Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae
Charles René Billuart (1685–1757)
First published 1754
Charles René Billuart, O.P.'s Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae (Liège, 1754) is his six-volume abridgment of the larger Summa S. Thomae hodiernis academiarum moribus accommodata (1746–1751). It condenses Aquinas's order and teaching into a reference manual while retaining the Dominican's characteristic distinctions, scholastic proofs, and historical material. The compendium belongs to the eighteenth-century consolidation of post-Tridentine Thomist education and helped carry Billuart's influential reading of Aquinas into later schools. Schola presents the Latin text with an English translation from its public-domain source.
Proemium I: De natura et dotibus theologiae
Tractatus I: De Deo et Ejus Attributis
Dissertatio I: De Dei existentia
Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum
Articulus II: Utrum sit Deus, et quibus rationibus demonstretur?
Articulus III: De Atheismo
Articulus IV: Utrum possit dari ignorantia invincibilis de existentia Dei?
Articulus V: An existant athei theoretici?
Dissertatio II: De natura seu quidditate Dei et Ejus attributis in communi
Articulus I: Quodnam sit constitutivum divinae naturae?
Articulus II: De attributis divinis in communi
Dissertatio III: De attributis in particulari quae pertinent ad divinum esse
Articulus I: De simplicitate Dei
Articulus II: De perfectione Dei
Articulus III: De bonitate Dei
Tractatus I: De infinitate Dei
Tractatus II: De immensitate Dei
Articulus IV: De immutabilitate Dei
Articulus V: De aeternitate Dei
Articulus VI: An Deus sit unus?
Dissertatio IV: De visione Dei a nobis
Articulus I: Utrum Deus, ut est in se, possit videri oculo corporeo?
Articulus II: Utrum intellectus creatus supernaturaliter adiutus possit videre Deum ut in se est?
Articulus III: Utrum aliquis in hac vita viderit, possitve videre Deum ut est in se?
Articulus IV: Utrum essentia divina videatur aut videri possit per aliquam similitudinem seu speciem?
Dissertatio V: De scientia Dei
Articulus I: Utrum in Deo sit scientia proprie dicta, eaque sit attributum?
Articulus II: De obiecto et divisione scientiae Dei
Articulus III: An et quae scientia in Deo sit causa rerum?
Articulus IV: In quo medio Deus cognoscat alia a se?
Dissertatio VI: De praescientia futurorum
Articulus I: Quid et quotuplex sit futurum?
Articulus II: Utrum Deus certo et infallibiliter cognoscat omnia futura absoluta, contingentia et libera?
Articulus III: Quomodo futura sint praesentia in aeternitate?
Articulus IV: In quo medio Deus cognoscat futura absoluta, contingentia et libera?
Articulus V: De scientia futurorum conditionatorum
Futura conditionata sunt triplicis generis. Quaedam habent necessariam connexionem cum conditione: ut, si Petrus peccet, amittet gratiam. Si ignis applicetur stupae, comburet. Quaedam habent cum conditione connexionem tantum contingentem: ut, si Evangelium praedicetur Tyriis, convertentur. Quaedam tandem nullam habent cum conditione connexionem, sed sunt omnino disparata: ut, si rex Ioas percussisset septies terram, destruxisset Syriam. Futura conditionata necessaria a Deo certo cognosci nullus dubitat, cum haec a nobis cognoscantur. Restat ergo difficultas de futuris conditionatis contingentibus et disparatis.
Dico: Deus certo cognoscit futura conditionata contingentia et disparata1.
Prob. 1°. Deus multa in Scripturis praedixit certo futura conditionata, quae nullam aut contingentem tantum ex se habent connexionem. Atqui nefas est dicere Deum aliquid certo futurum affirmasse, quod non sciebat certo futurum. Ergo. — Prob. maj. I Reg., XXIII, 12, Davidi interroganti Dominum an Ceilitae traderent eum Sauli, si apud ipsos remaneret, respondit Dominus: Tradent, scilicet, si remaneas. III Reg., XI, 2: Dixit Dominus filiis Israel: Non ingrediemini ad eas (filias gentium)... Certissime enim avertent corda vestra, ut sequamini deos earum. IV Reg., XIII, 19, regi Israel dixit Elisaeus: Si percussisses quinquies, aut sexies, sive septies terram, percussisses Syriam usque ad consumptionem. Matth., XI, 21, dixit Christus: Vae tibi Corozain, vae tibi Bethsaida! quia, si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes quae in vobis factae sunt, olim in cinere et cilicio poenitentiam egissent. Adde promissiones quas fecit Deus de transmittenda iustitia originali in posteros Adae, si ipse non violaret pactum; de firmando regno in domo David, si eius posteri servarent legem, et plura alia. Ergo.
Prob. 2° ratione. Nulla sunt futura conditionata, in sententia Thomistarum, nisi per decretum Dei absolutum ex parte subiecti, et conditionatum ex parte obiecti, ut infra explicabimus. Atqui tale decretum est certum et infallibile. Ergo Deus, in illo, certo et non coniecturaliter cognoscit haec futura.
Petes, an Deus certo cognoscat omnia omnino futura conditionata.
Resp. affirmative, quia hoc ipso quo supponuntur aliquo modo futura, sunt a Deo decreta; nihil est enim futurum, etiam conditionate, in sententia nostra, nisi per decretum; in decreto autem ea certo cognoscit.