Cursus Theologicus, Tomus I: In Primam Partem

51 Consulto in titulo posita est illa particula, essentialiter repugnet, ut denotetur, in eo non fieri sermonem de sola repugnantia in ordine ad potentiam Dei ordinariam, sed etiam ad absolutam. Addita vero est alia particula, scilicet distinctioni pure numericae accidentium, ut tali, ut significetur universaliter de omnibus accidentibus solo numero differentibus, hoc ipso, quod talibus, non vero solum peculiariter de aliquibus ex illis, secundum suam peculiarem rationem consideratis, titulum intelligendum esse.

§ I. Sententia negans.

52 Partem negantem tuentur Aureolus in 1, dist. 7, quaest. 2, art. 1; Scotus relatus a Capreolo, ibidem, art. 2, et a Cajet., 3. part., quaest. 35, art. 5; Suarez, 1. tom. suae Metaphys., disput. 5, sect. 8, et alii, quos ibidem refert.

Probatur primo. Nam una, et eadem causa efficiens potest simul elicere plures actiones solo numero distinctas, ut cum ignis calefacit simul plura ligna: et similiter idem finis (modo tamen alibi dicto) finalizat tunc simul praedictas actiones: et tandem eadem forma substantialis potest simul informare, saltim supernaturaliter, duplicem materiam solo numero diversam: ex eo, quod forma substantialis, quantum est de se non respicit magis hanc materiam, quam illam: et propterea de potentia Dei absoluta poterit in utraque simul esse: ergo eadem ratione eadem causa materialis accidentium, scilicet subiectum poterit simul recipere duo accidentia solo numero distincta: et per consequens non repugnabit essentialiter distinctioni pure individuali eorumdem, quod simul in eodem subiecto recipiantur. Haec ultima consequentia ex priori aperte sequitur. Prior vero ex paritate rationis, quae inter consequens illius, et inter antecedens versatur. Quoniam non est minoris virtutis causa materialis in suo genere, quam aliae causae in sua: ergo si illae possunt, saltim supernaturaliter, simul causare plures effectus solo numero diversos, etiam causa materialis valebit illos simul causare, seu (quod idem, quoad praesens est) recipere.

53 Secundo hoc ipsum probatur pluribus instantiis ad ordinem cognoscibilem spectantibus. Nam species visibiles repraesentantes duo alba solo numero diversa, non possunt distingui plusquam numero: siquidem earum obiecta, a quibus suam unitatem, et distinctionem desumunt, solum individualiter distinguuntur, et tamen sunt simul in eodem oculo, et propterea simul potest utrumque album per visiones solo numero diversas videri: sicut etiam praedictae species sunt simul in eadem parte medii, per quod deferuntur ab obiecto, usque ad oculum: et ideo applicato oculo ad quamvis partem medii, immutatur per species utriusque albi, quod tamen contingere non posset, nisi in quavis parte eiusdem medii esset utraque species.

Item in phantasia reservantur innumerae species plurium, et diversorum individuorum solo numero differentium, et simul solent plura ex illis ab eadem phantasia percipi, cum tamen praedictae species, et istae actiones phantasiae solo numero debeant propter rationem nuper tactam distingui, et deinde semel ab intellectu cognito unico singulari per speciem abstractam a phantasmatibus, producitur in illo alia species intelligibilis repraesentans idem singulare, ut disput. 18, numero 99, nostri Complut. dicunt in lib. de Anima: ac proinde cum postea cognoscitur per priorem illam speciem abstractam a phantasmatibus aliud singulare, tunc producitur etiam nova species in eodem intellectu repraesentans hoc idem singulare, quaeque simul sit in intellectu una cum praeexistenti specie repraesentativa prioris singularis, et solo numero ab ea diversa. Et tandem idem intellectus solet plura numero solum distincta, et per consequens per intellectiones solo numero diversas, intelligere, ut cum simul cognoscit Petrum, et Joannem.

54 Confirmatur. Quoniam licet accidentia, quae habent idem munus, ut duae albedines, non possent simul esse in eodem subiecto de potentia Dei ordinaria, ex eo, quod unico ex illis praestante illud munus, superfluet aliud ad illud praestandum, et natura abhorret superfluitatem: attamen quoties accidentia solo numero diversa differunt in munere, et officio, et illud, quod ab uno eorum praestatur, nequit ab alio causari, poterunt simul in eodem subiecto esse, siquidem nullum eorum superfluit; at omnia accidentia relata in argumento praecedenti, licet solo numero differant, habent tamen simul differre in munere, et officio; et ideo species unius albi, solum repraesentat illud, et non aliud: et similiter visio illius, ut talis, solum est perceptio ipsius, et non alterius, et sic de aliis: ergo bene poterunt simul, et naturaliter in eodem subiecto esse: sicut etiam supernaturaliter poterunt quaevis alia accidentia simul reperiri in eodem subiecto, licet munere, et officio non different: quia possent propter alias rationes a Deo ibidem poni, et ipsa inter se non habent contrarietatem, et oppositionem, ut in duabus albedinibus constat.

55 Tertio hoc ipsum probatur aliis instantiis ad ordinem entitativum, et naturalem pertinentibus. Nam in eodem medio possunt simul esse plura lumina solo numero diversa, ut cum duplex luminosum hinc, et illinc idem medium illuminant. Cuius signum est, quod si corpus opacum inter unum, et aliud luminosum interponatur, tunc duae umbrae causantur: quod tamen non contingeret, sed tantum unica umbra appareret, si duplex lumen numero diversum ibidem non produceretur. Et similiter Petro habente unicam relationem paternitatis ad priorem filium, si postea secundum filium habeat, tunc nova relatione paternitatis, ac proinde simul existente cum priori relatione ad illum referretur: quandoquidem hoc ipso, quod uterque filius existat, non potest non simul referri ad utrumque: et eo ipso, quod praedicta relatio sit talis conditionis, ut fundetur super distinctum genuisse, scilicet huius secundi filii, et non alterius, non potest non esse distincta a relatione paternitatis praeexistenti, quae in distincto genuisse, scilicet prioris filii, et non alterius fundata est. Maxime, quia alioqui idem posset simul perire, et non perire, ut si mortuo primo filio, manet secundus: nam tunc periret relatio ad illum, et maneret relatio ad istum; cum tamen in sententia opposita, eadem esset relatio utrumque respiciens.

56 Quarto. Nam subiectum potest simul recipere plura accidentia numero distincta, quae alias sint etiam specie diversa: ergo etiam poterit simul recipere plura accidentia solo numero differentia. Antecedens ex se patet. Consequentia vero probatur. Quoniam per hoc, quod unitates individuales albedinis, et nigredinis sint simul coniunctae cum unitatibus, et differentiis specificis earumdem, vel non sint coniunctae cum illis, non variantur in esse unitatum individualium: et ideo per eamdemmet differentiam individualem, per quam haec albedo differt individualiter ab hac nigredine, habet etiam distingui numerice ab alia albedine: ergo sicut subiectum potest simul recipere plura accidentia numero diversa, quae alias specie distinguantur, ac proinde esse simul radix eorum in esse individuorum, ita etiam poterit recipere illa, et esse radix eorum in esse singularium, etiam si solo numero differant.

§ II. Sententia Aristotelis, et D. Thomae praefertur.

57 Dicendum tamen est, repugnare essentialiter individuationi accidentium, ut tali, quod plura solo numero diversa, quaecunque ea sint, recipiantur simul in eodem subiecto, ac proinde non posse per potentiam Dei absolutam id fieri. Assertio haec colligitur ex Arist., 5 Metaphys., text. 15, ubi adducens diversos modos, quibus aliqua diversa specie dicuntur, adducit 5 loco distinctionem specificam plurium accidentium hoc ipso, quod in eodem subiecto simul sint: et ideo concludit: Et quaecunque in eadem substantia differentiam habent. Quod testimonium exponit D. Thom. ibidem, lect. 12, his verbis: Hic ostendit quot modis dicantur aliqua diversa specie, etc. Et quintus modus est, quando aliqua accidentia sunt in eodem subiecto, et tamen differunt adinvicem, eo quod impossibile est, plura accidentia unius speciei in eodem subiecto esse.

Idem docet S. Doct., 3. part., quaest. 35, art. 5, ubi ex eo, quod plura accidentia solo numero diversa non possunt simul esse in eodem subiecto, probat non posse plures paternitates eiusdem rationis esse simul in eodem patre: et ita ait: Quia plures formae eiusdem speciei non possunt simul in esse eidem subiecto, non est possibile, quod sint plures paternitates in eo, qui est pater plurium filiorum generatione naturali; secus autem esset, si esset pater unius generatione naturali, et alterius per adoptionem.

58 Quod etiam docuit in 4, dist. 12, quaest. 1, art. 1, quaestiunc. 3, ubi arguens contra eos, qui dicebant, quod peracta consecratione panis, dimensiones illius, et reliqua accidentia fundabantur in aere, sicut in subiecto, et per consequens dimensiones aeris, et panis consecrati, et desinentes esse, recipi simul sicut in subiecto in ipso aere, sic ait: Cum ergo omnes dimensiones sint eiusdem speciei, in quacunque materia sint, quia materia non intrat in diffinitionem earum, si dimensiones panis iterum sint sicut in subiecto in aere, sequitur, quod duo accidentia eiusdem speciei sunt in eodem subiecto, quod est contradictoria esse simul, quia accidentium eiusdem speciei numeratio non est nisi ex subiecto. Unde si subiectum sit unum, sequitur illa accidentia esse plura, et non plura.

Et ideo Sanctum Doctorem sequuntur eius discipuli Capreol. in 1, dist. 7, quaest. 2, art. 3; Caietan., 3 part., quaest. 35, art. 5; Hervaeus quodlib. 3, quaest. 9; Palud. in 3, dist. 8, quaest. 2; Flandria, 5 Metaphysic.; Soncin., 7 Metaphysic., quaest. 4; Navarrete, Nazar., Gonzal. et alii plures.

59 Fundamentalis autem ratio assertionis, nulla est alia praeter eam, quae a D. Thom. locis citatis adducta est, scilicet, quod si duo accidentia solo numero differentia, possent esse simul in eodem subiecto, tunc essent, et non essent duo: essent quidem, ut supponitur; non essent autem, quia nec distinguerentur essentialiter, seu formaliter, alioqui non essent eiusdem speciei; nec numerice, siquidem primum principium, et radix distinctionis pure numericae est subiectum: et ita eo immultiplicato, ut in eo eventu contingeret, non possent illa accidentia numero multiplicari. Sicut non possent aliqua duo distingui essentialiter, et specifice, quin primum principium, et radix illius distinctionis, scilicet forma essentialiter multiplicetur: ex eo, quod universaliter repugnat, aliqua duo inter se aliquo modo distingui, absque proportionali multiplicatione diversorum principiorum, et radicum causantium talem distinctionem.

§ III. Duae solutiones adversariorum et earum praeclusio.

60 Occurrunt primo adversarii huic rationi, eam non convincere universaliter quoad omnia accidentia, sed ad summum quoad accidentia connaturalia alicui subiecto, non vero quoad alia, quae essent connaturalia aliis subiectis, et supernaturaliter unirentur, et reciperentur simul in altero: ut si duae albedines, quarum una esset connaturalis Petro, et alia Paulo, supernaturaliter reciperentur simul in Joanne. Nam hae possent optime distingui numero inter se, etiam si simul essent in praedicto subiecto: ex eo, quod non individuarentur, nec distinguerentur ab eo, sed a propriis subiectis, in quibus connaturaliter esse petunt, ad quaeque, ut ad principia individuandia, et distinguentia, semper habitudinem dicerent.

61 Sed contra. Nam licet demus, albedinem connaturalem Petro posse recipi supernaturaliter in Joanne, ut multi probabiliter volunt; nihilominus non potest hoc fieri, nisi ex parte Joannis, et unionis eiusdem cum ipsa corresponderet illi proprius, et peculiaris modus unionis, et receptionis; non quidem ex illis, qui connaturaliter possunt esse in Petro, sed ex eis, qui connaturaliter debent esse in Joanne: et per consequens si duplex albedo esset simul ponenda in illo, non posset non recipi ex parte Joannis per uniones, et receptiones connaturales illi, quaeque ab eodem individuarentur: ita ut si hae non possent in eodem subiecto simul multiplicari, nec albedines illae valerent in eodem simul recipi: at repugnat receptiones illas ex parte Joannis se tenentes, esse simul in eodem subiecto, et numero multiplicari: ergo etiam repugnabit, duas illas albedines in Joanne simul subiectari.

Consequentia videtur certa, maxime quia alioqui illae albedines in Joanne receptae, essent duae, ut supponitur, et non essent duae: quandoquidem repugnat, albedines receptas esse duas, et receptionem earum esse unicam. Minor autem ex ratione D. Thom. et ex iis, quae haec solutio admittit, est satis perspicua: quandoquidem receptiones illae ex parte Joannis se tenentes essent ex modis, qui a Joanne connaturaliter individuarentur, ac proinde ex iis, qui stante unitate subiecti, et simultate in illo, nequeunt numero multiplicari.

Maior autem probatur ex peculiari natura modi a cunctis Philosophis communiter recepta. Nam licet forma habens propriam et veram entitatem, prout distinguitur a modo, posset a subiecto divinitus separari, et (ut modo iuxta probabilem multorum sententiam admittimus) in alio subiecto recipi; non tamen modus. Tum quia de essentia illius est, actu modificare rem, cuius est modus. Tum etiam: quia (ut communiter recipiunt Philosophi) in hoc distinguitur distinctio proprie entitativa, a distinctione modali, quod in illa potest utrumque extremum (quantum est ex vi distinctionis) separari, et sine altero esse; secus vero in ista: et propterea repugnabit sessionem Petri esse nisi in Petro: ergo etiam repugnabit albedines illas recipi in Joanne per modos unionis connaturales Petro, aut Paulo: sed necessario debent uniri per uniones, seu receptiones, quae sint connaturales Joanni: ita ut si istae repugnent multiplicari simul in eodem subiecto, eodem modo implicet recipi praedictas albedines: siquidem nequeunt recipi sine modis unionis, et receptionis in subiecto.

62 Deinde. Nam licet probabile sit, ut in lib. de Generat., disput. ultima, num. 15, nostrum Collegium Complut. tangit, posse albedinem Petri supernaturaliter recipi in Joanne; nihilominus probabilius est oppositum: ergo ratione horum accidentium non manebit infirma ratio, quam ex D. Thom. adduximus. Consequentia est satis perspicua.

Antecedens autem probatur ex iis, quae in lib. Physic., disput. 15, num. 50, nostrum Collegium Complut. docet. Nam sicut non quaelibet causa efficiens, verbi gratia, non quilibet ignis potest producere quemlibet alium ignem, sed singulis ignibus designanda est collectio quaedam infinita syncategorematice individuorum, quae ab illis possint produci; et ideo repugnat etiam per divinam potentiam, quod unus ignis suam nativam per virtutem producat alium ignem, nisi sit ex contentis in collectione illa ei correspondente, ut loco citato latius ostendit, et similiter singulis subiectis designandae sunt distinctae collectiones initae in potentia syncategorematice diversorum accidentium: ita ut nullum eorum possit recipere aliquod accidens per suam nativam virtutem, seu ratione suae entitatis, nisi sit ex illis, quae continentur in serie, sive collectione illa, quae ei correspondet. Nam quemadmodum causa efficiens ex vi suae virtutis, sive entitatis, non potest extendi extra suum obiectum adaequatum, sic nec materialis ex vi suae nativae virtutis, et entitatis extra suum: ex eo, quod in unoquoque genere causae debet esse omnimoda commensuratio inter causam, et eius obiectum.

63 Secundo respondent alii. S. Doct. rationem ad summum probare de accidentibus absolutis, non vero respectivis: nam cum illa non respiciant aliquid aliud praeter subiectum, oportet, ut hoc ipso, quod sint simul in unico, et eodem subiecto, non habeant unde distinguantur. Caeterum cum ista, quantumvis sint simul in eodem subiecto, respiciant diversum terminum, inde est, ut ratione praedicti termini per se inspecti possint distingui.

Verum, nec haec solutio vim rationis Angel. Doct. minuit, sed ex iis, quae ex eodem in hac disput., num. 6, et in praeced., num. 12, adduximus, satis impugnata manet. Quoniam distinctio numerica, quippe materialis, debet desumi ex parte subiecti, et eorum, quae ex parte eius se tenent, non vero ex parte formae; alioqui esset formalis, et specifica: at termini per se inspecti ab accidentibus respectivis, et distinctis a subiectis, in quibus recipiuntur, concurrunt in genere causae formalis extrinsecae ad illorum esse, et non se tenent ex parte subiecti, sed potius ex parte eorumdem accidentium: ergo nequibit inde distinctio numerica illorum desumi.

§ IV. Ultima solutio adversariorum et impugnatio illius.

64 Occurrunt alii, quod ex vi rationis S. Doctoris non convincitur intentum, quando duo illa accidentia connaturaliter petunt esse in diverso tempore. Nam cum ad unitatem accidentis non solum requiratur unitas subiecti, sed etiam temporis, inde est, ut ex diverso tempore connaturaliter inspecto, seu (ut melius dicatur) ex eodem subiecto connotante diversum illud tempus, possint praedicta accidentia inter se distingui. Maxime quia, iuxta nostram sententiam, idem subiectum sub diverso tempore est idem solum in esse rei, diversum tamen formaliter in esse subiecti: et ita poterit ex eo multiplicitas illorum accidentium, in ipso simul existentium, desumi.

Sed contra. Quoniam repugnat, unum, et idem prorsus subiectum, et per eamdem formaliter potentiam in esse rei, connotare simul diversa illa tempora in hac solutione recensita, ratione, cuius fiat formaliter multiplex in ratione subiecti, cum tempus non nisi ut connotatum a subiecto, concurrat ad individuationem.

65 Ratio autem huius essentialis repugnantiae est. Quoniam, quod unum, et idem prorsus subiectum in esse entis, connotet simul diversa illa tempora, et fiat multiplex in ratione subiecti, excedit naturalem eius virtutem, ita, ut ex vi propriae entitatis naturalis non possit hoc habere: sed nihil ei potest addi, per quod sit idoneum, ad hoc, ut simul connotet tempora illa distincta, fiatque multiplex in ratione subiecti: ergo nulla ratione poterit, adhuc supernaturaliter illa connotare, et fieri multiplex.

Maior videtur certa. Quia, si idem subiectum in esse rei posset simul ex vi sua connotare diversa illa tempora, et fieri multiplex in ratione subiecti, ita, ut hoc non excederet naturalem eius virtutem, non esset cur potentia subiecti, ad hoc, ut calefiat, v. g., ut sex, expleretur naturaliter per unicum calorem, ut sex, ita, ut non posset simul alium calorem omnino similem naturaliter recipere: siquidem posset ex vi sua connotare illa duo tempora simul, et fieri multiplex in ratione subiecti: ac proinde ratione illius alterius potentiae, formaliter sumptae, fieri naturaliter capax alterius caloris simul in eodem recepti, ut infra magis explicabimus: maxime cum neuter ex illis caloribus sit ex se incompossibilis cum altero, et multitudo, ac copia calorum non esset superflua, sed aliquo modo posset conducere ad fortius agendum: sicut multitudo materiae ad id conducit: at hoc evidenti experientiae, et rationi philosophicae repugnat, ut constat ex iis, quae a N. Colleg. Complut. in lib. de Generat., disput. 8, num. 5 et deinceps dicta sunt: ergo, etc.

Minor autem etiam constat. Quoniam subiectum, solum posset connotare simul duo illa tempora, et fieri multiplex ratione suae entitatis naturalis: siquidem per id debet ea connotare, et fieri multiplex, per quod est radix individuationis: at ratione suae entitatis naturalis habet esse radicem illius: ergo quidquid ei additum fuerit praeter suam intrinsecam entitatem naturalem, non reddit illud magis idoneum, ad hoc, ut connotet simul illa duo tempora, fiatque multiplex in ratione subiecti, quam si ei non adderetur.

66 Confirmatur, et explicatur. Nam inter alias rationes, propter quas eadem materia prima in esse entis, non potest simul fieri multiplex in ratione subiecti, respectu plurium formarum substantialium in ea simul recipiendarum, una est: quia materia prima, ut haec, et singularis non potest naturaliter esse una, et eadem in esse entis, et fieri multiplex formaliter in ratione subiecti, ac proinde, nec supernaturaliter: et ita nequit simul illas recipere, ut in lib. Physic., disp. 4, num. 66, nostri Complut. docent: ex eo, quod materia, tantum recipit formam per exhibitionem propriae entitatis naturalis: et ita si naturaliter non potest, quantum est ex vi suae entitatis, illas simul recipere, et in ordine ad hoc fieri multiplex, nec supernaturaliter id poterit: ergo cum haec eadem ratio urgeat in praesenti, debet idem cum proportione affirmari.

67 Nec refert si obiicias, quod subiectum aliquod potest supernaturaliter recipere aliquod accidens semel corruptum, ut, v. g., visum, atque adeo simul connotare tempus praesens, in quo subiectum existit, et tempus praeteritum, in quo accidens illud connaturaliter extitit, ad quodque dicit naturalem habitudinem: ergo non est inconveniens, quod idem subiectum in esse rei, sit simul multiplex formaliter in esse subiecti: ac proinde possit simul recipere plura accidentia solo numero diversa, etiam si ista a suo subiecto individuentur.

Respondetur enim, concedendo antecedens, et negando consequentiam. Et ratio disparitatis est duplex. Prima quidem, quia in eo eventu unum ex his temporibus connotatur a subiecto in esse rei considerato: aliud vero tantummodo ab eodem in esse subiecti formaliter sumpto, ita, ut non habeat rationem talis, nisi, ut subest praedicto tempori: et propterea tale subiectum manet idem in quocunque tempore existat, dummodo connotet tempus illud alias praeteritum, licet non, ut praeteritum. At, ut idem subiectum simul recipiat duo accidentia solo numero distincta, et sit radix diversitatis illorum, requiritur, quod in ratione subiecti connotet simul diversa tempora: siquidem subiectum non multiplicatur formaliter in esse subiecti, nisi connotet praedicta tempora, et tali subiecto non multiplicato formaliter in esse subiecti, nequit stare multiplicitas secundum numerum praedictorum accidentium in illo, ut ex dictis constat.

68 Diximus, quod cum subiectum recipit supernaturaliter accidens semel corruptum, tunc in esse subiecti, tantum connotat formaliter unicum tempus, scilicet tempus alias praeteritum, non vero connotat illud, ut praeteritum, quia licet subiectum quantum est ex vi suae entitatis naturalis respiciat illud priori modo, non tamen posteriori, scilicet, ut praeteritum. Nam sicut ex vi suae entitatis naturalis non respicit visum, ut restitutum, sed illum, qui restitutus est, ac proinde, nec respicit ex vi eiusdem entitatis illum, ut antea extinctum, et postea recuperatum, ita, nec connotat tempus illud, ut praeteritum, licet connotet tempus idem, quod praeteritum est: hoc autem sufficit ad hoc, ut illudmet accidens semel extinctum possit ab illo recipi. Quoniam tempus illud non concurrit ad individuationem, quia praeteritum; alioqui dum fuit praesens, non potuisset concurrere ad individuationem illius numero accidentis, quod extinctum est, et postea reproducitur: sed influit secundum illam numero entitatem, quae alias est praeterita. Per quod etiam obiectio quaedam tacita, quae hic fieri poterat, manet soluta.

69 Secunda vero disparitatis ratio, per quam praecedens magis illustratur, est. Quia licet ad receptionem accidentis semel corrupti, requiratur aliquid supernaturale ex parte principii, ex eo, quod non est sufficiens virtus in causis naturalibus, ad hoc, ut possit per virtutem earum fieri regressus de privatione ad habitum, seu ad hoc, ut valeat id, quod semel est corruptum reproducere, attamen ex parte subiecti, secundum suam entitatem considerati, est sufficiens virtus illa, quam ex se, et naturaliter habet ad illud recipiendum. Quia visus, v. g., supernaturaliter acquisitus, et naturaliter productus, si sumatur secundum se, est eiusdem omnino rationis: et ita ex parte subiecti praecise sumpti, et formae accidentalis, aut temporis praecise consideratorum, non requirit maiorem virtutem, quam sit virtus naturalis eiusdem subiecti: nec quod subiectum praestet duplicem influxum, aut maiorem, quam si naturaliter produceretur. Et propterea sicut praedictum subiectum, quantum est ex vi suae entitatis naturalis, habet (modo insinuato) virtutem ad recipiendum omnes, et quoscunque visus sibi correspondentes, non quidem ita, ut omnes, aut aliquos eorum simul, sed solum successive recipiat, ita eodem proportionali modo, ex vi eiusdem entitatis naturalis habet, connotare omnia illa tempora, in quibus connaturaliter recipiendi sunt: ac proinde licet simul respiciat illa, ut propria connotata, non tamen, ut simul, sed ut successive tantum connotabilia. Sicut licet ad hoc ut duo contraria in summum, sint simul in eodem subiecto, requiratur aliquid supernaturale ex parte principii, hoc non provenit, ex eo, quod subiectum quantum est ex vi sua, non habeat sufficientem virtutem naturalem ad recipiendum utrumque, aut quia petatur ab illo duplicatus influxus, aut maior, ac est ille, qui est necessarius ad recipiendum naturaliter duo accidentia specie distincta, et inter se composibilia: sed id tantummodo repugnat propter incompossibilitatem inter utrumque, ex ex parte eorumdem se tenentem: et ideo virtute supernaturali superante, et devincente praedictam incompossibilitatem, fieri potest, ut unum, et idem subiectum simul subsit duobus illis accidentibus inter se contrariis, et habentibus summam intensionem.

70 Caeterum subiectum, quantum est ex natura sua, et quantum est ex virtute nativa eiusdem subiecti, nequit duplex accidens solo numero diversum recipere, et fieri naturaliter multiplex, ac tandem, nec ex vi propriae entitatis naturalis valet duplicatum illum influxum praestare, ut dictum est: et ita etiam si ex parte principii ponatur aliquid supernaturale, seu etiam per divinam potentiam, nequibit id fieri.

Diximus autem (ut sic tacitam aliam obiectionem diluamus) quod subiectum cum limitatione praedicta, scilicet quantum est ex parte subiecti, et formae accidentalis, aut temporis praecise consideratorum, habet sufficientem virtutem naturalem ad recipiendum accidens semel corruptum, et praedictum tempus connotandum, quia inspectis omnibus, et in sensu composito praeteritionis talis accidentis, vel temporis, non habet absolute, et simpliciter potentiam connaturalem ad recipiendum illud, et connotandum praeteritum tempus: quia haec virtus naturalis, modo insinuato accepta, respicit causam efficientem, ut operantem secundum communem cursum; non vero, ut operantem ex parte principii, et modi operandi supernaturali modo, ut a nostro Colleg. Complut. in lib. Physic., disp. 3, num. 93, dictum est. Caeterum adhuc supernaturaliter, et per modum operandi supernaturalem non posset causa efficiens introducere praedictum accidens naturale in subiecto, nisi eis, modo dicto, et limitatione insinuata collatis, haberet subiectum ex vi suae entitatis naturalis sufficientem virtutem ad illud recipiendum.

71 Nec refert si hinc urgeas, quod si subiectum potest supernaturaliter recipere accidens praeteritum, licet non habeat potentiam, et capacitatem inspectis omnibus, et absolute, ac simpliciter naturalem ad illud sic recipiendum, eadem ratione poterit simul recipere per divinam potentiam duo accidentia solo numero distincta, licet non habeat potentiam naturalem ad illa sic recipienda.

Respondetur enim ex dictis; quod, ut subiectum recipiat per divinam potentiam accidens, ut praeteritum, non requiritur aliquid amplius ex parte subiecti, quam ad recipiendum illud absolute: sed solum aliquid ex parte principii effectivi, et modi producendi illius se tenens. At, ut semel recipiat duo accidentia solo numero diversa, non sufficit entitas propria subiecti. Quia alioqui naturaliter posset habere albedinem, v. g., quae secundum communem cursum hodie habenda est, et ea retenta recipere cras aliam albedinem, quae tunc secundum eumdem cursum producenda erat, ac proinde naturaliter loquendo connotare simul crastino die tempus illud praesens, ut tale, et simul tempus praeteritum, in quo prior albedo incepit esse: et consequenter connaturaliter loquendo, et secundum eamdem numero potentiam receptivam esset etiam multiplex in ratione subiecti. Siquidem, ut num. 65 tetigimus, nihil esset propter quod ex parte causae efficientis requireretur aliquid supernaturale, ut in restitutione, et reproductione eiusdem accidentis requiritur, sed omnia requisita ad talem reproductionem essent naturaliter possibilia, ut intuenti constabit.

§ V. Respondetur argumentis primae sententiae.

72 Ad primum, concesso antecedenti, quoad causam efficientem, et finalem, negandum est quoad formalem, ut constat ex iis, quae in lib. Phys., disp. 4, num. 61, N. Complutens. dicunt; eo quod etiam causa formalis causat ratione suae intrinsecae entitatis naturalis sive nativae, sicut causa materialis: et propterea hic etiam ratio illa, quam contra materiam primam num. 66 tetigimus, urget. Nec oppositum convincit eius probatio, ut ex dictis constat. Et deinde neganda erit consequentia.

Ratio autem disparitatis desumitur ex dictis. Quia diversitas illa numerica effectuum non sumitur ab aliis causis, scilicet ab efficienti, et finali, ut a prima radice, et principio quodammodo intrinseco, imo nec desumitur, ut a primo fonte, a causa formali: bene tamen, ex subiecto. Et ita non requirit multiplicem causam efficientem, v. g., formaliter sumptam: bene tamen multiplex subiectum formaliter acceptum, ad hoc, ut inde in praedictos effectus numerica simul distinctio refundatur. Quare cum subiectum eis correspondens nequeat simul esse formaliter multiplex, ut ostensum est, fit inde, ut ex eo non possit in praedicta accidentia distinctio illa numerica simul derivari. Nec amplius probat probatio consequentiae ibidem adducta: quia unaquaeque causa debet esse potens in proprio genere, iuxta naturam proprii generis. At natura proprii generis materialis petit hanc multiplicitatem, ad hoc, ut causet distinctos numero effectus: non vero natura proprii generis causae, v. g. efficientis, ut talis: quia numerica distinctio eorum non sumitur per ordinem ad illam.

73 Ad secundum respondetur cum Cajetan., 3. part., quaest. citata, omnia illa accidentia specie distingui. Quia specificatio, et natura speciei visibilis repraesentantis hoc numero album, sita est in repraesentatione huius, quatenus est etiam hoc, ita, ut essentialiter commensurata ad repraesentandum illud, et non aliud numero diversum. Et ideo praedictum album, quatenus est hoc ingreditur in obiecto formali eiusdem speciei: et per consequens praedictae species, quippe distinctae ex obiectis formalibus, distinguuntur non solum numero, etiam specie: et praedicta singularia licet in esse rei solo numero distincta sint, attamen in esse obiecti sensibilis petentis, et desiderantis sibi hanc speciem visibilem habentem praedictam essentiam commensuratam cum ipso, et non cum alio, distinguentur essentialiter. Quod idem cum proportione de caeteris aliis instantiis ibidem enumeratis (si verum est, omnia illa accidentia posse simul esse in eodem subiecto) dicendum est.

74 Explicatur magis hoc. Etenim obiecta visus, v. g., possunt sumi dupliciter. Primo in esse rei: et sic hoc, et illud album sunt eiusdem speciei. Secundo in esse obiecti sensibilis: et sic sunt diversarum rationum, distinguunturque specie. Tum propter rationem modo dictam: quia essentia illius speciei consistit etiam in repraesentatione differentiae individualis obiecti: ex eo, quod, ut a nostro Colleg. Complut. in lib. de Anima, disp. 9, num. 24, et disp. 18, num. 104, dictum est, in hoc differt sensus ab intellectu, quod ille habet pro obiecto quid singulare, hoc vero quid universale. Tum etiam, quia sicut in esse naturae illa tantum dicuntur unius speciei, quorum quidquid habet essentialiter unum, habet essentialiter aliud, ita in repraesentando illa tantum dicentur esse eiusdem speciei, seu essentiae, quorum quidquid, secundum suam rationem atomam, et eamdem formalitatem, repraesentat unum, illud idem repraesentat modo dicto alterum: et huiusmodi sunt duae species visibiles, quae ab eodem albo immittuntur ad duplicem oculum: ac proinde istae erunt eiusdem speciei, quia non differunt in repraesentando. At vero duae species, quae a duobus individuis immittuntur, differunt necessario in repraesentando: ex eo, quod una earum, secundum suam rationem atomam, et eamdem prorsus formalitatem, repraesentat hoc numero album, pertingendo usque ad esse numericum illius; alia vero eodem modo repraesentat aliud: et propterea non quidquid una secundum eamdem atomam formalitatem repraesentat potest alia repraesentare.

Per quod etiam ad caeteras instantias ibidem contentas constat. Nam licet visiones duorum alborum non sint formaliter repraesentativae illorum, ut constabit ex iis, quae in tractatu sequenti, disp. 2, num. 215 et deinceps dicemus; attamen specificantur ab speciebus intentionalibus, mediis quibus eliciuntur: et ita his essentialiter multiplicatis, non possunt non visiones ipsae essentialiter multiplicari. Quod idem cum proportione de pluribus intellectionibus versantibus circa plura individua, solo numero diversa, dicendum est. Nam istae, vel fiunt mediis speciebus essentialiter, et realiter distinctis; vel media unica realiter specie, ut inspectis omnibus, quae connotat, est eminenter plures (ut constat ex iis, quae a N. Complut. in lib. de Anima, disp. 18, quaest. 6, et disp. 21, quaest. 6, dicunt) ac proinde secundum diversam formaliter rationem habet illas specificare, de quo etiam videatur Capreolus loco citato.

75 Ad confirmationem negandum est antecedens quoad secundam partem de illis accidentibus ibidem recensitis, et distinctis in munere, et officio. Quia illa eadem distinctio in munere, et officio, est materialis, et numerica: et ideo non potest aliunde, quam a subiecto provenire, quae tamen nequit ab illo ortum ducere, si illa accidentia simul in eo reciperentur, ut ostensum est.

Accedit, nullum esse accidens, quantumvis simile alteri, quod non distinguatur ab eo in munere, et officio. Nam una albedo, v. g., quae videbatur non sic distingui ab alia albedine, re vera distinguitur ab illa: siquidem munus, et officium eius non est utcunque reddere subiectum album, sed per hoc determinatum esse album, ut quod, et non per aliud. Unde sicut haec diversitas muneris, et officii non trahit secum, quod duae albedines possint simul recipi, ex eo, quod tota haec diversitas non excedit vires diversitatis materialis, et numericae, ex eo, quod tota haec diversitas non excedit vires diversitatis materialis, et numericae: ita quaevis alia diversitas in munere, et officio, dummodo non afferat secum nisi tantum diversitatem, contentam intra latitudinem diversitatis materialis, et numericae, non erit sufficiens ad hoc, ut praedicta accidentia possint simul in eodem subiecto recipi.

76 Ad tertium, quoad primam eius instantiam constat ex iis, quae a nostro Colleg. Complut. in lib. Physic., disp. 15, num. 42 et 43 dicta sunt. Et quoad secundam patet ex illis, quae ab eisdem in Log., disp. 14, num. 92 et 93, asserta fuere. Quoniam terminus formalis huius paternitatis non est hic filius, quia hic, sed quia filius huius patris: et ratio fundandi non est hoc, genuisse, quia est huius filii, v. g., primogeniti, sed quia est, genuisse, huius patris, sive per illud, genuisse, producatur hic numero filius, sive alius. Et ideo eademmet paternitas potest extendi ad quemcumque filium, dummodo sit ab hoc patre genitus; et pereunte unico filio ex duobus iam genitis, non perit relatio quoad illum, qui remanet: quia permanet ibidem suus terminus formalis. Et ita non sequitur, quod idem possit simul perire, et non perire; sed, quod, connotando generationem, et existentiam prioris filii, terminetur ad illum: et connotando generationem, et existentiam secundi, et corruptionem praeexistentis, eademmet absque sui mutatione, et per solam mutationem diversorum connotatorum, quae in adaequate ab eadem connotantur, possit extendi ad secundum filium, et non terminari ad priorem.

77 Ad ultimum respondetur esse disparem rationem. Quoniam subiectum per diversam formaliter potentiam in esse rei, individuant accidentia specie distincta, ita ut unica formaliter potentia in esse entis, correspondeat omnibus albedinibus, et alia omnibus nigredinibus, et sic de aliis: et ideo non mirum, quod existente in eodem tempore, diverso formaliter (adhuc in esse rei) subiecto individuanse, possint accidentia illa simul in illo recipi, et inter se numerice distingui.

Ratio autem, ob quam praedictae potentiae, formaliter, et modo dicto distinctae, debent dari, est: quia cum subiectum, quatenus est principium individuationis, solum respiciat individuationem ipsam, et distinctionem pure individualem accidentium, inde est, ut per unicam formaliter potentiam (adhuc in esse rei) solum respiciat accidentia eiusdem speciei, et per aliam altera, quae inter se collata non distinguuntur specie. Utrum autem praedictae potentiae in esse entis distinctae, habeant simul distingui ex natura rei secluso intellectu, vel solum virtualiter? alia quaestio est, alibi, Deo dante, discutienda.