Cursus Theologicus, Tomus I: In Primam Partem

Utrum subiectum sit prima radix, et principium individuationis accidentium, et distinctionis pure individualis eorum? Decisio huius dubii fere constat ex iis, quae in praecedenti disput., dubio 1 et 2, diximus. Caeterum ut mens Divi Thomae magis pateat, et aliquibus obiectionibus, quae adversarios urgent, plenius satis fiat, propterea dubium hoc sigillatim excitamus.

§ I. Refertur sententia negans.

2 Partem negantem tuentur Durandus loco supra relato, et Suarez, disput. 5 suae Metaphysicae, sect. 7, et alii plures. Unde sentiunt, rationem a priori, et primam radicem individuationis accidentis esse ipsummet, ut est talis entitas actu, vel aptitudine.

Fundamenta huius sententiae ad hanc formam reducit Suarez ibidem, num. 4. Primo quidem. Quia unaquaeque res per illud idem formaliter, et intrinsece est una numero (quod fundamentum unitatis, seu negationis, quam dicit unum) per quod est ens actu in rerum natura, vel aptum ut sit huiusmodi: quia omne tale ens est singulare: sed omnis res per suam entitatem est intrinsece, et formaliter huiusmodi ens actu: ergo per eamdem est singulare quid, et individuum: ergo et accidentia hoc habent.

Et confirmatur. Quia subiectum non potest esse principium individuans accidentia: ergo tantum esse potest huiusmodi principium intrinseca entitas ipsorum accidentium. Antecedens patet: quia in primis subiectum non potest dici principium intrinsecum individuationis accidentis, tanquam intrinsece, et per se componens accidens: quia nunc non agimus de composito ex subiecto, et accidenti, sed de ipsa accidentali forma: quam constat, non componi intrinsece ex ipso subiecto; nec subiectum hoc modo esse principium intrinsecum eius: rursus nec subiectum potest dici principium individuans accidens, tanquam terminus habitudinalis, seu aptitudinis talis accidentis ad informandum tale subiectum: quia respectu eiusdem subiecti numero possunt duo accidentia solum numero distincta, habere aptitudinem ad informandum illud: ergo illae aptitudines non possunt distingui numero ex subiecto: ergo ex se ipsis.

3 Secundo hoc maxime videtur convinci ex quibusdam accidentibus, quae secundum habitudinem suam sistunt in subiecto, sed illud referunt, vel aliquo modo in aliud ducunt: ut sunt relationes, actus, habitus, et similia. Si enim accidens dicitur individuari a subiecto, quia respicit illud naturaliter; cur haec accidentia non dicentur potius individuari ab ultimis terminis, quos naturaliter respiciunt, maxime cum ab illis sumant essentialiter specificas rationes suas?

Tertio. Quia sine fundamento dicitur, hoc accidens numero habere naturalem coaptationem, et habitudinem tantum ad hoc subiectum. Nam licet fortasse per naturales causas in solo illo fieri possit; nihilominus tamen ipsum de se aptum est, ut informet quodvis subiectum capax talis accidentis: sicut e contrario accidere potest, ut hoc subiectum naturaliter non habeat, nisi hanc albedinem, vel hanc quantitatem: et tamen non propterea capacitas eius intelligenda est ita ex se limitata, et determinata ad hoc accidens, ut non sit de se sufficiens ad similia accidentia recipienda.

4 Quarto posset suaderi haec sententia ex eo, quod alioqui omnia accidentia, quae essent successiva in eodem subiecto, essent saltim successive idem numero: et ita calor, qui modo est in aqua, et perit, et calor, qui postea introducetur in ea, non distinguerentur numero quod quidem contra communem Philosophorum sententiam est. Sequela probatur. Tum quia ubi est eadem radix, et ratio individuationis saltim successive, debet eodem modo esse eadem individuatio. Tum etiam: quia quae habent eamdem formam specie saltim successive, non possunt non saltim eodem modo habere eamdem unitatem specificam: ex eo, quod prima radix unitatis specificae est praedicta forma: ergo si subiectum est prima radix individuationis accidentium, consequens erit, ut accidentia habentia idem subiectum saltim successive, sint eodem modo idem numero.

Ultimo. Quoniam si accidentia a suis subiectis individuarentur, tunc duo inde inconvenientia sequerentur. Primum est, quantitatem non posse esse ex se individuam, sed ex subiecto, quippe quae est verum accidens, non minus quam caetera alia accidentia: hoc autem non potest cohaerere cum iis, quae disp. praeced. diximus: quandoquidem ideo substantia materialis individuatur a materia signata quantitate, quia quantitas inter res materiales ex se est individua: et ita quidquid inter illas fuerit individuum, vel debet esse quantitas, vel quantitatem aliquo modo participare. Secundum est, quod duo accidentia solo numero differentia non possent esse simul in eodem subiecto, ut ex se constat, et ex dicendis num. 57 amplius patebit: sicut quia materia signata quantitate est radix individuationis formae substantialis; propterea non potest duplex forma esse simul in eadem materia: hoc autem est falsum, cum plures species visibiles diversorum alborum sint simul in eadem pupilla: ergo, etc.

§ II. Ex mente Arist. et D. Thomae dubium deciditur.

5 Dicendum tamen est, primam radicem, et principium individuationis, et distinctionis pure individualis accidentium, esse subiectum ipsorum formaliter sumptum: ac proinde accidentia habentia diversum formaliter subiectum, esse numero diversa, sicut si haberent idem subiectum modo dicto acceptum, non essent numero distincta. Ita Aristot. locis disp. praeced., dub. 1 et 2 relatis, et 5 Metaphys., text. 15, ubi etiam D. Thom. et 1 part., quaest. 29, art. 1, his verbis: Accidentia individuantur per subiectum: dicitur enim haec albedo, in quantum est in hoc subiecto: et quaest. 39, art. 3, ubi loquens de unitate, et multiplicitate individuali, sic ait: Accidentia autem sicut esse habent in subiecto, ita ex subiecto suscipiunt unitatem et multitudinem: et opusc. 29, ubi inquit: Sed advertendum est, quod accidentia non individuantur per materiam primam, sed per subiectum proprium, quod est ens actu, individuantur: sicut et formae substantiales per materiam primam, quae est earum subiectum.

Idem etiam docet Sanctus Doctor: tum 3 part., quaest. 77, art. 2, inquiens: Cum subiectum sit principium individuationis accidentium, oportet id, quod ponitur aliquorum accidentium subiectum, esse aliquo modo individuationis principium. Tum etiam pluribus aliis locis, quae habentur in tabula aurea verbo accidens, num. 24, ubi sententiam hanc communiter tuentur omnes Thomistae: et propterea supervacaneum esset illos in particulari referre.

6 Ratio autem potissima huius assertionis nulla est alia praeter eas, quas disp. praeced., dub. 1, adduximus. Nam sicut illae probant, individuationem formae substantialis, et compositi per illud constituti debere sumi a materia signata quantitate, ut a prima radice, ex eo quod distinctio pure individualis est distinctio materialis, ac proinde sumi a materia, ita propter eamdem rationem individuatio, et distinctio pure individualis accidentium, quippe materialis, non potest non a materia eorum, scilicet a subiecto formaliter sumpto, ut a prima radice desumi: alioqui ut ibidem, ratione 1 et 2, expendimus, talis distinctio hoc ipso quod esset formalis, et a forma ut tali proveniens, esset specifica, et non pure individualis.

Potestque hoc explicari, et confirmari ex iis, quae ex Divo Thoma disp. praeced. tetigimus. Nam accidentia habent a subiecto suum esse individuum in se ultima divisione, seu esse incommunicabile alteri, ut subiecto inferioritatis, et praedicationis: et etiam distingui ab aliis accidentibus eiusdem speciei: ergo et habebunt ab eodem subiecto individuationem, ut a proprio principio illius.

7 Consequentia est evidens. Antecedens autem quoad primam partem probatur, et explicatur. Quia cum accidentia, ut talia, sint actus et formae, sunt quantum est de se communicabiles alteri, ut subiecto inhaesionis: et ita secundum hanc rationem formalissime sumptam, non possunt fundare negationem illam, quae est propria individui, scilicet non posse esse in altero, a se aliquo modo ex parte rei conceptae distincto, sicut in subiecto inferioritatis, et praedicationis: ex eo, quod ratio ista praesupponit rem illam, quae eam fundat, et ut est fundamentum illius consideratam, habere quodammodo non recipi in alio, ut in subiecto inhaesionis, aut informationis, ut a num. 53 usque ad 61 disp. praecedentis diximus, et infra tangemus. Caeterum hoc ipso, quod praedicta accidentia actu, vel aptitudine sint connaturaliter, id est, secundum communem cursum sui ordinis in hoc subiecto potius, quam in illo, sunt prorsus irreceptibiles saltim connaturaliter in alio subiecto inhaesionis: et ita secundum istam solam rationem (cum limitatione tamen, quoad quantitatem dub. seq. explicandam) sunt incommunicabiles alteri a se aliquo modo distincto, eo modo, quo universale communicatur alteri, a se quodam modo diverso, tanquam subiecto inferioritatis, et praedicationis, eo modo, quo universale communicatur alteri, a se quodam modo diverso, tanquam subiecto inferioritatis, et praedicationis.

Ex quo etiam idem antecedens quoad secundam partem satis constat. Tum quia, ut disp. praeced., num. 79 et deinceps expendimus, per id ipsum, per quod est aliquid incommunicabile alteri, modo insinuato, tanquam per principium, et radicem primam ex se sufficientem talis individuationis, debet re ipsa esse diversum a quolibet alio eiusdem speciei. Tum etiam: quia sicut in communi ratione accidentis ponitur subiectum in communi per modum differentiae: ut quando dicimus: Simitas est curvitas nasi, ut in Logica, disput. 5, quaest. 2, nostri Complut. late expendunt, ita si accidens in singulari diffiniendum esset, deberet poni ad instar differentiae subiectum in singulari: ut si diceremus: Haec simitas est haec curvitas huius nasi: ergo signum est, primam individuationis radicem eorundem etiam, quod esse divisum, esse subiectum ipsorum quatenus idem subiectum est etiam, a quolibet alio ultima divisione divisum, secundum quam ratione de illo in praesenti loquimur.

§ III. Obiectio notanda, et solutio illius.

8 Sed obiicies, non recte haec cohaerere cum illis, quae circa individuationem substantiae materialis disputat. praecedenti diximus. Nam si substantia, ut individua, et divisa ultima divisione a quolibet alio, est prima radix individuationis accidentium, et haec est individua, ratione materiae signatae quantitate, tanquam primae radicis, consequens erit, ut potius materia ipsa signata, esset dicenda prima radix individuationis eorundem accidentium, iuxta illud: Propter quod unumquodque tale, et illud magis.

Respondetur, obiectionem hanc ad summum convincere intentum de primo principio, ex se non sufficienti ad individuationem accidentium: non tamen de primo principio, ex se sufficienti, de quo in praesenti loquimur, de quoque locus est D. Thom. opusculo de principio individuationis, cum materiae primae rationem praedicti principii denegavit, et eam subiecto, quod eorundem accidentium concessit. Nam cum accidentia sint formae secundae, et ut tales debeant individuari a subiecto, oportet, ut tanquam primam radicem individuationis suae praesupponant subiectum, saltim includens formam, scilicet formam substantialem, per quam sint primo in actu simpliciter: quandoquidem esse secundum quid, quod praestandum est a forma accidentali non potest esse tale, nisi praesupponatur esse simpliciter proveniens a forma substantiali: alioqui esset re vera esse simpliciter, et substantiale, ut in lib. de Generat., disp. 2, num. 78, nostri Complutens. optime docent.

9 Nec etiam refert, si contra solutionem hanc urgeas, quod ex materia prima signata quantitate redditur sufficiens ratio, ob quam debeant dari haec accidentia potius, quam illa: ita, ut in eamdem materiam, tanquam in radicem sufficientem resolvatur tota individuatio illorum: ergo, etc. Antecedens probatur. Nam ex eo, quod detur haec materia signata hac quantitate, debet dari haec forma substantialis, et non illa; et hoc compositum, non vero illud: ac tandem haec accidentia, non vero illa. Unde si inquiratur, cur dantur haec accidentia? optime respondebitur, id contigisse, quia datur hoc compositum, quod est eorum subiectum, et non aliud, et ideo dari hoc compositum, et non aliud, ac proinde haec, et non illa accidentia, quia praesupposita est haec materia signata, et non illa: et propterea, ea praesupposita, non possunt naturaliter loquendo alia accidentia in eodem composito pro tunc, atque adeo in eodem formaliter sumpto, ut infra explicabimus, recipi: ergo, etc.

Respondetur, antecedens esse verum, si intelligatur de sufficienti ratione intra ordinem illativum, seu de sufficienti ratione innitenti in bonitate, et infallibilitate consequentiae, non vero de sufficienti ratione intra ordinem rei, seu innitenti in sufficientia antecedentis in esse rei. Et ad probationem respondetur, distinguendo eodem proportionali modo antecedens, et negando consequentiam.

10 Explicatur hoc. Etenim sicut ex negatione auxilii efficacis ad actum cadentem inexcusabiliter sub praecepto, redditur sufficiens ratio intra ordinem illativum peccati, tunc commissi ab eo, cui praelictum auxilium denegatur: ex eo, quod per optimam consequentiam deducitur, illum peccaturum, si semel tale auxilium ei denegatum est: non tamen potest hinc reddi sufficiens ratio in esse rei, seu innitens in sufficientia antecedentis, scilicet de negatione praedicti auxilii, imo, nec aliqua ratio, quae possit in hoc ordine esse aliquo modo radix peccati formaliter sumpti, ex eo, quod Deus est incapax huius concursus: ita ex positione materiae signatae, ponitur sufficiens ratio intra ordinem illativum, seu sufficiens ratio innitens in bonitate consequentiae: siquidem (connaturaliter saltim loquendo) deducitur per bonam consequentiam, quod si materia prima, est signata hac quantitate, et non illa, dabuntur in composito haec accidentia, non vero illa: non tamen ponitur sufficiens ratio intra ordinem rei, seu innitens in sufficientia solius antecedentis in esse rei, propter rationem in numero praeced. tactam.

Unde sicut non potest subsequi peccatum illud, nisi operetur creatura, et ei, ut primo principio, ac fonti peccati tribuatur, ita non poterit dari hoc accidens, et non illud, nisi detur subiectum illius, scilicet totum compositum; et ei in esse rei, tanquam principio ex se sufficienti tribuatur, quod sit prima radix individuationis illius. Et quemadmodum satis est ad illam bonitatem consequentiae, quae circa peccatum sit, negationem illam auxilii efficacis habere nexum cum hoc defectu creaturae, quatenus Deo denegante auxilium, statim culpa sua, et non ex defectu Dei auxilia sufficientia tribuentis, creatura deficiet, ita ad bonitatem consequentiae, per quam posita materia signata recte infertur, danda esse haec numero accidentia, et non illa in composito, sufficiet nexus ille, qui est inter hoc principium ex se insufficiens in esse rei, cum altero comprincipio, ex quibus coalescet integrum, et sufficiens principium, scilicet totum compositum.

11 Adde, non improbabiliter posse aliter responderi ad priorem obiectionem, et replicam eius, ex eis ad summum probari, materiam primam signatam quantitate, esse primum principium quo, primamque in hoc ordine radicem individuationis accidentium, non tamen primum principium quod: in praesenti autem loquimur de primo principio quod, non vero de primo principio quo. Quia in iis, quae habent primum principium quod, re ipsa distinctum a principio quo, ut in praesenti contingit, optime, dum de principio eorum absolute inquiritur, ad principium quod, non vero ad principium quo recurritur. Sicut in causis efficientibus, dum absolute de principio, et causa actionis ab eis procedentis agitur, potiori ratione ad principium agendi quod, quam ad principium quo, recurri solet. Et propterea communiter dicitur, actiones esse suppositorum, non vero formarum: quia hae sunt principium quo, illa vero principium quod, earumdem.

§ IV. Solutio argumentorum primae sententiae.

12 Ad primum patet ex dictis disp. praeced. quomodo ad summum probet, accidentia individuari proxime per suas entitates, ut sunt haec: quia individuantur ex eo, quod respiciunt hoc numero subiectum formaliter sumptum, non vero aliud: et hic respectus non distinguitur realiter a sua entitate; non tamen individuari a se ipsis, ut a primo, et radicali principio: quin potius ex eo, quod subiectum sit hoc, provenit accidentia esse haec: et ex eo, quod praedicta accidentia sint talia numero, et numerice solummodo distincta, ex habitudine praedicta, optime sequitur, subiectum esse primam radicem talis individuationis, et distinctionis. Sicut in simili de forma substantiali dici solet: quae proxime est haec, ratione habitudinis ad materiam signatam, radicaliter autem ratione eiusdem materiae primae signatae quantitate. Nam ex eo, quod materia sit haec, sequitur a priori formam fore hanc: et ex eo, quod haec materia, et non illa respiciatur ab hac forma, colligitur a priori, talem formam esse hanc numero, et materiam etiam per modum termini per se inspecti, esse primam radicem talis individuationis, ut dubio 1 et 2 disp. praeced. diximus.

Al confirmationem negandum est antecedens. Et ad probationem concesso antecedenti, quoad priorem eius partem, debet negari, quoad secundam, iuxta ea, quae modo dicebamus. Nec oppositum convincit eius probatio: quae tantum est vera loquendo de eodem subiecto materialiter, et in esse rei sumpto, quia hoc potest a pluribus, et diversis numero accidentibus respici; non tamen de eodem subiecto formaliter, et intra lineam subiecti formaliter sumpto: ac proinde, ut in esse subiecti connotat hoc tempus potius, quam illud, etc. Nam subiectum hoc modo sumptum, solum respicitur ab unico, et eodem numero accidenti; et ita, quot fuerint accidentia, tot eis correspondent subiecta per se inspecta, quae materialiter, et in esse rei possint esse idem, non vero formaliter, et in esse subiecti, ut a num. 15 usque ad num. 18 magis explicabimus.

13 Ad secundum respondetur, accidentia, quae non sistunt in subiecto, sed referunt quodammodo illud ad aliquod aliud extrinsecum, qualia sunt naturales potentiae, et habitus operativi, sumere suam individuationem a subiecto, quamvis suam rationem specificam ab eisdem terminis extrinsecis accipiant. Et ratio disparitatis constat ex dictis num. 5 et 6 huius dubii, et disp. praeced. num. 12 et deinceps. Quoniam praedicti termini extrinseci comparantur per modum causae formalis extrinsecae respectu eorumdem accidentium, secundum suam speciem sumptorum: et ita sunt idonei ad tribuendam eis speciem, qua a causa formali, tam intrinseca, quam extrinseca potest ducere ortum; non vero ad tribuendam individuationem, cuius prima, et potissima radix debet in genere causae materialis ad illam concurrere: et propterea optime talis individuatio tribuetur subiecto accidentium, tanquam primae fonti, et origini illius.

14 Ad tertium negandum est antecedens. Et ad probationem dicendum est, quod licet demus, hoc numero accidens connaturaliter, aut secundum communem cursum sui ordinis, respiciens hoc numero subiectum formaliter sumptum; posse per divinam potentiam recipi in alio numero subiecto; non tamen ita, ut praedictum accidens habeat aptitudinem connaturalem, aut secundum communem cursum sui ordinis, ad hoc, ut recipiatur in tali subiecto: et ita adhuc existens in extraneo subiecto, semper respicit, semperque petit connaturale subiectum, aut illud, quod secundum communem cursum sui ordinis sibi saltim quodammodo debetur: et ex hac habitudine accipit proxime suam individuationem, et remote, ac tanquam a prima radice eam desumit a subiecto.

Diximus, quod semper petit connaturale subiectum, aut illud, quod secundum communem cursum sui ordinis sibi saltim quodammodo debetur, ut inter accidentia ordinis naturalis, et supernaturalis debita constituatur distinctio. Nam illis potest assignari subiectum connaturale quod: secus vero istis; quamvis re vera saltim quodammodo exigant secundum communem cursum sui ordinis peculiare aliquod subiectum quod: et propterea haec numero charitas recepta in Michaele, nequit secundum communem cursum sui ordinis supernaturalis recipi in Gabriele.

15 Ad illud autem, quod ibidem additur, scilicet, hoc numero subiectum non respicere connaturaliter hoc numero accidens tantummodo, sed posse plura, et diversa accidentia connaturaliter suscipere, ac proinde etiam vice versa hoc numero accidens poterit connaturaliter in diversis subiectis recipi, constat ex dictis disp. praecedenti. Quoniam licet antecedens possit esse verum de eodem subiecto materialiter, et in esse rei sumpto et modo alibi tacto: non tamen de eodem subiecto formaliter, et in esse subiecti accepto, et ut connotat hanc potius differentiam temporis, quam illam, etc. Nam secundum hanc rationem, ita mutuo inter se subiectum, et accidens coaptantur, et commensurantur, ut neque hoc subiectum ad aliud accidens; neque hoc accidens ad aliud subiectum possit connaturaliter terminari: ut in simili de materia signata hac quantitate, et de forma substantiali inter se collatis dicebamus, et ex dicendis in tribus numeris immediate sequentibus magis patebit.

Caeterum cum huc stat, ut subiectum in esse rei, et materialiter acceptum, et accidens ipsum in hoc eodem ordine consideratum, non habeant praedictam commensurationem mutuam: ex eo quod hoc numero subiectum sic sumptum, ex sua peculiari ratione habet maiorem amplitudinem, et indifferentiam. Quae a posteriori satis colligitur ex eo, quod experimento comperimus, scilicet, posse idem materialiter subiectum, saltim successive, naturaliter recipere plura accidentia numero diversa: cum tamen idem numero accidens nequeat, saltim materialiter acceptum, recipi secundum communem cursum, adhuc successive, in diversis subiectis.

16 Ad quartum neganda est sequela. Et ad primam probationem dicendum est, eam esse veram de eadem radice formaliter, et in esse radicis sumpta: non vero de eadem radice materialiter, et in esse rei accepta, ut in praesenti contingit. Ex quo, ad secundam probationem constat, quod si possibile esset, eamdem formam in specie, materialiter et in esse rei acceptam, successive informare: ita tamen, ut esset diversa secundum speciem in esse formae, et radicis unitatis specificae: tunc non tribueret etiam successive eamdem unitatem specificam. Et ita hinc nihil contra nos convincitur, qui diversis numero accidentibus, successive in eodem subiecto materialiter, et in esse rei sumpto, receptis; tribuimus plura numero subiecta, formaliter, et in esse radicis individuationis eorum accepta.

Explicatur hoc. Etenim ad unitatem numericam accidentis non solum requiritur, ut sit in hoc subiecto, materialiter, et in esse rei accepto, sed etiam identitas temporis: non secus, proportione servata, ac ad unitatem numericam motus desideratur, iuxta doctrinam Aristotelis communiter receptam, et in lib. Physicorum, disp. 23, num. 22, a nostro Collegio Complut. traditam, unitas termini, et eiusdem temporis: et ita variato tempore colligitur variari individuationem accidentis, et quod licet subiectum in esse rei sit idem; non tamen in esse subiecti formaliter sumpti. Quia idemmet subiectum in esse rei variatur formaliter in esse subiecti per hoc, quod subsit diversae circumstantiae temporis. Et ita quoties pereunte unica albedine Petri, denuo albefit idem Petrus, toties variatur albedo, et alia numero denuo, et successive producitur. Quia licet maneat idem Petrus in esse rei, non tamen manet idem in esse subiecti formaliter sumpti, vel in esse recti talis subiecti: ex eo, quod subest, aut connotat diversam temporis circumstantiam.

17 Potestque hoc amplius elucidari exemplo superficiei ad rationem loci una cum relatione distantiae ad centrum terrae, et polos mundi concurrentis. Quae licet in esse rei multoties non varietur, ut si locatum eadem superficie in esse rei circumlatum moveatur, attamen in esse rationis materialis loci formaliter sumptae, multoties variatur, ut in eventu nuper dicto contingit: et consequenter tunc etiam variatur locus ipse quia praedicta superficies subest diversae relationi distantiae et ipsamet, ut subest tali distantiae, dicit rationem materialem loci formalissime acceptam. Sic ergo, quod ad praesens, debita proportione servata, philosophandum est: quamvis, ut intuenti constabit, suum discrimen inter exemplum allatum, et rem, de qua agimus, intercedat.

Neque hinc fiet, ut ex dictis disp. praeced., num. 134, colligi potest, individuationem accidentium reducendam esse, ut in primam radicem, in tempus ipsum: quia ut in simili de quantitate circa individuationem substantiae dicebamus, tempus solum concurrit per modum connotati extrinseci: subiectum autem licet non includatur in recto in ipso accidenti, est tamen id, quod in esse radicis in recto individuat accidens. Nam ad hoc, ut habeat hoc munus, non requiritur includi intrinsece, et essentialiter in illo: sed satis est esse primam radicem materialem ipsius irreceptibilem in alio, ut in subiecto priori: et esse talis conditionis, ut secundum hanc rationem sit intrinsece, id est, per receptionem ipsius accidentis unibile cum illo; quae, duo subiecto accidentium, non vero tempori, ut ex se constat, conveniunt.

18 Poteritque hoc ipsum explicari, et simul obiectio quaedam, quae hic fieri poterat, solvi exemplo causae efficientis huius numero accidentis, puta huius numero caloris producti ab hoc igne, qui ab alio igne produci nequit, iuxta ea, quae in lib. Physic., disput. 15, num. 50, nostri Complut. docent. Nam licet hoc ipso, quod producatur ab illo numero igne, non possit non distingui ab alio calore producto ab altero igne, quia tamen neuter ex his ignibus concurrit in genere causae materialis, sed efficientis, atque adeo omnino extrinsece, propterea, et propter alias rationes, quae ex nuper dictis cuique obviae erunt, et in hac eadem disp. tangentur, non in ignem producentem, sed in subiectum recipiens praedictum calorem, et modo dicto consideratum, reducimus, ut in primam radicem, individuationem illam. Quoniam in praesenti non de quacumque radice, scilicet radice omnino extrinseca per habitudinem ad quam individuatio non sumitur; sed de radice aliquo modo intrinseca, ac proinde de illa per habitudinem ad quam individuatio accipitur, sermonem texuimus.

Ad ultimum dicendum est, tangere duplicem difficultatem, scilicet quantitas habeat hoc peculiare inter caetera alia accidentia, et formas substantiales receptibiles in materia, ut ex se sit, quodammodo individua? et an duo accidentia solo numero diversa possint esse simul in eodem subiecto? Quia tamen utraque ex his difficultatibus est ex se satis gravis, et plura ad sui decisionem petit, ut ex dicendis constabit, propterea cuilibet ex illis unicum dubium dabimus.