Cursus Theologicus, Tomus I: In Primam Partem

33 Ex dictis dub. praecedenti satis constat, materiam esse primum, et radicale principium individuationis totius compositi, ac proinde et formae substantialis. Hoc autem semel explicato, statim pulsat animum inquirere, an materia secundum se, et praecise sumpta, an vero, ut signata quantitate habeat rationem praedicti principii primi, et radicalis? Et hoc semel explicato, tota haec res dilucidata manebit. Quia licet ad individuationem adaequatam compositi concurrat etiam in recto unio materiae, et formae, attamen certum est, non posse in eam ut in primum principium, tandem resolvi individuationem, tam ipsius totius, quam materiae, aut formae: siquidem unio singularis, et individua, ut se tenet ex parte materiae, certum est, quod debet eam praesupponere individuam. Et similiter unio individua formae non potest non eamdem, ac proinde etiam materiam, ut singularem, ac individuam supponere: siquidem ideo talis unio est haec, et non illa, quia est huius formae: et ideo est huius formae, quia haec forma est huius materiae, ut ex dictis constat: et propterea peculiare dubium, quoad hoc circa unionem non excitamus. Caeterum quia dubii titulus aliquid ambiguitatis prae se fert, ideo antequam adversariorum sententiam proponamus, oportet illum explicare.

§ I. Explicatio tituli.

34 Pro tituli ergo explicatione notandum est, nomine materiae signatae quantitate, tria posse intelligi. Primum quidem compositum quoddam accidentale consurgens ex materia, et quantitate ipsa actu, et in exercitio habita. Secundum vero materia ipsa, non, ut de formali, et in recto dicit quantitatem, sed ut dicit modum quendam eidem materiae superadditum, ratione cuius determinatur, seu signatur certa quantitate, id est, hac quantitate, et non illa: atque adeo importat quoddam concretum, aut quasi concretum ex praedicto modo, seu sigillatione, et materia ipsa consurgens, ratione cuius dicitur signari praedicta quantitate, ratione cuius dicitur signari praedicta quantitate. Unde licet modus iste, et determinatio, seu signatio per illum causata, et consequenter materia, ut consignata importetur in recto: nihilominus mediante illo dicitur signari quantitas, quia quantitas ipsa in obliquo importatur, nec potest sine illa sic importata, reddi materia signata ad certam, et determinatam formam substantialem, nec ad certam, et determinatam quantitatem. Et ita tota ista res optime explicatur, per hoc, quod materia signata quantitate sit principium primum individuationis, siquidem in hoc complexo tam materia, quam modus, et signatio ponuntur in recto, quantitas vero in obliquo.

Tertium vero materia ipsa, ut dicit puram, et nudam entitatem materiae absque praedicto modo ei superaddito, et ex natura rei ab illa diverso, cum quodam tamen connotato, id est, prout dicit materiam ipsam, ut praehabitam per modum primae radicis hanc quantitatem, et non illam: seu (ut multi volunt) quatenus per modum primi principii, et radicalis dicit connexionem, vel habitudinem ad hanc quantitatem, et non ad illam: nam ratione huius designatur, et determinatur ad hanc formam, et hoc compositum, potius, quam ad illud.

35 Titulus ergo dubii non intelligitur de materia signata quantitate, prout peculiariter, et determinate dicit aliquam ex signationibus nuper recensitis, sed, ut abstrahit ab omnibus illis, et dicit materiam signatam, seu determinatam quantitate, sive haec determinatio fiat hoc, vel illo modo ex nuper dictis. Explicabimus tamen in sequentibus dubiis, quonam ex illis debeat signari ad hoc, ut sit primum, et radicale individuationis principium, ut ita certiora, et magis recepta a non ita certis, et receptis separemus. Nam, quod materia signata quantitate, sit individuationis principium, est certius, et communiter receptum inter Thomistas: quamvis non sit ita certum, et receptum, quonam ex his modis praedictis signetur, seu determinetur quantitate, ad hoc, ut sit primum radicale principium individuationis.

Ex quo etiam intelligitur, cur D. Thom. et eius discipuli utuntur hoc complexo scilicet, materia signata quantitate ad inquirendum, an materia, ut aliquo ex modis dictis affert quantitatem, habeat rationem primi, et radicalis principii individuationis? Quia nimirum, ut infra dicemus, et modo tetigimus, proprium est materiae, ut aliquo ex modis dictis importat quantitatem, reddi appropriatam, determinatam, et signatam ad habendum hanc potius formam, quam illam, et ad hoc, quod sit pars huius compositi potius, quam illius, atque ad hoc, ut sit radix tam huius formae, quam huius compositi, ut sunt haec, et individua.

36 Potestque hoc magis explicari: ex eo, quod idem est inquirere, an materia signata quantitate, sit prima radix individuationis? ac inquirere, an materia, ut est haec, et modo sibi debito est omnino singularis mediante quantitate, sit principium praedictae individuationis? quia idem est esse materiam omnino singularem, ac esse materiam signatam: quandoquidem sola materia singularis potest quantum est ex se, et secluso alio designari, et propterea Dialectici ad significandum singulare, seu individuum omnino determinatum, utuntur nomine individui signati. Unde quia si materia, ut aliquo ex modis dictis affert quantitatem, potest esse principium individuationis, debet esse, quia ut illam importat, fit haec, et omnino singularis, ac proinde fit materia signata, propterea ad inquirendum, utrum materia, ut aliquo modo ex explicatis affert, seu involvit quantitatem, sit prima radix, et principium individuationis? optime D. Thom. et eius discipuli utuntur hoc inquirendi modo, scilicet an materia signata quantitate, seu (quod idem est) facta, modo sibi debito, haec determinata, et singularis, ac designata media quantitate, sit primum principium praedictae individuationis.

§ II. Adducitur prior sententia.

37 Prima sententia asserit, materiam secundum se praecise sumptam, non vero, ut sigillatam quantitate, esse primum, et radicale principium individuationis totius compositi substantialis. Ita Albertus relatus a Flandria, 7 Metaphysic., quaest. 22, art. 1, cui ex parte consentiunt Suarez, et alii, ut ex dictis dub. praecedenti constat.

Probatur primo. Nam Divus Thomas absolute affirmat, materiam esse primum principium individuationis compositi substantialis, nulla facta mentione quantitatis, aut signationis mediae: illa 1 part., quaest. 3, art. 2 ad tertium, et pluribus aliis locis relatis in tabula aurea, verbo individuum, num. 21, et peculiariter opusculo de Principio individuationis, his verbis: Illud ergo quod est primum subiectum omnium in via generationis: et incompletum, quod de nullo illius generis praedicatur, materia scilicet, necessario erit primum principium esse incommunicabilis, quod est primum individuum.

Confirmatur primo. Nam in eodem opusculo non solum absolute dixit materiam esse primum principium individuationis, sed addidit, et soli rationis talis primi principii convenire: et ita ait: Materia enim sola est in principio individuationis, quoad illud, in quo salvatur ratio primi

Confirmatur secundo ex eodem Sancto Doctore, part. 1, quaest. 29, art. 1, ubi constituit discernere inter individuationem accidentium, et substantiae, quod substantia individuatur per seipsam, sive vero accidentia: et ita ait: Licet universale, et particulare inveniantur in omnibus generibus, tamen speciali quodam modo individuum invenitur in genere substantiae: substantia enim individuatur per seipsam, sed accidentia individuantur per subiectum, quod est substantia: dicitur enim hoc aliquid, in quantum est in hac subiecto. Unde etiam convenienter individua substantiae habent aliquod speciale nomen prae alia. Quod etiam docuit quaest. 9 de Potentia, art. 1 ad 8, dicens: Accidentia autem non individuantur, nisi ex suis subiectis: sola autem substantia per se ipsam individuatur, et per propria principia, et ideo conveniens in solo genere substantiae, particulare habetur proprium nomen. Quare si semel materia est primum principium individuationis totius substantiae materialis, ut dub. praecedenti diximus, non poterit habere rationem talis principii, ut importat accidentia, sed secundum se, et praecise sumpta.

38 Secundo probatur ratio. Quoniam materia secundum se, et praecise sumpta est prima pars, primaque radix compositi substantialis: ergo eodem modo erit prima pars, prima radix, et principium individuationis illius. Antecedens videtur perspicuum. Quoniam ut in lib. Physicor., disput. 15, num. 19 et deinceps nostri Complut. docent facta collatione inter materiam, et formam, quae solae sunt partes compositi substantialis, prior est materia, quam forma: ex eo, quod habet ex potentia illius educi. Consequenter vero probatur. Quoniam cum unumquodque sit in se unum, et individuum, sicut est ens, fit inde, ut quod sit ipsum cum praecisione sumpto, est prima pars, primaque radix compositi substantialis, sit etiam prima pars, primaque radix unitatis individualis, atque adeo individuationis illius.

Tertio. Nam sicut specificatio sumitur a forma, ita individuatio a materia, ut ex dictis dub. praecedenti constat: ergo individuatio compositi substantialis sumetur, ut a prima radice a materia secundum se, et non, ut aliquo modo affert quantitatem, seu, ut signata quantitate. Patet consequentia. Quia specificatio; hoc ipso, quod sumatur a forma, ut a prima radice, sumitur ab illa sola secundum ea, quae per se, et ex propriis meritis praecise spectatis affert: ergo hoc ipso, quod individuatio sumatur a materia, ut prima radice, debet ab illa secundum se, et secundum ea, quae praecise ex suis meritis affert, non vero, ut aliquo modo importat quantitatem, desumi.

39 Quarto. Nam unitas generica sumitur ut a prima radice a materia sola, iuxta ea, quae in Logica, disp. 5, num. 75, nostri Complut. optime docent: ergo etiam individuatio, seu individualis unitas, ratione cuius unum individuum differt solo numero ab alio. Consequentia ex paritate rationis patet. Nam ideo unitas generica sumitur a sola materia, ut a prima radice, quia talis unitas est materialis: ex eo, quod est propria rationis genericae, quae se habet ad instar materiae, et potentiae respectu differentiarum specificarum: ergo cum unitas individualis sit etiam materialis, consequens erit, ut etiam sumatur a sola materia. Maxime, quia unitas individualis est materialior, quam generica: quandoquidem genus numeratur inter gradus formales respectu speciei, licet habeat se ad instar materiae respectu differentiae specificae: individuatio vero, et individualis unitas solum se habet per modum conditionis, sive determinationis materialis respectu speciei.

Confirmatur. Nam materia de se est incommunicabilis alicui eo modo, quo ratio superior est in inferioribus: quia de se est irreceptibilis in aliquo alio: ergo de se, et ex propriis meritis praecise erit prima radix individuationis. Patet consequentia. Quoniam quod potissimum est in individuo, ut tali, est ratio omnimodae incommunicabilitatis iam dictae: et ita satis erit ad illud per modum primae radicis id, quod ex propriis meritis est, modo insinuato, incommunicabile.

40 Quinto.

40 Quinto. Nam materia prima prius, quam actu recipiat in se hanc potius quantitatem, quam aliam, vel per aliquem modum, ab illa ex natura rei distinctum determinetur ad eam, vel praehabeat in se radicaliter illam, seu dicat habitudinem, connexionemve cum ipsa, debet praeintelligi singularis, et individua: ergo ipsa secundum se, et cum praecisione sumpta, erit individua, et prima radix individuationis totius compositi. Antecedens ex se videtur constare. Quoniam haec potius quantitas, quam illa seu (quod idem est) quantitas singularis, et individua, nequit recipi nisi in materia singulari. Sicut neque materia communis, sed sola materia singularis potest esse determinata, aut dicere habitudinem ad hanc potius quantitatem, quam ad illam, aut continere eam per modum radicis: quandoquidem materia communis, est de se indifferens ad quamlibet quantitatem.

Consequentia vero quoad primam eius partem ex antecedenti constat. Nam hoc ipso, quod materia praesupponatur individua antequam aliquo modo importet quantitatem singularem, non potest ulla ratione reddi singularis per eam, sicut neque per hanc potius formam substantialem, quam per illam, aut quodlibet aliud accidens singulare: siquidem etiam forma substantialis, et omnia accidentia singularia recipiuntur in materia singulari: ac proinde praesupponunt illam singularizatam: ergo oportebit, ut materia sit ex se individua.

Quoad secundam vero partem eadem consequentia etiam constat. Quoniam materia est prima pars compositi substantialis: et ita hoc ipso, quod ipsa ex se, et non signata quantitate sit individua, non potest non esse prima radix individuationis compositi: sicut ratione sui est prima radix materialitatis ipsius.

41 Ultimo. Quoniam materia non potest esse prima radix individuationis compositi, quatenus actu afficitur quantitate, et includit illam, nec quatenus per aliquem modum superadditum, et ex natura rei ab ea distinctum determinatur ad hanc potius quantitatem, quam ad illam, nec tandem, ut aliquo modo praehabet hanc numero quantitatem: ergo nullo modo poterit esse principium individuationis, ut est sigillata quantitate. Consequentia non indiget probatione, suppositis iis, quae in explicatione tituli diximus: siquidem, ut ex se, et ex ibidem dictis constat, materia solum his tribus modis potest signari quantitate, et sic signata esse prima radix individuationis.

Antecedens vero quoad primam partem videtur certum. Quoniam nullum accidens potest requiri ad individuationem compositi substantialis, tanquam quid actu, et in exercitio habitum, aut intrinsece inclusum in ipso individuo, aut individuationis principio: et ita si Deus separaret quantitatem, et caetera accidentia a Petro, maneret nihilominus cum sua individuatione. Sicut licet in Sacramento Eucharistiae separet accidentia panis ab ipso pane; nihilominus accidentia illa manent individua, et singularia. Quod potiori ratione de ipsa substantia ab eisdem accidentibus separata dicendum est: siquidem minus pendet ab illis, quam accidentia ab ipsa.

Quoad secundam vero partem, etiam liquet. Quoniam ultra materiam, formam, et unionem, nulla alia entitas, aut substantialis modus invenitur in composito substantiali, ut ex dicendis dub. 4 magis constabit. Quoad tertiam vero partem idem antecedens etiam constat. Quoniam prius introducitur in materia haec numero forma substantialis, quam haec numero quantitas: siquidem ut patet ex iis, quae nostri Complut. docent in lib. de Generatione, disput. 2, num. 68 et 76, quantitas non recipitur in sola materia, sed in toto composito: ergo materia prius continebit per modum radicis hanc formam substantialem, quam hanc quantitatem: ac proinde cum materia, ut in illo priori praehabens hanc numero formam non possit non esse in eodem priori singularis, nequibit individuari per hoc quod hanc numero quantitatem, potius, quam illam praehabeat.

42 Confirmatur. Nam si materia, ut signata quantitate est individuationis principium, fieret inde, quod tam ipsa, quam forma, ut re ipsa, et in executione tribuit primum gradum, scilicet esse substantiale non sint aliquid singulare, sed solum aliquid commune: hoc autem est absurdum: ergo, etc. Minor ex se constat: quandoquidem quidquid actu, et in exercitio datur a parte rei, debet esse aliquid singularizatum. Sequela vero probatur. Nam, ut ex Aristot. docet D. Thom., 1 part., quaest. 76, art. 6, forma immediate unitur materiae, quantum ad primum gradum, quem illi confert, ita, ut ad hoc quantitas non requiratur etiam per modum dispositionis, aut in genere causae materialis: ex eo, quod materia ex se ipsa est determinata ad recipiendum primum gradum, qui ei a forma substantiali potest provenire, scilicet esse substantiale: ergo si materia non est individua, nisi ut sigillata quantitate, nequibit in illo priori, in quo re ipsa, et in executione recipit formam secundum dictum gradum, esse singularis: ac proinde, nec forma illum in eodem priori tribuens erit singularis.

§ III. Vera, et antiqua Aristotelis et D. Thomae sententia.

43 Dicendum tamen est, materiam sigillatam quantitate aliquo ex tribus illis modis in explicatione tituli a num. 34 usque ad numerum 37 recensitis, esse primum, et radicale individuationis totius compositi substantialis, ac proinde et ipsius formae substantialis principium. Ita Aristot., 5 Metaphysic., text. 12, his verbis: Amplius autem alia secundum numerum sunt unum, alia secundum speciem, alia secundum genus, alia secundum analogiam: numero quidem, quorum materia una, etc. Quae verba sic explicat D. Thom. ibid. lect. 8: Ponit aliam divisionem unius, quod quaedam sunt unum numero, quaedam specie, quaedam genere, quaedam analogia. Numero quidem sunt unum, quorum materia est una. Materia enim secundum quod stat sub dimensionibus signatis, est principium individuationis formae, et propter hoc ex materia habet singulare, quod sit unum numero ab aliis divisum.

Et eodem modo exponit hoc idem testimonium Philosophi Angelicus Doctor super Boetium de Trinitate, quaest. 4, art. 2 ad primum, his verbis: Cum dicit Philosophus, numero sunt unum, quorum materia est una, intelligendum est de materia signata, quae subest dimensionibus; alias oporteret dicere, quod omnia generalia, et corruptibilia sunt unum numero, cum eorum sit materia una.

Idem etiam docet Angelicus Doctor de ente, et essentia, cap. 2, littera H, ubi sic loquitur: Et ideo sciendum est, quod materia non quomodolibet accepta, est principium individuationis, sed solum materia signata. Et dico materiam signatam, quae sub certis dimensionibus consideratur. Haec autem materia in diffinitione hominis in quantum homo non ponitur, sed poneretur in diffinitione Socratis, si Socrates diffinitionem haberet, in diffinitione autem hominis ponitur materia non signata. Non enim in diffinitione hominis ponitur hoc os, et haec caro, sed os, et caro absolute, quae sunt materia hominis non signata. Et in opusculo citato super Boetium, quaest. 4, art. 2, in solutione ad secundum: Dimensiones cum sint accidentia per se, non possunt esse principium unitatis individuae substantiae, sed materia prout talibus dimensionibus substat, intelligitur esse principium talis unitatis, et multitudinis. Et in solutione ad 4 sic asserit: Illa quae differunt numero in genere substantiae, non solum differunt accidentibus, sed etiam forma, et materia: sed si quaeratur, quare haec forma differt ab illa? non erit alia ratio, nisi quia est in hac materia signata, nec invenitur alia ratio, quare haec materia sit divisa ab illa, nisi propter quantitatem: et ideo materia subiecta dimensioni intelligitur esse principium huius diversitatis.

44 Quod etiam docuit Angelicus Doctor in 4 sentent., dist. 12, quaest. 1, art. 1, quaestiuncula 3 ad tertium, et 3 part., quaest. 77, art. 2, ubi duo petit in individuationem rei materialis, nempe subiectum, seu materiam, et quantitatem. Et tandem hoc ipsum tuetur 1 part., quaest. 3, art. 2 ad tertium; quaest. 30, art. 3; quaest. 50, art. 4; quaest. 54, art. 3 ad secundum; quaest. 56, art. 1 ad secundum; quaest. 75 et 85, art. 1 ad secundum, et 1 contra gent., cap. 21, et 2 contra gent., cap. 92, et quaest. de malo, art. 1 ad octavum, et alibi saepissime. Unde tam Aristot. quam S. Doctorem sequuntur Capreolus in 2, dist. 3, quaest. 1, art. 2, conclus. 2, et art. 3, in solutione ad argumenta Scoti secundo loco adducta contra eamdem conclusionem. Caietan., de ente et essentia, cap. 2, quaest. 5; Soncinas, 7 Metaphysic., quaest. 33 et 34; Ferrara, 1 contra gent., cap. 21; Flandria, 7 Metaphys., quaest. 22, art. 3; Javellus, 5 Metaphysic., quaest. 15; Abulens., 2 tom. super cap. 23; Exodi, quaest. 60, circa medium; Bannez, 1.part., quaest. 3, art. 2 ad secundum, et 1 de Generat., cap. 5, quaest. 3, art. 8, asserens, assertionem nostram, ut iacet, ab omnibus, qui se D. Thom. discipulos profitentur, esse acceptandam. Idem etiam tuetur Nazar., 1 part., quaest. 3, art. 2, controv. unica; Gonzal., quaest. 11, art. 1 ad 2, disp. 23, § 2, conclus. 9; Ripa, quaest. 3, art. 2; Petrus a Jesu Maria, alias Serna Hispalens., in sua Logica, disp. 3, sect. 5, quaest. 5, quaest. 3, art. 1, asserens, hanc esse indubitatam Aristot. et Divi Thom. sententiam, et tandem alii quamplures.

45 Nec refert si cum Suarez respondeas, Aristotelem non videri unquam ex professo et metaphysice investigasse, et declarasse principium individuationis, sed solum ex sensibilibus physico more, et tanquam a signo docuisse unum individuum materiale distingui numero ab alio per quantitatem, et alia accidentia sensibilia, sive per materiam signatam quantitate: et ita praedictam materiam solum, quoad cognosci, et sentiri, non vero, quoad esse, habere rationem praedicti principii. Quo etiam modo inquit intelligendum esse Divum Thomam dum toties assignat pro primo principio individuationis substantiae materialis materiam ipsam quantitate signatam.

Non itaque hoc refert. Tum quia mirum esset quod Aristot. simul, et in eodem textu egerit, tam de unitate analoga, generica, et specifica, quam numerica, et quod illis prioribus proprium principium, et radicem, quoad esse assignaverit: soli vero unitati numericae, principium, quoad cognosci, non vero quoad esse dederit. Tum etiam: quia Aristot. in Metaphysic. et metaphysico more egit de unitate ut sic: ex eo, quod habet se ad instar passionis respectu entis, quod est proprium obiectum Metaphysicae. Et deinde, quia ratio unitatis, ut sic, valde innotescit ex eo, quod cognoscantur diversi illi modi unitatum, scilicet analoga, genericae, et specificae, propterea in eadem Metaphysica, et metaphysico more de illis egit, assignando proprium principium, quoad esse earum: ergo dum in eodem loco simul loquitur de unitate numerica assignans principium eius, etiam egit de illa, et eius principio, quoad esse, et metaphysico more: siquidem cognitio huius unitatis, quoad suum esse, et sui radicem non minus conducit ad exactam notitiam unitatis, quam cognitio aliarum unitatum. Maxime, quia, ut ex eodem Aristot. dub. praeced. vidimus, proprium principium, quoad esse praedictae unitatis, nequit esse forma, sed materia, ut determinata ad hoc individuum, seu compositum substantiale, quod, ut ex statim dicendis constabit, nihil est aliud, quam materia aliquo ex modis praedictis signata quantitate.

46 Ex quo etiam fit, non posse expositionem hanc Patris Suarez adaptari testimoniis Divi Thomae. Tum quia eodem modo loquuntur Aristotel. et Angelicus Doctor. Tum etiam: quia rationes, quas dub. praecedenti ex Aristotel. et Divo Thoma adduximus, vel nihil probant, vel suadent, materiam signatam quantitate esse principium individuationis quoad esse, et non solum quoad cognosci, ut eas intuenti constabit. Tum deinde, quia Sanctus Praeceptor, tam in loc. citato ex 3. part., quaest. 77, art. 2, quam opusculo 70, quaest. 4, art. 2, et alibi saepe, inde colligit, materiam non qualitercunque sumptam, sed signatam quantitate, esse primum principium individuationis totius compositi substantialis: quia quantitas ex se ipsa, ut ex prima radice quodammodo habet quamdam individuationem: et ideo recte materia prout subest (modo num. 116 et deinceps dicendo) quantitati, debet esse primum principium individuationis, iuxta illud commune proloquium, scilicet, nihil est tale, nisi ex se ipso sit tale, vel aliquo modo subsit ei, quod ex se est tale. Haec autem ratio (ut de se patet, et ex dicendis num. 49, 91 et 92, et disp. sequenti a num. 21 usque ad 27, necnon num. 38, magis constabit) probat, materiam prout subest quantitati, seu quantitate signatam habere rationem primi principii individuationis, non solum quoad cognosci, sed etiam quoad esse.

Tum denique: quia expositio haec Patris Suarez aperte contradicit pluribus testimoniis Divi Thomae, quae num. 9 et 10 adduximus, ut perspicienti constabit. Praecipue vero testimonio eiusdem Sancti Doctoris opuscul. 70, quaest. 4, art. 2, ubi sic habet: Materia secundum se considerata non est principium diversitatis secundum speciem, nec secundum numerum: sed sicut est principium diversitatis secundum genus prout subest communi formae, ita est principium diversitatis secundum numerum, prout subest dimensionibus interminatis: et ideo cum hae dimensiones sint de genere accidentium, quandoque diversitas secundum numerum reducitur in diversitatem materiae, quandoque in diversitatem accidentium, et hoc ratione dimensionum praedictarum. Alia vero accidentia non sunt principium individuationis, sed sunt principium cognoscendi distinctionem individuorum, et per hunc modum etiam aliis accidentibus individuatio attribuitur.

47 Si autem materia signata quantitate, ac proinde quantitas, non esset quodammodo, et in sensu infra num. 116 et deinceps explicando, principium individuationis substantiae materialis, quoad esse: tunc nulla esset diversitas illa, quam Divus Thomas, loco nuper adducto constituit inter quantitatem, et alia accidentia: siquidem etiam caetera accidentia sunt signum a posteriori individuationis compositi substantialis: et redditur demonstrabile per illa. Unde contra hoc non urgent duo illa testimonia ex D. Thom., opusc. 32, de natura materiae, et dimensionibus interminatis, cap. 3, et opusc. 29, de principio individuationis, quae Suarez, disp. 5 suae Metaphysic., sect. 3, pro se adducit, ut constabit ex iis, quae infra num. 75 adducemus, quin potius nobis magnopere favent, ut amplius ex iis, quae num. 139 dicentur, patebit.

§ IV. Aristotelis, et Divi Thomae sententia ratione quadam fundamentali fulcitur.

48 Quia Franciscus Suarez loco citato, disput. 5, sect. 3, num. 4, de assertione nostra (quam esse ipsam Arist. et D. Thom. mentem testimoniis ex eisdem petitis ostendimus) inquit, se fere nullum invenire pro ea fundamentum, quod ad Aristot. auctoritatem non revocetur, propterea, postquam praedictam assertionem testimoniis Aristotelis, et Divi Thomae stabilivimus: et simul explicuimus, quomodo expositiones a Suarez (ne videantur contra Philosophum, et Angelicum Doctorem incedere) eis adhibitae, non recte illis adaptentur, placuit duplicem rationem fundamentalem in hoc, et sequenti §, expendere, et radicitus explicare, ut ita appareat, an sententia Aristotel. et Divi Thomae solidis fundamentis sit stabilita, necne?

Prior ergo, et fundamentalis ratio assertionis desumitur ex Divo Thoma loco citato super Boetium, libro de Trinitate, art. 2, quae potest sub hac forma proponi. Quoniam forma non potest esse prima radix individuationis totius compositi substantialis, sed hoc necessario debet materiae convenire; at materia secundum se, et praecise sumpta nequit habere rationem praedicti principii et radicis: ergo ipsamet ut signata quantitate erit primum principium, et radix talis individuationis. Maior constat ex iis, quae num. 11 et deinceps diximus. Minor autem etiam liquet. Quoniam materia secundum se, et precise sumpta est communis omnibus formis, et compositis sublunaribus, et ita nequit esse propria alicuius individui potius quam alterius, atque adeo nec prima radix individuationis huius compositi magis quam illius.

Consequentia autem ex utraque praemissa aperte videtur sequi. Tum, quia probabile est, quod nomine quantitatis, per quam signatur materia, non intelligitur quantitas mathematice, sed physice accepta, id est, una cum qualitatibus, et accidentibus sensibilibus, quibus affecta est. Constat autem quod si individuatio compositi substantialis nequit sumi, tanquam a prima radice, ab ipsa forma substantiali, neque ab ipsa materia praecise sumpta, tunc non superest aliquid aliud a quo sumatur, nisi ab ipsa materia, ut signata accidentibus, quae disponunt ad hanc potius formam substantialem, quam ad illam, seu (quod idem est) signata quantitate sensibili, et physice accepta.

49 Tum etiam ut maxime: quia ut disp. sequenti, num. 24 et deinceps expendemus, quantitas hoc habet speciale inter reliqua accidentia, ut quodammodo ex se habeat esse radicem propriae individuationis: et ideo materia, quae secundum se, et praecise sumpta, non est prima radix individuationis, nisi ei aliquid superaddatur, poterit habere rationem praedictae radicis, si determinetur, et signetur per quantitatem. Nam sicut quia ignis est calidus ex se, et per naturam, propterea nihil potest esse calidum, nisi vel sit ignis, vel praehabeat illum, vel aliquo modo participet, ut dicat connexionem, ordinemve ad ipsum, ita quantitas ex se habet quodammodo individuationem materialem, et quodammodo est prima radix illius, ideo nihil habet in rebus materialibus rationem individui, nec primae radicis illius, nisi vel sit quantitas, vel praehabeat illam, aut dicat connexionem, habitudinemve ad ipsam (quod quidem in idem redit) cum materia aliquo modo signata quantitate, ut ex dictis num. 34 constat.

Tum denique. Quia hoc ipso quod prima radix individuationis compositi substantialis debeat esse materia, et non nude sumpta, oportet ut sit eadem materia, ut importat aliquod accidens materiale ex parte illius se tenens, et in ordine ad receptionem formae quodammodo concurrens, ut ita salvetur, quod prima radix individuationis non est forma substantialis, sed materia ut talis: siquidem nihil aliud praeter praedictum accidens potest esse aliquid materiale ex parte materiae se tenens, et ad praedictam receptionem quodammodo, et iuxta infra num. 116 dicenda concurrens: cumque quantitas sit primum accidens materiale, quod ex parte materiae (modo tamen in libris de Generat. a nostris Complut., disp. 2, num. 97 et deinceps explicato) se tenet, ut a num. 119 usque ad num. 124 dicemus, oportet, quod materia ut aliquo modo importat praedictam quantitatem, et signatur per illam, sit prima radix, primumque principium individuationis totius compositi materialis.

50 Confirmatur, et explicatur ratione, quam innuit idem Angelicus Doctor. Quoniam illud est prima radix individuationis compositi substantialis, quo posito, primo ponitur individuatio: sed posita materia signata per quantitatem, seu (quod idem quoad praesens est) signata hac quantitate, et non illa, primo ponitur individuatio totius compositi: ergo materia, ut signata praedicta quantitate erit prima radix talis individuationis. Maior cum consequentia satis liquent. Minor autem etiam ex nuper dictis constat. Quoniam hoc ipso quod detur materia signata hac quantitate, datur materia primo determinata ad hanc potius formam, et ad hoc compositum, quam ad illud: materia autem primo determinata ad hanc potius formam, et compositum, quam ad illud, est id, quo posito, primo ponitur individuatio formae substantialis, et praedicti compositi: ac proinde materia ut signata praedicta quantitate, erit id quo posito, primo ponitur talis individuatio.

Nec refert si contra rationem hanc obiicias, quod si aliquid probat, convincet utique quantitatem esse primam, et potissimam radicem individuationis, non vero materiam primam, quae quantitate signata est: hoc autem videtur absurdum: quandoquidem prima et potissima radix individuationis substantialis, non potest non esse aliquid substantiale: ergo, etc. Sequela probatur. Quia licet materia signata quantitate sit principium individuationis, attamen facta collatione inter quantitatem, et materiam signatam per illam, tunc materia (ut in hac ratione dicitur) non secundum se, sed ut signata quantitate, habet esse primam radicem individuationis: ergo ratione quantitatis id habebit: ac proinde quantitas erit potissima radix praedictae individuationis.

51 Respondetur enim, quod si semel verum est, per materiam signatam quantitate intelligi materiam, ut radicaliter praehabentem hanc potius quantitatem, quam illam, tunc concedenda est maior de quantitate sic sumpta, quae modo infra num. 133 dicendo, est idem cum ipsa materia, ut illam praehabente. Nam considerata materia secundum se, et ut radicaliter praehabens hanc potius quantitatem, quam illam, tunc materia ut praehabens concurrit principalius ad individuationem, quam ipsamet secundum se sumpta, ut num. 116 et deinceps dicemus: quia ipsa ut praehabet praedictam quantitatem est una numero positive: at secundum se ad summum est una numero negative.

Caeterum si per materiam signatam quantitate intelligatur materia ut actu affecta quantitate, et ut ab ea per modum formae inhaerentis informatur, tunc neganda est. Quia si semel verum esset (de quo dubio sequenti) materiam in hoc sensu signatam, esse radicem individuationis, tunc quantitas actu habita vel solum concurreret in obliquo, materia vero in recto, atque adeo principalius: vel si quantitas in recto concurreret, non influeret per se primo in id, quod est prius, et essentialius in individuatione, sed in id quod est posterius et habens se ad modum proprietatis: et ita quantitas actu inhaerens, minus principaliter influeret, ut ex dicendis dub. sequenti patebit.

§ V. Eadem sententia alia ratione satis efficaci stabilitur.

52 Secunda autem, et potissima ratio pro eadem assertione desumitur ex Divo Thoma locis citatis, et praecipue opusculo de natura materiae, quae potest ad hanc formam reduci. Quoniam primae substantiae materiales habent a materia signata quantitate, tanquam a prima radice, quod sint primae substantiae materiales quatenus tales: ergo materia, ut signata quantitate erit prima radix individuationis illarum. Consequentia videtur evidens: quandoquidem ratio primae substantiae materialis quatenus talis, consistit in hoc, quod sit substantia individua, et singularis, ut ex Aristot. in praedicamentis, cap. de substantia constat: et ita, quod fuerit prima radix primitatis earum, habebit rationem etiam primae radicis, et individuationis ipsarum. Antecedens autem probatur, et explicatur. Nam primae substantiae materiales constituuntur in ratione primarum per hoc, quod nec sint in subiecto, nec de subiecto dicantur: hoc autem in illis provenit, tanquam a prima radice a materia prima signata quantitate, iuxta illud Philosophi 2 Metaphys., text. 30. Primum in unoquoque genere est causa, et radix eorum, quae sunt post in illo genere: quandoquidem materia signata quantitate est id, cui primo convenit non esse in subiecto, nec de subiecto aliquo dici: ex eo, quod ipsa est primum subiectum, primaque potentia omnino irreceptibilis in quolibet alio.

53 Confirmatur, et explicatur ratione illa, quam, supra ex Divo Thoma tetigimus, ad praesens tamen in hunc modum applicata. Nam ex eo, quod ratio generica substantiae materialis consistit in ratione quadam metaphysica, habente se per modum potentiae metaphysicae respectu rationis differentialis, propterea ratio generica in illis desumitur, ut a prima radice a materia prima, quae est prima, et pura potentia physica: ergo, quia ratio individualis, et metaphysica eiusdem substantiae materialis, seu ratio ipsius, ut habet in suo ordine esse primam substantiam, consistit in hoc, quod metaphysice loquendo, nec sit in subiecto, ac proinde, nec de subiecto dicatur, consequens erit, ut desumatur tanquam a primo principio, et radice physica, a materia prima signata quantitate: siquidem ipsa est, cui primo physice convenit esse primum subiectum, primaque potentia: cui hoc ipso, quod talis, per se, et essentialiter repugnat, quod sit aliquo modo in subiecto, atque adeo, quod de subiecto aliquo dicatur.

Confirmatur secundo, et magis hoc ipsum explicatur. Quoniam illud est individuum, quod est incommunicabile inferioribus similibus: sed materia signata quantitate est primum fundamentum huius incommunicabilitatis: ergo etiam erit primum fundamentum individuationis. Consequentia cum maiori satis constat. Minor autem probatur. Nam forma cum sit actus, de se communicabilis est: materia autem, cum sit prima potentia, de se est incommunicabilis: et ita forma cum recipitur in materia signata quantitate, ita coarctatur per hanc receptionem, ut nequeat alteri aliquo modo communicari.

54 Quae confirmatio desumitur ex D. Thoma, opuscul. super Boetium de Trinitate, quaest. 4, art. 2, his verbis: Nulla autem forma in quantum huiusmodi, est haec ex se ipsa: dico autem in quantum huiusmodi, propter animam rationalem, quae quodammodo ex se ipsa est hoc aliquid, sed non in quantum forma: intellectus vero quamlibet formam, quam possibile est recipi in aliquo, sicut in materia, vel sicut in subiecto, natus est attribuere pluribus, quod est contra rationem eius, quod est hoc aliquid: unde forma fit haec per hoc, quod recipitur in materia, et materia efficitur haec, et signata, secundum, quod est sub dimensionibus.

Estque ratio haec una cum suis confirmationibus adeo efficax, ut ex ipsa sola, recte tamen expensa, evanescant solutiones, quae ei ab adversariis adhibentur. Nam in primis ex eius expensione facile corruit solutio illa, qua Suarez huic secundae rationi principali disput. citata, sect. 3, num. 7, occurrit, dicens, eam non habere efficaciam, ex eo, quod est longe diversa ratio de subiecto inhaesionis, et de subiecto praedicationis, seu inferioritatis. Et ita, quamvis excogitari possit quaedam proportio inter haec duo subiecta, nam superius comparatur ad inferius sibi subiectum, ut forma dans esse, attamen simpliciter non sunt eiusdem rationis, neque unum fundatur in alio: et propterea in simplicibus, et separatis substantiis, ut in Angelis, est subiectio, seu subordinatio inferiorum ad superiora, sine subiecto inhaesionis, aut informationis. Unde ex hoc, quod prima substantia, ut talis, non sit in alio, sicut in subiecto inferioritatis, vel praedicationis, seu eo modo, quo universale est in suis inferioribus, male colligitur individuationem illius desumi, tanquam a prima radice a materia, seu primo subiecto physico signato quantitate.

55 Haec igitur solutio facile corruit, si ea, quae dicta sunt, recte expendantur. Nam sicut non obstante, quod alia sit ratio generis, seu potentiae metaphysicae eiusdem generis, et alia generis physici, seu materiae primae, nihilominus potentialitas metaphysica illius sumitur, tanquam a prima radice a potentialitate physica materiae, ut in Logica, disput. 5, num. 75, nostri Complut. optime explicant: ita licet sit diversa ratio primi subiecti, primaeque potentiae physicae, et subiecti inferioritatis, sive praedicationis, debet propter rationem factam ratio primae substantiae materialis, consistentis in hoc, quod dicat rationem quamdam substantialem, ita incommunicabilem, ut non sit in aliquo, tanquam in subiecto inferioritatis, aut praedicationis, desumi tanquam a prima radice a materia signata quantitate: de cuius ratione est esse primum subiectum physicum: ac proinde, quod nullo modo sit physice in alio tanquam in subiecto.

Unde D. Thom. opuscul. de natura materiae, c. 3, rationem primae substantiae materialis, importantis, quod nec in subiecto sit, nec de subiecto dicatur, seu (quod in idem redit) hoc, quod est talem substantiam esse partem subiectivam speciei substantialis, fatetur oriri ex materia prima, ut in ordine physico est primum subiectum, his verbis: Cum enim subiectum in aliqua specie, seu aliqua pars subiectiva sit prima substantia, quae individuum dicitur, illud quod tenet rationem primi subiecti est causa individuationis, et divisionis speciei in suppositis: primum autem subiectum est quod in alio recipi non potest.

56 Nec id, quod pro se adducit Suar. de individuatione substantiarum simplicium, nempe Dei, vel Angelorum, ei favet. Nam ad hoc optime occurrit Angelicus Doctor, opusc. citato: ubi constituens differentiam inter individua substantiae compositae, seu receptae secundum suam formam in alio, ut in subiecto, et individua substantiae simplicis, seu separatae, ita post verba nuper relata (in quibus asseruit, quod primum subiectum est, quod in alio recipi non potest) prosequitur. Et ideo formae separatae eo ipso, quod in alio recipi non possunt, habent rationem primi subiecti, et ideo se ipsis individuantur, et cum in ipsis non sit, nisi forma, est in eis forma secundum rationem formae: et ideo cum in eis sit idem suppositum, et forma, ex quo se ipsis individuantur in quantum habent rationem primi subiecti, ad multiplicationem suppositorum, multiplicatur in eis forma secundum rationem formae, secundum se, et non per aliud: quia non recipiuntur in alio: omnis enim talis multiplicatio multiplicat speciem, et ideo in eis tot sunt species, quot sunt individua, in aliis vero formis ubi est multitudo formae per receptionem in alio, quod habet rationem primi subiecti, et non secundum rationem formae, manet eadem species in diversis suppositis: hoc autem recipiens est materia, non qualitercunque accepta, ut dictum est, sed secundum, quod habet rationem subiecti primi.

57 Quod etiam eleganter explicuit Divus Thomas prima parte, quaestione 3, art. 2 ad tertium, his verbis: Dicendum, quod formae, quae sunt receptibiles in materia, individuantur per materiam, quae non potest esse in alio, cum sit primum subiectum substans: forma vero quantum est de se, nisi aliquid aliud impediat, recipi potest a pluribus, sed illa forma, quae non est receptibilis in materia, sed est per se subsistens ex hoc ipso individuatur, quod non potest recipi in alio, et huiusmodi forma est Deus: unde non sequitur, quod habeat materiam.

Et similiter facile corruit ex dictis solutio, quam idem Suarez tradit secundae confirmationi huius rationis. Ait enim, quod materiam esse radicem incommunicabilitatis petitae ad individuationem, et consistentis in hoc, quod individuum sit incommunicabile alteri, eo modo, quo superius est communicabile alicui, ut inferiori, male colligitur ex eo, quod praedicta materia sit primum subiectum, ac proinde non sit in alio, tanquam in subiecto physico. Et rationem reddit. Nam formae substantiales, et accidentales sunt individuae, et singulares, et nihilominus sunt communicabiles alteri, ut subiecto physico: et materia prima est communis, et universalis respectu omnium materiarum, cum tamen sit incommunicabilis alteri, ut subiecto physico: et ita praedicta incommunicabilitas, aut communicabilitas nec refert, nec obest ad universalitatem, vel ad singularitatem, aut radicem illius.

58 Ex dictis igitur facile etiam corruit haec solutio. Nam ad primam instantiam constat, quod, ut ex Angelico Doctore innuebamus, licet formae incompletae, sint singulares, et individuae, non tamen hoc habent ex se, sed quia recipiuntur, sive receptibiles sunt in materia: ipsae autem, ut receptae, vel receptibiles in hac numero materia, nequeunt recipi in alia, ut in subiecto: et propterea sunt incommunicabiles alteri, ut subiecto: et ita hoc ipso habent realiter, et physice illam incommunicabilitatem physicam, quae requiritur ad hoc, quod possint fundare rationem incommunicabilitatis formaliter petitam ad singularitatem metaphysicam, scilicet, quod non possint communicari alteri eo modo, quo superius communicatur suo inferiori, quam tamen non possent aliter fundare. Nam sicut quaevis forma singularis, et incompleta, atque adeo receptibilis in subiecto, respicit hoc potius subiectum, quam illud, ex eo, quod est commensurata cum isto, et non cum illo, ita hoc ipso, quod praedicta forma non respiciat aliquod determinatum subiectum, tanquam id, in quo est recepta, vel receptibilis, non erit forma singularis, ut talis: sed quantum est de se erit communis, et universalis, et potens fundare rationem universalis, ut sic. Sed de his videantur ea, quae num. 7, disp. sequenti, dicuntur.

59 Et deinde ad secundam instantiam de materia prima satis liquet, quod licet materia secundum suam essentiam sit quodammodo communis (modo tamen in 1, Physicor., disp. 3, num. 34, et disp. 6, num. 11, a nostris Complut. explicato) et similiter pertineat (modo iam tacto) ad communem rationem speciei compositi substantialis, attamen eadem materia non est positive individua, ac proinde, nec primum principium individuationis ex se sufficiens (de quo solo in praesenti loquimur) secundum suam essentiam sic praecise sumptam, sed secundum aliam peculiarem rationem, scilicet secundum, quod est signata quantitate: quia non habet rationem praedicti principii, in quod caetera alia principia reducuntur, nisi quatenus est hoc determinatum subiectum primum, et non illud, seu nisi quatenus dicit rationem quamdam positive singularem, quae ex se, et physice habeat non esse in alio tanquam in subiecto physico. Constat autem ex dictis, materiam non habere praedictam rationem, nisi ut est aliquo modo signata quantitate: et ita quoties est principium diversarum individuationum sibi succedentium concurrit secundum diversam rationem ad illas, nimirum, ut diversimode signatur per diversas quantitates.

Itaque in hoc distinguitur forma a materia, quod forma, tam secundum suam essentiam, quam secundum sui rationem ad lineam formae, ut talis pertinentem, et ab eadem linea proveniente, habet quantum est de se esse communem, et universalem; quia quantum est de se, est communicabilis alteri, ut subiecto, et solum redditur incommunicabilis, et singularis tanquam a prima radice, ab eo, quod participat a linea subiecti: ex eo, quod subiectum recipit illam, ut explicatum est. Caeterum in materia, alia est sua essentia, quae potest esse communis pluribus materiis: et alia sua ratio, vel suae rationes, per quam, aut per quas est radix alicuius peculiaris individuationis, vel plurium individuationum sibi succedentium: et haec ratio, sive rationes istae consistentes in diversis quodammodo praecontentionibus diversarum quantitatum (modo tamen numero 116 et deinceps dicendo) quamvis a posteriori certificentur per quantitates, non, ut praecontentas, sed secundum suum esse formale sumptas, et actu inhaerentes in illis individuis, attamen si secundum se considerantur, pertinent ad lineam materiae, ut in hac disp., num. 118 et num. 133 et deinceps magis explicabimus: et secundum nullam ex illis potest esse communis, et universalis.

60 Quae solutio desumpta est ex Divo Thoma, opuscul. 29, de principio individuationis: ubi cum Sanctus Doctor sibi obiecisset, quod materia de sui natura communis est, sicut et forma, cum una materia possit sub pluribus formis esse, ac proinde haec communitas possit impedire ipsam, ne sit principium individuationis, respondet in haec verba: Sed sciendum est, quod impossibile est, formam uniri materiae, quin sit particularis, et quod eam sequatur quantitas determinata, per quem modum non est ultra communicabilis materia alicui alteri formae: quia haec quantitas cum alia forma reperiri non potest cum eadem determinatione, et ideo materia non est communicabilis secundum eamdem determinationem, sicut forma est, ut dictum est. Ratio enim materiae sub forma aliqua est alia a ratione sua sub alia forma: quia certificatur ratio sua per determinationem quantitatis, quae in diversa proportione, et dimensione requiritur ad diversas formas: essentia enim materiae non diversificatur sub diversis formis: sicut ratio sua (illa scilicet, secundum quam est radix individuationis, nimirum ipsamet, ut signata quantitate). Ratio enim materiae non est una, et communis, sicut sua essentia est: ratio enim formae in diversis materiis est una, licet secundum se sit diversa, et ideo communitas secundum essentiam tantum, quae est ipsius materiae, et non secundum rationem, non impedit materiam esse primum principium individuationis.

§ VI. Occurritur argumentis primae sententiae.

61 Ad primum, et eius confirmationem ex Divo Thoma desumptum, constabit ex iis, quae a num. 91 usque ad num. 98 dicemus. Adde, quod si semel verum est, materiam signatam quantitate non dicere materiam, ut affectam quantitate, sed solum, ut radicaliter praehabentem hanc quantitatem potius, quam illam (de quo dub. 5 agitur) tunc materiam esse signatam quantitate, non dicit aliquid re ipsa distinctum ab ipsa materia, sed eamdem materiam, ut radicaliter praehabentem illam: quia effectus, ut habet esse in sua causa, non distinguitur realiter ab illa. Et ita optime dicit, materiam solam esse radicem individuationis, licet materia signata quantitate sit principium illius: quatenus per hoc excluditur, nihil aliud realiter distinctum ab ipsa materia, esse, saltim in recto, radicem talis individuationis. Quomodo autem cum hoc cohaereat, quod in quantitatem ipsam, ut in primam radicem quodammodo reducatur, seu attribuatur ei individuatio substantiae materialis, quoad esse divisam ultima divisione a quolibet alio, infra num. 91 et 92 nuper citatis explicabitur.

Per quod etiam ad secundam confirmationem constat. Nam facta praedicta suppositione, scilicet per materiam signatam quantitate, intelligi materiam, ut praehabentem radicaliter hanc quantitatem, et non illam: ac proinde sic sumptam, esse primam radicem individuationis (quam veram esse dub. 5 ostendemus) optime salvatur, quomodo etsi materia ut in hoc sensu signata quantitate, sit principium individuationis, nihilominus per hoc non tollitur, quominus substantia individuetur per se ipsam, tanquam per primam radicem, id est, tanquam per aliquid sui generis, ut explicatum est. Caeterum accidentia omnia habent individuari per aliquid extra proprium genus, scilicet per subiectum: quamvis, quoad, sic aliqualis disparitas inter quantitatem secundum suum esse formale sumptam, et inter reliqua alia accidentia disput. sequenti, num. 21 et sequentibus explicanda.

62 Ad secundum, quod licet materia secundum se, et praecise sumpta, id est, prout non signatur per hanc quantitatem potius, quam per illam, sit prima pars compositi substantialis secundum suam speciem, et in communi considerati, non tamen est pars ipsius, ut est, hoc, et individuum, nisi, ut habet esse hanc, et signatam aliquo modo per quantitatem, propter rationes dictas. Unde iuxta haec debet concedi antecedens, et negari consequentia. Cuius probatio nihil convincit, suppositis iis, quae modo diximus, ut intuenti patebit.

Ad tertium concedendum est antecedens, si tamen debita proportio inter extrema ibidem relata servetur. Et deinde neganda est consequentia. Ad cuius probationem dicendum est, esse disparem rationem. Quia forma de se, et cum praecisione sumpta, est determinata ad tribuendam hanc specificationem, potius, quam illam: quia tantum est nata tribuere semper unicam, et eamdem. Caeterum materia, si secundum se, et praecise sumatur, non habet sufficientem determinationem ad tribuendam hanc potius individuationem, quam illam: ex eo, quod sumpta potest reperiri in pluribus individuis: et ita oportet, quod aliquo modo determinetur, et signetur per quantitatem, ad hoc, ut sit principium, et radix huius individuationis, potius, quam illius.

63 Ad quartum concesso antecedenti, negari debet consequentia. Et ad eius probationem negandum est antecedens. Nam ratio, propter quam unitas generica substantiae materialis sumitur a sola materia, tanquam a prima radice (modo tamen in Logica, disp. 5, num. 75 et deinceps a nostris Complut. explicato) non est, quia illa unitas est materialis, quatenus per hoc praecise denotatur, quod est rei habentis se ad instar materiae, et potentiae: sed quia est unitas potentiae metaphysicae ex se indifferentis, ad hoc, ut contrahatur, et determinetur per hanc potius differentiam specificam, quam per illam: et ita non petit materiam aliquo modo determinatam per hanc potius quantitatem, quam per illam: at unitas individualis, est unitas materialis rei ultimate determinatae, et divisae ultima divisione. Unde non mirum, quod petat tanquam primam radicem materiam, non quidem indifferentem, et indeterminatam, seu materiam secundum se, et cum praecisione iam dicta, sed eamdemmet, ut aliquo modo signatam, et determinatam per quantitatem. Per quod ad caetera, quae in eodem argumento adducuntur, satis constat.

Ad confirmationem concedendum est antecedens, si intelligatur de incommunicabilitate negativa, non vero si intelligatur de incommunicabilitate positiva. Nam cum haec incommunicabilitas, de qua in antecedenti fit sermo, sit idem, quod unitas numerica, et individuatio rei, quae incommunicabilis dicitur, fit inde, ut materia, quae secundum se, et cum praecisione iam dicta, solum est una unitate negativa, debeat eodem modo, scilicet incommunicabilitate negativa esse incommunicabilis. Et deinde negari debet consequentia. Nam id, quod potissimum est in individuo, ut tali, non est incommunicabilitas negativa, sed positiva: quae proinde non potest provenire a materia, ut a prima radice, et principio, nisi ipsa praesupponatur una, et incommunicabilis unitate, et incommunicabilitate positiva, atque adeo aliquo modo signata per quantitatem.

64 Ad quintum constabit ex dicendis dub. 5. Pro nunc tamen negandum est antecedens, saltem, quoad ultimam eius partem. Et ad probationem dicendum est, quod licet haec potius quantitas, quam illa nequeat actu recipi, nisi in materia singulari: nec materia communis, sed singularis habeat connexionem cum ista quantitate, et non cum illa, aut praecontineat hanc quantitatem potius, quam illam: nihilominus, quoad hoc intercedit suum discrimen. Nam materia prout actu recipit quantitatem, praesupponitur singularis, et individua: non tamen per praedictam receptionem exercitam fit singularis. At ex eo, quod habeat connexionem infra numero 116 explicandam, seu praecontineat per modum primae radicis hanc quantitatem magis, quam illam, fit; non vero praesupponitur singularis, et individua: ac proinde redditur, et non supponitur prima individuationis radix: et ita nunquam materia secundum se, et praecise sumpta, id est, prout praescindit ab hoc, quod sit aliquo modo signata per quantitatem, potest esse singularis positive, nec prima radix individuationis.

Ultimum argumentum petit, ut explicemus, quonam modo ex tribus illis, quibus in explicatione tituli huius dub. diximus, posse intelligi materiam signari per quantitatem, debeat esse signata, ad hoc, ut sit prima radix individuationis. Quia vero, ut hoc exacte explicetur, plures sunt tangendae difficultates quarum exacta decisio non parum difficultatis habet, propterea tribus sequentibus dubiis discutiemus, quonam ex tribus modis praedictis, signetur materia per quantitatem, ad hoc, ut sit prima, et sufficiens radix individuationis tam formae substantialis, quam totius compositi: ac proinde ad hoc, ut modo sibi proportionato, sit positive haec, et individua.