Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae

[ Hominem esse factum ad imaginem Dei, aperte constat ex S. Scriptura. Genes., I, 26, dicit Deus: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Et additur, ibid., 27: Et creavit Deus hominem ad imaginem suam, ad imaginem Dei creavit illum, masculum et feminam creavit eos. Idem dicitur Sap., II, 23 et Eccli., XVII, 1. Sed quaestio est qua ratione homo sit imago Dei.

Dico: Homo est vera Dei imago ratione naturae intellectualis, imperfecta tamen¹.

Prob. prima pars. Ad rationem imaginis duo requiruntur. Primum, quod sit similis illi cuius est imago in ratione specifica et ultima differentia, vel in signo speciei, vel saltem in nobilissima proprietate illius. Secundum, ut similitudo sit expressa et deducta ex eo cuius dicitur imago, quia imago dicitur ex eo quod imitatur alterum: sic filius est imago patris, repraesentatio Caesaris in cupro est imago Caesaris, quia utrumque est in similitudinem naturae specificae vel in eius signum, et expressum atque deductum ex eo cuius est imago. Atqui homo habet has duas conditiones respectu Dei, ratione naturae intellectualis. Ergo. — Prob. min. Homo est expressus et factus ab ipso Deo secundum similitudinem illius naturae intellectualis quae est in Deo ultima differentia et quasi species; secundum enim hanc naturam intellectualem, homo est aptus ad cognoscendum et amandum Deum, sicut Deus se cognoscit et amat. Ergo.

Prob. secunda pars². Similitudo Dei in homine non est ad aequalitatem, cum exemplar excedat in infinitum. Et hoc indicat S. Scriptura, dicens hominem factum ad imaginem Dei; praepositio enim ad accessum quemdam significat qui competit rei distanti. Unde solus Filius Dei est perfecta imago Patris aeterni; quia, (factus) si est ipse imago Dei, ut testatur Apostolus, II Cor., IV, 4, non est factus, sed generatus ad imaginem Dei, ut Filius eius naturalis et consubstantialis.

Quamvis imago Dei inveniatur in quolibet individuo naturae humanae, sive masculo sive femina, secundum tamen aliquid secundarium vir prae se fert imaginem Dei relative ad mulierem, et non e converso. Ut enim Deus est principium et finis omnis creaturae, ita vir est principium et finis mulieris. Unde, cum Apostolus dixisset, I Cor., XI, 7, quod vir imago et gloria Dei est, mulier autem gloria viri est, rationem affert, subdens, ibid., 8 et 9: Non enim vir ex muliere est, sed mulier ex viro, quantum scilicet ad eorum primam creationem, et: Non est creatus vir propter mulierem, sed mulier propter virum.

Petes utrum in homine sit imago Dei, non solum quantum ad naturam divinam, sed etiam quantum ad trinitatem personarum.

Resp. affirmative³. Homo non solum imitatur naturam divinam quatenus seipsam intelligit et diligit, sed etiam quatenus se intelligendo producit Verbum, et se diligendo, Amorem. Homo enim similiter, cognoscendo Deum, producit verbum, et ipsum diligendo producit amorem; sicque in eo reperitur principium verbi, verbum et amor, quibus in Deo constituitur trinitas personarum. Quia vero intellectio et dilectio non sunt operationes necessariae in homine, non sunt in eo substantiales, nec personas constituunt, et in hoc etiam quamvis homo sit vera Dei imago, est tamen imago imperfecta.]