Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae

[Dico: Prima poena peccati primorum parentum utrique communis, per se et a Deo directe imposita, est amissio iustitiae originalis et supernaturalium donorum illi annexorum¹.

Prob. Homini in prima sui institutione hoc beneficium fuerat collatum divinitus, ut quamdiu mens eius esset Deo subiecta, quod habebat per gratiam sanctificantem, omnes vires inferiores animae subiicerentur rationi, et corpus animae, et in hoc sita erat iustitia originalis. Cum ergo homo per peccatum amiserit gratiam, mens eius a

divina subiectione recessit, et inde consecutum est quod nec vires inferiores subiicerentur amplius totaliter rationi, nec corpus animae; atque hinc necessitas moriendi, defectus corporales et omnes huius vitae poenalitates, quae dicuntur poenae primi peccati. Et haec statim post peccatum homo passus est.

Secunda poena etiam utrique parenti communis est mors², iuxta illud Dei ad Adamum, Genes., II, 17: In quocumque die comederis ex eo, morte morieris. Et patet, quamvis ex se mors fuerit naturalis. Etenim privatio propter culpam beneficii accepti est poena. Atqui primi parentes fuerant ex mero beneficio creatoris immortalitate donati, ut antea probavimus. Ergo mors est poena seu saltem poenalitas peccati, quod in idem recidit. Unde Apostolus, Rom., V, 12: Sicut per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt.

Prima poena mulieri propria explicatur his verbis Genes., III, 16: Multiplicabo aerumnas tuas et conceptus tuos³. Intellige multiplicationem conceptuum, non quoad substantiam et conceptionem prolis, sic enim etiam fuisset in statu innocentiae, sed propter multitudinem afflictionum quas mulier patitur ex hoc quod portat foetum conceptum in utero suo. Quo pacto feminae quae virginitatem colunt, aut sunt steriles, huic poenae etiam subiiciuntur, saltem ex parte, propter conditionem propriam sui sexus. Adde quod sterilitas in coniugatis sit poena aequivalens incommodis conceptus.

Secunda poena mulieris sic enuntiatur, ibid.: In dolore paries filios tuos. In statu enim innocentiae mulieres absque dolore peperissent.

Tertia poena mulieris ita exponitur, ibid.: Sub viri potestate eris, et ipse dominabitur tui. In statu innocentiae mulier certe viro subiecta fuit, sed haec subiectio grata et

libera erat, quia mulier nonnisi iusta et rationabilia desiderabat, et authoritas viri non erat despotica, sed amore temperata. Nunc vero hic ordo saepe, propter concupiscentiam inordinatam ex utraque parte, turbatur, unde exsurgunt desideria intempestiva in uxore et dominatio excessiva in viro, et consequenter dissidia quae pacem turbant et violentiam provocant.

Poena propria homini continetur his verbis, ibid., 17-19: Maledicta terra in opere tuo. In laboribus comedes ex ea cunctis diebus vitae tuae. Spinas et tribulos germinabit tibi, et comedes herbam terrae. In sudore vultus tui vesceris pane, donec revertaris in terram de qua sumptus es. Ubi observandum: 1° Terra dicitur maledicta, non quod mutata fuerit, sed quia quae prius, benedicta a Deo, debebat omnia homini producere post levem et iucundum laborem, nunc relicta suae nativae sterilitati, nihil profert, nisi gravissimis laboribus exculta. 2° Ante peccatum germinasset spinas et tribulos, sed non tibi, id est infensa homini. 3° Homo pane vesci debet in sudore vultus. Per panem intelligitur quicumque cibus et generatim omnia vitae necessaria aut utilia, quae nonnisi magno et duro labore comparari possunt. Et hoc in cuiusvis generis conditionibus invenitur, quia, ut dicitur Iob, V, 7, homo nascitur ad laborem.]