Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae

[Resp. affirmative¹.

Prob. ex S. Scriptura. Genes., II, 7, dicitur: Formavit Dominus Deus hominem de limo terrae. Ibi per hominem intelligitur solus Adam, siquidem postea dicitur Evam factam esse ex una costa Adae. Hinc Tob., VIII, 8, legitur: Tu fecisti Adam de limo terrae, dedistique ei adiutorium Evam. Limus autem est terra seu pulvis aqua mixtus. Unde S. Scriptura hominem saepe vocat lutum, ut Iob, XXXIII, 6; Is., XLV, 9 et LXIV, 8; Ierem., XVIII, 6; Eccli., XXXIII, 13 et XXXVIII, 33.

Ita fieri congruum erat, quia homo in finibus ordinis spiritualis et materialis positus, debet habere in se naturam spiritualem in anima, et virtualiter in corpore naturas cunctorum entium materialium, quorum elementa in terra continentur. Ita factus est mundus abbreviatus, et sicut per animam homo appropinquat ad substantias separatas, seu angelicas, et per eas ad Deum; sic, propter affinitatem quam habent cum corpore humano, corporalia omnia, quae fuerunt dominio Adami subiecta, ad creatorem suum per hominem religantur.

Ratio autem moralis huius facti, iuxta S. Hieronymum, est ut homo intuens materiam corporis sui, sciat nihil esse ea vilius, desinatque de sua origine gloriari. Altera ratio, secundum alios, est ut spes resurrectionis confirmaretur, et homines admonerentur quod, qua facultate Deus potuit corpus Adae e pulvere in principio mundi formare, eadem poterit e sepulchrali pulvere corpora nostra evocare et suae pristinae integritati restituere.

Petes 1° an corpus humanum fuerit immediate a Deo productum.

Resp. affirmative². Omne enim quod fit a creatura, fit ex aliquo praeexistente simili secundum speciem; factum enim et faciens oportet esse similia secundum speciem. Atqui in prima formatione corporis humani, nullum fuit praeexistens simile secundum speciem. Ergo.

Quidam Iudaei et Ariani in ea fuerunt opinione, quod haec verba, Genes., I, 26: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, dirigerentur a Deo, non ad personas divinas, sed ad angelos. At falsa prorsus est haec opinio, tum quia homo non dicitur in S. Scriptura factus ad imaginem angeli, sed Dei; tum quia Deus non solet dicere angelis, ut sociis: Faciamus, sed ipsis imperat, ut Dominus ministris.

Petes 2° in quanta statura fuerit productum corpus Adae.

Resp. corpus Adae fuisse productum in ea statura quae convenit viro perfecto, puta sex pedum circiter. Neque obstat quod Iosue, XIV, 15, dicitur: Adam maximus inter Enacim situs est, ex quo quidam dixerunt Adamum fuisse proceritatis giganteae; quia ibi nomen Adam non est nomen proprium primo parenti, sed nomen appellativum seu commune speciei humanae, quasi diceretur vir vel homo inter filios Enacim, qui erant gigantes. Adde quod in S. Scriptura nulla fiat mentio gigantum, nisi capite vi, 4, Genes., post mortem Adae.

Petes 3° in qua conditione physica fuerit productus Adam.

Resp. eum fuisse productum talem qualis debuerat esse in aetate florentissima, id est aptissimum ad omnes tam corporis quam mentis operationes: quod circa trigesimum annum communiter contingit, quae aetas habetur ut perfecta. Ratio congruentiae sumitur ex hoc quod Christus post trigesimum tertium annum a nativitate sua temporali naturam humanam perfecte reparavit, opus redemptionis nostrae complendo. Quaerit Aug., lib. VI de Genes. ad litt.,

c. 13, n. 23: « Quomodo fecit eum Deus de limo terrae: utrum repente in aetate perfecta, hoc est virili atque iuvenili, an sicut nunc usque format in uteris matrum? » Respondet ibid., c. 18, n. 29: « Adam factus est, cum de limo formatus est, sicut est credibilius, iam perfectae virilitatis... Ibi enim erat, non solum ut ita fieri posset, verum etiam ut ita eum fieri necesse esset. »]