De principio individuationis (a digression on the principle of individuation), De Visione Dei (in quaest. 12), and De Scientia Dei (in quaest. 14, including the extended rejection of middle knowledge). The edition prints St Thomas's Prima Pars text alongside; that text is not republished here.
Prooemium, et partitio totius Operis
Quaestio I: De simplicitate Dei
Tractatus I: De principio individuationis substantiae materialis, et accidentium eius
Disputatio I: De principio individuationis substantiae materialis
Dubium I: Utrum forma substantialis se ipsa sit individua, et primum principium individuationis, et distinctionis pure individualis totius compositi?
Dubium II: Utrum materia secundum se, et praecise sumpta, an vero materia signata quantitate sit primum, et radicale principium individuationis totius compositi substantialis?
Dubium III: Utrum materia signata quantitate, prout dicit compositum quoddam ex materia, et quantitate, tanquam ex forma inhaerente, et constituente, sit prima radix individuationis compositi?
Dubium IV: Utrum materia signata quantitate, prout dicit modum quendam substantialem, ex natura rei diversum a materia, et eam determinantem ad hanc potius quantitatem, quam ad illam habendam, sit prima radix individuationis substantiae materialis, et formae substantialis illius?
Dubium V: Utrum materia signata quantitate, prout dicit materiam, ut praehabentem per modum radicis hanc potius quantitatem, quam illam, sit prima radix individuationis substantiae materialis completae, atque adeo formae substantialis illius?
Disputatio II: De principio individuationis accidentium
Dubium I: Utrum subiectum sit prima radix, et principium individuationis accidentium, et distinctionis pure individualis eorum?
Dubium II: Utrum quantitas hoc sibi peculiare vendicet, ut quodammodo ex se, tanquam a prima radice individuetur?
Dubium III: Utrum essentialiter repugnet distinctioni pure numericae accidentium, ut tali, quod duo ex illis numero solum diversa sint simul in eodem subiecto?
Tractatus II: In quaest. 12 primae partis Divi Thomae: De Visione Dei
Quaestio I: Quomodo Deus a nobis cognoscatur
Disputatio I: De possibilitate, et appetibilitate visionis Dei per essentiam
Dubium I: Utrum visio clara Dei per essentiam sit possibilis intellectui creato?
Dubium II: Utrum SS. Patres cognoverint, possibilem esse intellectui creato visionem Dei per essentiam?
Dubium III: Utrum possibilitas visionis Dei per essentiam ab intellectu creato possit evidenter cognosci per lumen naturae?
Dubium IV: Utrum in natura intellectuali secundum se sumpta sit appetitus innatus ad visionem Dei per essentiam?
Dubium V: Utrum detur in creatura intellectuali secundum se sumpta appetitus elicitus, et naturalis respectu visionis clarae Dei?
Disputatio II: De similitudine, seu specie requisita ad visionem claram Dei
Dubium I: Utrum iuxta mentem D. Thomae sit admittenda aliqua similitudo creata in ordine ad visionem claram Dei eliciendam?
Dubium II: Utrum essentia divina uniatur de facto cum intellectu beati per modum speciei intelligibilis in ordine ad claram Dei visionem?
Dubium III: Utrum essentia divina, ut habet rationem speciei intelligibilis, concurrat active ad visionem claram Dei?
Dubium IV: Utrum sit possibilis per divinam potentiam species impressa creata, per quam Deus quidditative, et prout est in seipso, possit videri?
Dubium V: Utrum prima ratio, quam D. Thom. in hoc articulo adducit, sufficienter convincat impossibilitatem speciei impressae quidditative, et clare Deum repraesentantis?
Dubium VI: Utrum ex secunda ratione D. Thom. sufficienter colligatur impossibilitas speciei impressae repraesentantis quidditative, et clare Deum, prout est in se ipso?
Dubium VII: Quae specialiter obstent contra secundam rationem D. Thomae, et quomodo solvenda
Dubium VIII: Utrum ultima ratio articuli probet impossibilitatem speciei intelligibilis creatae, repraesentantis quidditative Deum: ubi etiam argumenta, quae dub. 4 huius disp. ex adversariis adduximus, dissolvuntur?
Dubium IX: Utrum necessario, et indispensabiliter detur in beatis verbum, seu species expressa repraesentans quidditative Deum, prout est in se?
Dubium X: Utrum recte probetur impossibilitas verbi creati clare et quidditative repraesentantis Deum, ex eo, quod Deus essentialiter est ipsum esse quidditative intellectum, et ita nequit mediante verbo creato quidditative intelligi?
Disputatio III: De impossibilitate visionis Dei, prout est in se, per vires creatas ordinis naturalis, vel alicui intellectui creato connaturales
Dubium I: Utrum per potentiam Dei absolutam sit possibilis aliquis intellectus, qui per vires proprias ordinis naturalis possit videre Deum prout est in se?
Dubium II: Utrum sint possibiles per divinam potentiam aliquae substantiae, aliquisque intellectus, quibus sit connaturale lumen gloriae, et possint ex propriis viribus videre Deum per essentiam?
Disputatio IV: De necessitate luminis gloriae ad videndum divinam essentiam, prout est in se
Dubium I: Utrum lumen gloriae concurrat ad visionem Dei, prout est in se, per modum speciei impressae?
Dubium II: Utrum lumen gloriae sit dispositio necessaria, ad hoc, ut essentia divina in ratione formae seu speciei intelligibilis uniatur intellectibus beatorum?
Dubium III: Utrum lumen gloriae ad visionem Dei recipiendam necessario desideretur?
Dubium IV: Utrum per potentiam Dei absolutam possit intellectus creatus sine lumine gloriae per solam suam potentiam obedientialem, addito tamen influxu concomitante in visionem, non vero aliquo alio praevio, in eundem intellectum, illam elicere?
Dubium V: Utrum per divinam potentiam possit in ratione luminis divina essentia uniri intellectui creato, et ita constituere illum absque creato lumine in actu primo ad videndum Deum, ut est in se?
Disputatio V: De qualitate, et inaequalitate visionum in beatis
Dubium I: Utrum inter visiones beatificas reperiatur inaequalitas?
Dubium II: Utrum inaequalitas reperta in visionibus beatificis non solum sit intensiva, et extensiva, sed etiam essentialis, et specifica?
Dubium III: Utrum melior potentia intellectiva cum aequali lumine gloriae clarius essentiam divinam intueatur?
Disputatio VI: De incomprehensibilitate Dei ab intellectu creato
Dubium I: Utrum per divinam potentiam possit intellectus creatus comprehendere Deum?
Disputatio VII: De iis, quae viso Deo in eo videntur, aut videri possunt
Dubium I: Utrum videntes Deum videant omnia absoluta, quae formaliter, et omnino necessario sunt in illo?
Dubium II: Utrum divina essentia possit videri sine personis, vel una persona sine alia?
Dubium III: Utrum beati ex vi visionis divinae essentiae possint videre, et de facto videant decreta libera Dei?
Dubium IV: Utrum ex vi visionis divinae essentiae possint, aut debeant videri effectus existentes in aliqua differentia temporis?
Dubium V: Utrum ex vi visionis divinae essentiae possint videri creaturae possibiles?
Tractatus III: In quaest. 14 primae partis Angelici Doctoris: De Scientia Dei
Quaestio I: De Scientia Dei
Dubium I: Utrum ea, quae D. Thom. in Prooemio huius quaestionis docet, sint vera?
Disputatio I: De scientia Dei, quoad an est?
Dubium I: Utrum cognitio intellectiva sit formaliter in Deo?
Dubium II: Utrum ex eo, quod Deus sit summe immaterialis, recte probet Angelicus Doctor eum esse summe intelligentem?
Dubium III: Utrum in Deo sit scientia proprie, et formaliter dicta, et respectu quorum?
Dubium IV: Utrum scientia Dei sit attributum illius?
Disputatio II: De duplici discrimine, quod D. Thom. in hoc articulo inter cognoscentia, et non cognoscentia constituit
Dubium I: Utrum sit vera prima differentia, quam D. Thom. assignat inter cognoscentia, et non cognoscentia, quod haec tantum habent suam formam, illa vero habent etiam formas aliarum rerum?
Dubium II: Utrum cognoscentia non solum habeant formam rei alterius, sed etiam fiant per identitatem aliae res in esse cognoscibili, sive repraesentativo?
Disputatio III: De intellectione, et scientia Dei quoad eius primarium obiectum
Dubium I: Utrum Deus se ipsum primario intelligat?
Dubium II: Utrum obiectum per se primum, et specificativum intellectionis essentialis Dei sit divina essentia, ut distincta ab attributis, et relationibus: an vero ut omnia haec formaliter, et expresse dicit?
Disputatio IV: De intelligere Dei quoad vim, quam habet ad constituendam divinam essentiam, et naturam
Dubium I: Utrum constitutivum divinae essentiae, vel naturae sit sola ratio substantiae spiritualis a se, seu per essentiam talis, prout distincta virtualiter a ratione substantiae intelligentis per essentiam, sive radicaliter, et in actu primo, sive in actu secundo?
Dubium II: Utrum constitutivum divinae essentiae, seu naturae sit sola ratio substantiae radicaliter, et per essentiam intellectivae, prout distincta virtualiter ab intellectione per essentiam, an vero prout absque omni distinctione virtuali est ipsamet intellectio?
Disputatio V: De scientia Dei quoad eius causalitatem erga creaturas
Dubium I: Utrum scientia Dei sit aliquo modo causa rerum?
Dubium II: Quaenam scientia Dei sit causa rerum?
Dubium III: Utrum sicut scientia Dei formaliter sumpta est causa dirigens ad productionem creaturarum, ita etiam sit principium immediate effectivum, et exequens productionem earundem?
Disputatio VI: De scientia Dei collata cum malis
Dubium I: Utrum Deus cognoscat mala?
Dubium II: Utrum Deus necessario cognoscat mala per bona creata?
Disputatio VII: De an est? scientiae Dei, respectu futurorum contingentium absolutorum, et de iis, in quibus nequeunt ab eo certo cognosci
Dubium I: Quid, et quotuplex sit futurorum contingens?
Dubium II: Utrum Deus certo sciat futura contingentia absoluta?
Dubium III: Utrum Deus certo sciat futura libera absoluta per suam essentiam, et divinas ideas, ut repraesentant veritatem ipsorum antecedenter ad decretum suae voluntatis?
Dubium IV: Utrum Deus certo cognoscat futura contingentia absoluta in decreto libero suae voluntatis, non quidem, ut praesenti, sed ut futuro?
Dubium V: Utrum Deus certo cognoscat futura contingentia absoluta, et aliquo modo pendentia a libertate creata in comprehensione causarum secundarum antecedenter ad liberam divinae voluntatis determinationem?
Dubium VI: Utrum Deus certo cognoscat futura contingentia absoluta in eorum veritate obiectiva antecedenter ad divinum decretum?
Disputatio VIII: De scientia Dei respectu futurorum contingentium absolutorum, quoad ea, in quibus certo ab illo cognoscuntur
Dubium I: Utrum Deus certo cognoscat cuncta futura contingentia absoluta in decreto exercito suae voluntatis, antecedenter ad quamlibet eorum infallibilem futuritionem, seu in sua essentia determinata per tale decretum?
Dubium II: Utrum iuxta Scripturam, et Patres, praecipue vero D. Thom. futura contingentia absoluta sint ab aeterno realiter, et physice praesentia Deo in mensura aeternitatis, et ratione huius praesentiae certo ab illo cognoscantur?
Dubium III: Utrum sufficienti ratione probetur, futura contingentia absoluta fuisse ab aeterno, et esse nunc realiter, et physice praesentia Deo in mensura aeternitatis, et ratione huius praesentiae certo ab illo cognosci?
Dubium IV: Utrum aeternitas, et praesentia iam explicata futurorum in illa sit omnino necessaria, ad hoc, ut Deus certo, et infallibiliter cognoscat futura contingentia absoluta, antequam sint praesentia in sua propria, et adaequata mensura, seu quoad nos?
Disputatio IX: De scientia futurorum conditionatorum, quam Deus in suo decreto efficaci, conditionato tamen habet
Dubium I: De multiplici divisione futuri conditionali, et quaenam ex illis ad praesentem disputationem spectent
Dubium II: Utrum iuxta Scripturam sacram Deus certo sciat futura contingentia conditionata, sive illa sint disparata, pendentia tamen tam quoad conditionem, quam quoad eventum a causis liberis, sive non sint disparata, sed habentia connexionem tantum probabilem, sive coniecturalem cum conditione?
Dubium III: Utrum iuxta Sanctorum Patrum mentem Deus cognoscat omnino certo, et infallibiliter futura contingentia conditionata, sive sint disparata, modo dicto, sive habeant probabilem connexionem cum eventu futuro?
Dubium IV: Utrum sufficienti ratione ostendatur, Deum certo, et omnino infallibiliter cognoscere tam futura contingentia conditionata, et disparata, quam ea, quae tantum habent probabilem, et coniecturalem nexum ex parte obiecti cum conditione?
Dubium V: Utrum in Deo sint ponenda decreta conditionata, positiva, et efficacia circa omnia futura contingentia conditionata, et an eis seclusis, possint praedicta futura omnino certo, et infallibiliter a Deo cognosci?
Disputatio X: De impossibilitate scientiae mediae, sive conditionalae ex auctoritate petita
Dubium I: Utrum iuxta sacram Scripturam admittenda sit scientia media, sive conditionata?
Dubium II: Utrum iuxta mentem Augustini ex testimoniis eius desumptam colligatur, dandam esse scientiam mediam, sive conditionalem?
Dubium III: Utrum vel iuxta principia adversariorum, vel absolute, et simpliciter loquendo, colligatur ex effectibus doctrinae Augustini, vel ex aliis signis, quod iuxta eius mentem sit reicienda scientia media, sive conditionata?
Dubium IV: Utrum iuxta mentem Angelici Doctoris ex testimoniis eius desumptam, sit danda in Deo scientia media, sive conditionata?
Dubium V: Utrum ex aliquibus aliis signis colligatur, quod iuxta Divi Thomae mentem non sit danda scientia media?
87 Quia mens Divi Augustini, et D. Thom. quoad hanc partem coincidit cum mente aliorum Sanctorum Patrum, qui ad Divum Augustinum subsecuti sunt, ac proinde multum refert mentem utriusque examinare; propterea postquam quid senserit Augustinus, tam (ut sic dicamus) a priori, et a posteriori, et quid Angel. Doctor doceat, iam (ut sic loquamur) a priori examinavimus, oportet ut etiam a posteriori mentem eiusdem Ang. Doctoris venemur, ut ita ex omni capite mens eius magis perspicua, et clara maneat.
§ I. Resolutio dubii, et primum eius fundamentum.
Dicendum ergo est, quod iuxta Angelici Doctoris mentem, ex aliquibus signis, et a posteriori desumptam, nequit dari scientia media. Prior, et fundamentalis ratio huius assertionis sumitur ex dictis dub. 3. assertione 2. num. 67. et deinceps. Nam ratio ibidem facta ad ostendendam mentem Augustini circa hoc, probat praesentem assertionem, ut intuenti constabit.
88 Secundo probatur. Quoniam Patres Concil. Trid. non approbarunt, sed potius modo infra dicendo, reiecerunt scientiam mediam: ergo signum est, eam non esse iuxta Angelici Doctoris mentem. Antecedens constabit ex iis, quae dub. sequenti dicemus. Consequentia vero probatur. Quia quidquid in eo Concilio gestum fuit, de quo D. Thom. in suis operibus egit, totum hoc ex S. Doctoris doctrina desumptum est. Et ideo doctrina D. Thom. erat quasi Lydius lapis, ubi verum aurum a falso discernebatur: ita ut ea censeretur vera doctrina, quae cum Ang. Doctoris mente cohaerebat, ab eoque approbabatur; falsa vero, quae illi erat dissona, aut ab eo aliquando reprobata est. Quod quidem aperte constat ex oratione illa, quae ab oratore eiusdem Concilii, coram Patribus in die S. Doctoris habita est, ubi haec verba habentur: Non potuit D. Thom. Ecclesiasticis interesse Conciliis morte praeventus, verum ecce superstes, atque in aeternum victurus vobis adest: bona sua, spiritualis doctrinae thesauros haereditario iure vobis delegavit. Nulla proinde ab eius felici transitu concilia sine sacro Doctore celebrata sunt. Ut enim de caeteris sileam, quod audimus, quod videmus, quod manibus nostris contrectamus: quidni aperta voce ad eius laudem testemur? vestra comitia perpendite ex plurimo; eoque honorabili Doctorum caetu, quotusquisque consultor accedit, qui D. Thom. auctoritate, veluti splendenti gemma suam sententiam non exornet? at in consultissimo Patrum recessu, doctor hic sententiam rogatus, frequentissime censet, ad quem ut ad Lydium lapidem, si quid ambiguitatis, aut controversiae fuerit exortum, communibus votis referendum existimatis: et qui eum sui placiti patronum obtinuerit, incertam iudiciorum aleam non sit habiturus, quin secundum eum sententia ferenda sit.
§ II. Fundamentum ultimum verae sententiae.
89 Tertio probatur assertio. Nam fidelissimi, et notissimi discipuli D. Thom. tam antiqui, quam iuniores, scilicet Dominicani, nunquam hanc scientiam mediam in suo S. Doct. invenerunt, ut quoad antiquos constabit ex dicendis dub. ult. huius disputationis, et quoad iuniores constat ex omnibus Dominicanis, qui hac nostra tempestate scripta sua praelo mandarunt, ut Bannez, Navarrete, Nunno, Nazario, Gonzalez, Ripa, Zannardo, Ledesma, Alvarez, et Martinez, et ex omnibus illis, qui in toto orbe publice sacram Theologiam docent: ergo signum est, scientiam hanc non esse, iuxta S. Doctoris mentem. Patet consequentia. Quoniam incredibile est, omnes probatos, ac notissimos discipulos, et interpretes Divi Thomae, qui in eius verba iurare dicuntur, qui scripta eius summo animi affectu quotidie evolvunt, conferunt, meditantur, ruminant, et pro assequenda eius mente assiduo studio vacant, ac lectioni orationes adiungunt, quique adhuc intra domesticos parietes maximo zelo veram D. Thomae doctrinam zelant, ita ut inter ipsos nemo sine dedecore maximo oppositam aliquo modo tueri auderet, nullibi invenisse, neque a suis maioribus accepisse doctrinam hanc de scientia media, si vere in Sancto Doctore esset; maxime cum saepissime eam D. Thom. innueret, aut in medium proferret, si de eius mente esset: siquidem saepesaepius, vel ( ut melius dicamus ) in innumeris materiis se se offerret occasio agendi de illa; ut in materia de Scientia Dei, de Voluntate, de Praedestinatione, de Incarnatione, de Gratia, de Angelis, et aliis quamplurimis: sicut Adversarii eam admittentes in omnibus his locis, et aliis pluribus ea utuntur, ad plures, et graves difficultates enodandas.
90 Confirmatur primo. Quia praedicti discipuli D. Thom. non solum asserunt, se non invenisse, neque a suis maioribus accepisse hanc doctrinam de scientia media, sed potius affirmant, oppositam in eius schola semper viguisse. Et ideo cum primum Molina eam in lucem edidit, non solum illi non suffragati sunt, verum eam coram Summo Pontifice iuridice accusarunt: at incredibile est, praedictos D. Thom. discipulos numero, antiquitate, sapientia, religione, aliisque pluribus titulis insignes, Ang. Doct. professionis iure, summo, ac piissimo affectu addictissimos, et in eius scriptis valde versatos, non solum non invenisse eius sententiam in hac adeo celebri, totiesque repetita difficultate, verum etiam omnes illos deceptos, et ita allucinatos fuisse, ut veram Divi Thomae doctrinam apud Pontificem accusarent: ergo, etc.
Confirmatur, et explicatur secundo. Nam quoad mentem D. Thom. circa scientiam mediam, potius est adhibenda fides Patribus Dominicanis, quam adversariis: ergo cum illi contra eam aperte stent, signum erit etiam S. Doct. contra eam stare. Consequentia videtur perspicua. Antecedens autem probatur. Quia Patres Dominicani quoties in aliis materiis communiter suam sententiam de mente S. Doct. tradunt, nunquam a vera eius intelligentia aperte discessisse deprehensi sunt, ac proinde nec in ista discedere, credi debent; at adversarii multoties solent in aliis materiis pro se afferre D. Thom. cum tamen fere certum sit ipsum pro opposita stare, ut patet in materiis de existentia creata, et distinctione eius ab essentia; de principio individuationis; de intensione, et remissione, et alibi saepe.
91 Confirmatur, et explicatur tandem. Quia Patres Dominicani nulla passione contra adversarios ducti, aut necessitate ab extrinseco (ut aiunt) illata coacti pro se, et contra scientiam mediam D. Thomam adducunt. At vero adversarii, licet non passione contra Dominicanos allecti, necessitate tamen quasi compulsi, doctrinam de scientia media D. Thom. auctoritate fulciunt: ergo potius illis, quam his fides adhibenda est, quoad hoc, quod est, an praedicta scientia sit, vel non sit de mente S. Doctoris? Consequentia non indiget probatione.
Antecedens autem, quoad primam partem, scilicet quoad Patres Dominicanos, sequenti dilemmate ostenditur. Nam cum primo Molina suam scientiam mediam in lucem edidit, vel scientia haec in schola eorumdem Dominicanorum, seu Thomistarum erat communiter recepta, ut doctrina D. Thom. vel communiter reiecta tanquam aliquid, quod eidem doctrinae adversaretur? Primum dici non potest: quia cum praedicti Patres valde (ut per est) gaudeant de incremento et propalatione doctrinae Angel. Doct. non ita fortiter impugnassent, nec coram Summo Pontifice scientiam istam accusassent, si communi eorum calculo, tanquam Thomistica, tunc habebatur: alioqui non quidem Adversarios, sed potius se ipsos, suamque doctrinam apud Pontificem detulissent, et ita ut insani essent ab eodem reiiciendi; quippe qui doctrinam illam, quam D. Thomae esse apud se fatebantur, eandem accusabant.
Si autem secundum dicatur, ergo nulla passione contra Adversarios ducti, praedictam scientiam mediam, ut quid contra D.
Thom. refecerunt. Quae enim passio reddens Dominicanos minori, quoad hoc fide dignos potest esse in illis, ex eo quod scientiam hanc mediam ab Adversariis publico praelo mandatam reiiciant, tanquam aliquid contra D. Thom. pugnans: cum iidem Dominicani hoc ipsum antea apud se ut certum habuissent? maxime cum Patres Societatis usque ad illa tempora Dominicanorum viam, et doctrinam sectati fuissent, atque adeo incredibile est, quod erga illos non essent ex hoc capite pie (ut par erat) affecti. Sicut etiam ob eandem rationem non apparet aliqua necessitas, ab extrinseco illata, qua coacti doctrinam de scientia media esse contra D. Thom. affirmant: siquidem si semel id antea sentiebant, nulla alia necessitate potuerunt ad hoc commoveri, nisi ea, quae (ut sic dicamus) ab intrinseco oritur, id est, ex eo quod id ipsum in veritate cordis antea sentiebant.
92 Quoad secundam vero partem, scilicet quod Adversarii nulla passione contra Dominicanos ducti scientiam mediam auctoritate D. Thom. fulciant, satis idem antecedens constat. Quoniam, ut intuenti patebit, id est luce meridiana clarius, et oppositum sentire, esset in eadem luce coecutire: siquidem de viris adeo doctis, gravibus, et religiosissimis nequit talis passio nedum credi, verum nec adhuc levissime suspicari.
Quoad ultimam autem eiusdem antecedentis partem, scilicet quod Adversarii aliqua necessitate ab extrinseco (ut aiunt) proveniente, quasi compulsi doctrinam de scientia media, auctoritate D. Thom. fulciant, desumi potest ex eo, quod ad hoc ipsum multa extrinseca eos commovere potuerunt, et debebant. Viderunt namque illam a discipulis D. Thomae ad iudices fidei, tanquam aliqualiter suspectam deferri: experti sunt quantum praedicta scientia praeiudicium ex auctoritate Divi Augustini, et Divi Thomae, ipsi adversa, pateretur: conspexerunt Clementem Octavum totum huius causae pondus ad utriusque Doctoris auctoritatem remittere: non bene audierunt de Molina asserente in sua primitiva concordia, scientiam illam novam esse, et antiquis Patribus ignotam fuisse: cernebant sub titulo novitatis ab omnibus gravioribus Theologis scientiam hanc despiciendam, acriterque impugnandam, multosque adversarios sibi concitaturam: nulla alia via poterant suam scientiam mediam ab his omnibus notis, periculis, et tempestatibus, imo a totali ruina liberare, nisi eam auctoritate utriusque Doctoris muniendo, et corroborando: sicque quasi coacti sunt (contra id, quod ipsimet huius scientiae auctores, ante exortam hanc tempestatem fatebantur) ubique proclamare, eam apud utrunque Doctorem Augustinum, et Divum Thomam frequenter, et clare inveniri, testimoniaque utriusque ad id probandum adducere. Quis ergo non videat, quomodo licet testimonium Adversariorum semper sit magnum; nihilominus quoad hoc non sit ex praedictis capitibus ita firmum ad colligendam mentem Divi Thomae, sicut testimonium Dominicanorum, quod propter nullam ex praedictis exceptionibus reiici rationabiliter queit?
93 Quae omnia elucidari possunt eleganti testimonio Magistri Alfonsi Curiel, qui etsi suis controversiis huic scientiae mediae satis faveat, et in illam valde inclinet (quamvis postea eandem retractaverit, ut dub. ult. dicemus) adhuc in praedicto loco fatetur, talem doctrinam menti D. Thom. atque adeo discipulorum eius adversari. Quod testimonium non potest non, quoad praesens vim facere. Tum propter eximiam sapientiam, et auctoritatem huius Doctoris, toti orbi notam. Tum etiam: quia professio religiosa, vel Dominicana, vel Patrum Societatis nequaquam illum aliquatenus ratione piae affectionis, quam erga suos haberet, suspectum reddere potest: siquidem nulli illarum adstrictus erat. Tum denique: quia in illo loco in sententiam adversariorum magis inclinat: quam proinde, si vere posset auctoritate Divi Thomae munire, revera id faceret, et tamen contra se ipsum, et contra sententiam, quam ibi praeelegit, eam Divi Thomae doctrinae adversari fateretur.