Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae
Charles René Billuart (1685–1757)
First published 1754
Charles René Billuart, O.P.'s Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae (Liège, 1754) is his six-volume abridgment of the larger Summa S. Thomae hodiernis academiarum moribus accommodata (1746–1751). It condenses Aquinas's order and teaching into a reference manual while retaining the Dominican's characteristic distinctions, scholastic proofs, and historical material. The compendium belongs to the eighteenth-century consolidation of post-Tridentine Thomist education and helped carry Billuart's influential reading of Aquinas into later schools. Schola presents the Latin text with an English translation from its public-domain source.
Proemium I: De natura et dotibus theologiae
Tractatus I: De Deo et Ejus Attributis
Dissertatio I: De Dei existentia
Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum
Articulus II: Utrum sit Deus, et quibus rationibus demonstretur?
Articulus III: De Atheismo
Articulus IV: Utrum possit dari ignorantia invincibilis de existentia Dei?
Articulus V: An existant athei theoretici?
Dissertatio II: De natura seu quidditate Dei et Ejus attributis in communi
Articulus I: Quodnam sit constitutivum divinae naturae?
Articulus II: De attributis divinis in communi
Dissertatio III: De attributis in particulari quae pertinent ad divinum esse
Articulus I: De simplicitate Dei
Articulus II: De perfectione Dei
Articulus III: De bonitate Dei
Tractatus I: De infinitate Dei
Tractatus II: De immensitate Dei
Articulus IV: De immutabilitate Dei
Articulus V: De aeternitate Dei
Articulus VI: An Deus sit unus?
Dissertatio IV: De visione Dei a nobis
Articulus I: Utrum Deus, ut est in se, possit videri oculo corporeo?
Articulus II: Utrum intellectus creatus supernaturaliter adiutus possit videre Deum ut in se est?
Articulus III: Utrum aliquis in hac vita viderit, possitve videre Deum ut est in se?
Articulus IV: Utrum essentia divina videatur aut videri possit per aliquam similitudinem seu speciem?
Dissertatio V: De scientia Dei
Articulus I: Utrum in Deo sit scientia proprie dicta, eaque sit attributum?
Articulus II: De obiecto et divisione scientiae Dei
Articulus III: An et quae scientia in Deo sit causa rerum?
Articulus IV: In quo medio Deus cognoscat alia a se?
Dissertatio VI: De praescientia futurorum
Articulus I: Quid et quotuplex sit futurum?
Articulus II: Utrum Deus certo et infallibiliter cognoscat omnia futura absoluta, contingentia et libera?
Articulus III: Quomodo futura sint praesentia in aeternitate?
Articulus IV: In quo medio Deus cognoscat futura absoluta, contingentia et libera?
Articulus V: De scientia futurorum conditionatorum
Articulus VI: De scientia media
Dissertatio VII: De voluntate Dei
Articulus I: De voluntate Dei secundum se, et eius obiecto
Articulus II: De libertate Dei
Articulus III: Quotuplex sit voluntas in Deo, et an semper impleatur?
Articulus IV: De voluntate Dei circa salutem omnium
Articulus V: Utrum Christus sit mortuus pro omnibus omnino hominibus?
Articulus VI: Utrum Deus omnibus provideat auxilia sufficientia ad salutem?
Dissertatio VIII: De praedefinitionibus seu decretis divinis circa actus nostros liberos
Articulus I: Unde repetenda sit infallibilis efficacia divinorum decretorum circa actus nostros liberos?
Articulus II: Solvuntur obiectiones
Dissertatio IX: De providentia, praedestinatione et reprobatione
Articulus I: De providentia
Articulus II: De praedestinatione
Articulus III: Utrum praedestinatio sit ex praevisis meritis, an mere gratuita
Articulus IV: Solvuntur obiectiones contra utramque conclusionem
Articulus V: De reprobatione
Articulus VI: De motivo reprobationis
Tractatus II: Tractatus de SS. Trinitatis Mysterio
Dissertatio I: De Veritate Mysterii SS. Trinitatis
Articulus I
Caput I: § I: Asseritur veritatis mysterii SS. Trinitatis
Caput II: § II Objectiones a ratione contra integrum mysterium
Articulus II: Utrum sanctissimae Trinitatis mysterium possit lumine naturali cognosci?
Dissertatio II: De processionibus divinarum personarum
Articulus I: Utrum in divinis sint processiones?
Articulus II: Unde processio Verbi habeat quod sit generatio, et non processio Spiritus Sancti?
Dissertatio III: De relationibus divinis
Articulus I: An sint et quot sint in Deo relationes reales?
Articulus II: Utrum relationes divinae habeant existentias relativas realiter inter se et virtualiter ab existentia essentiae distinctas?
Articulus III: Utrum relationes divinae, praeter perfectionem absolutam essentiae, afferant aliam relativam?
Dissertatio IV: De Personis Divinis
Articulus I: Utrum personae divinae constituantur relationibus?
Articulus II: Utrum in Deo secundum se considerato et personis praeintellecto sit aliqua subsistentia absoluta, et praeter illam sint insuper tres subsistentiae relativae
Articulus III: Utrum Spiritus sanctus procedat a Filio?
Articulus IV: De missione divinarum personarum
Tractatus III: Tractatus de Deo Creatore
Dissertatio I: De processione creaturarum a Deo
Articulus I: Utrum omne ens sit effective a Deo?
Articulus II: Utrum Deus sit causa exemplaris et finalis omnium rerum?
[Dico: Deus est prima causa exemplaris omnium rerum1; quia Deus habet rationes seu ideas et exemplaria omnium rerum quas producit secundum determinatas species. Non enim Deus, cum sit agens intelligens, agit caeco modo aut fortuito. Hae autem ideae seu exemplaria nihil aliud sunt realiter, quam divina essentia, ut est diversimode participabilis a creaturis, ut docet S. Thomas2.
Dico 2°: Deus est causa finalis omnium rerum3.
Est de fide. Sic definitum est a concilio Vaticano, const. de Fide cath., can. 5: « Si quis... mundum ad Dei gloriam conditum esse negaverit; anathema sit. »
Prob. 1° ex sacra Scriptura. Prov., XVI, 4: Universa propter semetipsum operatus est Dominus.
Prob. 2° ratione. Illud est causa finalis rerum omnium, quod primum et universale agens intendit omnibus communicare, et quod omnia intendunt, prout possunt, consequi. Atqui divina bonitas est id quod Deus intendit omnibus communicare et quod omnia consequi intendunt, appetitu sive rationali, sive sensibili, sive naturali. Ergo.
— Prob. min. Deus, ut primum et universale agens atque infinite perfectum, non agit propter finem acquirendum, bonorum enim nostrorum non indiget; sed agit propter perfectionem suam, quae est eius bonitas, communicandam, et quaelibet res creata intendit suum bonum et suam perfectionem, quae est similitudo et participatio divinae bonitatis. Ergo.
Itaque Deus vult et agit propter bonitatem suam, non quia illam desiderat, quod enim desideratur nondum habetur; sed quia illam perfecte amat, amor enim est etiam de praesenti. Ex hoc autem quod perfecte amet suam bonitatem, vult illam aliis communicari.]