Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae
Charles René Billuart (1685–1757)
First published 1754
Charles René Billuart, O.P.'s Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae (Liège, 1754) is his six-volume abridgment of the larger Summa S. Thomae hodiernis academiarum moribus accommodata (1746–1751). It condenses Aquinas's order and teaching into a reference manual while retaining the Dominican's characteristic distinctions, scholastic proofs, and historical material. The compendium belongs to the eighteenth-century consolidation of post-Tridentine Thomist education and helped carry Billuart's influential reading of Aquinas into later schools. Schola presents the Latin text with an English translation from its public-domain source.
Proemium I: De natura et dotibus theologiae
Tractatus I: De Deo et Ejus Attributis
Dissertatio I: De Dei existentia
Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum
Articulus II: Utrum sit Deus, et quibus rationibus demonstretur?
Articulus III: De Atheismo
Articulus IV: Utrum possit dari ignorantia invincibilis de existentia Dei?
Articulus V: An existant athei theoretici?
Dissertatio II: De natura seu quidditate Dei et Ejus attributis in communi
Articulus I: Quodnam sit constitutivum divinae naturae?
Articulus II: De attributis divinis in communi
Dissertatio III: De attributis in particulari quae pertinent ad divinum esse
Articulus I: De simplicitate Dei
Articulus II: De perfectione Dei
Articulus III: De bonitate Dei
Tractatus I: De infinitate Dei
D. Thomas, q. 7.
[Petes an Deus sit infinitus secundum essentiam et rationem entis.
Nota 1º. Infinitum dicitur quod caret fine seu termino. Unde, si careat terminis essentialibus, erit infinitum in essentia; si careat terminis in certo genere attributi, puta quantitatis aut qualitatis, erit infinitum in isto genere. Hic agit D. Thomas de infinitate Dei quantum ad essentiam seu rationem entis.
Nota 2º. Termini limitativi essentiae sunt vel extrinseci vel intrinseci. Terminus limitativus extrinsecus est causa efficiens, quae, dato quod posset producere effectum infinitum, si sit infinita, potest etiam ipsum producere limitatum. Termini limitativi intrinseci sunt vel metaphysici, scilicet genus et differentia quibus res constituitur in certa et finita specie, vel physici, scilicet forma et materia, sive subjectum receptivum se habens per modum materiae.
Resp. Deus est infinitus secundum essentiam et rationem entis1.
Prob. Deus quantum ad essentiam et rationem entis caret omni limitativo. Ergo. — Prob. ant. Limitari non potest extrinsece per causam efficientem, quia est a se: neque intrinsece per genus et differentiam, aut materiam et formam, quia, ut probavimus supra, est ens simplicissimum expers omnis compositionis, sive ex genere et differentia, sive ex materia et forma, sive ex essentia et existentia; quia, ut diximus, est essentialiter suum esse, ita ut esse seu existere in Deo cum sit ipsa ejus essentia, non sit in ea receptum, neque ulterioris actus receptivum, cum existentia sit omnium actualitatum ultima. Ergo.
Hinc inferes 1º nihil aliud praeter Deum esse infinitum per essentiam2, quia vel componitur ex materia et forma, vel ex genere et differentia, quibus limitatur ad certum praedicamentum, id est in aliquo supremo genere concluditur: quod si sit quaedam forma transcendens omnia praedicamenta, qualis est existentia, cum nihil aliud praeter Deum sit essentialiter suum esse seu existere, talis existentia in creatis est receptibilis in essentia et componit cum illa, sicque per illam limitatur; sicut pariter essentia, ut receptiva existentiae, limitatur per illam, seu saltem per ordinem ad illam.