Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae
Charles René Billuart (1685–1757)
First published 1754
Charles René Billuart, O.P.'s Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae (Liège, 1754) is his six-volume abridgment of the larger Summa S. Thomae hodiernis academiarum moribus accommodata (1746–1751). It condenses Aquinas's order and teaching into a reference manual while retaining the Dominican's characteristic distinctions, scholastic proofs, and historical material. The compendium belongs to the eighteenth-century consolidation of post-Tridentine Thomist education and helped carry Billuart's influential reading of Aquinas into later schools. Schola presents the Latin text with an English translation from its public-domain source.
Proemium I: De natura et dotibus theologiae
Tractatus I: De Deo et Ejus Attributis
Dissertatio I: De Dei existentia
Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum
Articulus II: Utrum sit Deus, et quibus rationibus demonstretur?
Articulus III: De Atheismo
Articulus IV: Utrum possit dari ignorantia invincibilis de existentia Dei?
Articulus V: An existant athei theoretici?
Dissertatio II: De natura seu quidditate Dei et Ejus attributis in communi
Articulus I: Quodnam sit constitutivum divinae naturae?
Articulus II: De attributis divinis in communi
Dissertatio III: De attributis in particulari quae pertinent ad divinum esse
Articulus I: De simplicitate Dei
Articulus II: De perfectione Dei
Articulus III: De bonitate Dei
Tractatus I: De infinitate Dei
Tractatus II: De immensitate Dei
Articulus IV: De immutabilitate Dei
Articulus V: De aeternitate Dei
Articulus VI: An Deus sit unus?
Dissertatio IV: De visione Dei a nobis
Articulus I: Utrum Deus, ut est in se, possit videri oculo corporeo?
Articulus II: Utrum intellectus creatus supernaturaliter adiutus possit videre Deum ut in se est?
Articulus III: Utrum aliquis in hac vita viderit, possitve videre Deum ut est in se?
Articulus IV: Utrum essentia divina videatur aut videri possit per aliquam similitudinem seu speciem?
Dissertatio V: De scientia Dei
Articulus I: Utrum in Deo sit scientia proprie dicta, eaque sit attributum?
Articulus II: De obiecto et divisione scientiae Dei
Articulus III: An et quae scientia in Deo sit causa rerum?
Articulus IV: In quo medio Deus cognoscat alia a se?
Dissertatio VI: De praescientia futurorum
Articulus I: Quid et quotuplex sit futurum?
Articulus II: Utrum Deus certo et infallibiliter cognoscat omnia futura absoluta, contingentia et libera?
Articulus III: Quomodo futura sint praesentia in aeternitate?
Articulus IV: In quo medio Deus cognoscat futura absoluta, contingentia et libera?
Articulus V: De scientia futurorum conditionatorum
Articulus VI: De scientia media
Dissertatio VII: De voluntate Dei
Articulus I: De voluntate Dei secundum se, et eius obiecto
Articulus II: De libertate Dei
Articulus III: Quotuplex sit voluntas in Deo, et an semper impleatur?
Articulus IV: De voluntate Dei circa salutem omnium
Articulus V: Utrum Christus sit mortuus pro omnibus omnino hominibus?
Articulus VI: Utrum Deus omnibus provideat auxilia sufficientia ad salutem?
Dissertatio VIII: De praedefinitionibus seu decretis divinis circa actus nostros liberos
Articulus I: Unde repetenda sit infallibilis efficacia divinorum decretorum circa actus nostros liberos?
Articulus II: Solvuntur obiectiones
Dissertatio IX: De providentia, praedestinatione et reprobatione
Articulus I: De providentia
Articulus II: De praedestinatione
Articulus III: Utrum praedestinatio sit ex praevisis meritis, an mere gratuita
Articulus IV: Solvuntur obiectiones contra utramque conclusionem
Articulus V: De reprobatione
An sit et quid sit reprobatio?
Dico 1°: Datur in Deo aliquorum reprobatio1. Quia ad providentiam provisoris universalis pertinet ut in rebus defectibilibus quae illi subiiciuntur, aliquas permittat deficere propter bonum totius universi. Atqui per divinam providentiam creaturae intellectuales ex natura sua defectibiles ad gloriam ordinantur. Ergo ad hanc providentiam pertinet ut permittat aliquos ab isto fine deficere, et hoc dicitur reprobare. Item, nihil Deus exequitur in tempore, quod non decrevit ab aeterno. Atqui in tempore aliquos reprobat, ut patet ex illo Matth., XXV, 41: Discedite a me, maledicti. Ergo.
Dico 2°: Reprobatio non consistit in mera negatione praedestinationis, sed in actu positivo quo Deus vult permittere aliquos sua culpa deficere a gloria, et propter culpam infligere damnationis poenam.
Ratio est quia reprobatio est pars obiectiva providentiae2; providentia autem importat actum positivum tum intellectus, tum voluntatis. Et alias angeli et homines possibiles possent dici reprobati, quia non sunt praedestinati.
Hinc inferes 1° reprobationem, non secus ac providentiam, cuius est pars obiectiva, consistere in actu intellectus supponente actum voluntatis.
Inferes 2° reprobationem recte definiri ab Authore3, providentiam de his qui deficiunt a fine, cum voluntate permittendi culpam, et propter culpam infligendi damnationis poenam; seu, quod idem est, decretum quo Deus vult permittere ut aliqui sua culpa a gloria decidant, et pro culpa infligendi damnationis poenam.
Inferes 3° quod, licet reprobatio sit unica, possit tamen dividi in negativam et positivam tanquam in duo munia inadaequata. Cum enim definitur, voluntas permittendi ut aliqui sua culpa deficiant a gloria, et propter culpam infligendi damnationis poenam: quatenus importat voluntatem permittendi ut aliqui sua culpa deficiant a fine, dicitur negativa; non quod non sit actus positivus, ut dictum est, sed quia nihil efficit, sed tantum permittit, permittere autem est quasi negative se habere; quatenus autem importat ordinationem culpae ad poenam aeternam, dicitur positiva, quia iam aliquid faciendum decernit, nempe poenam infligendam. Unde reprobatio negativa includit tantum terminum a quo, scilicet gloriam a qua reprobi permittuntur deficere; reprobatio autem positiva includit insuper terminum ad quem, scilicet poenam damni et sensus quam Deus illis decernit.