Cursus Philosophicus Thomisticus, Prima Pars Artis Logicae

ALIQUI existimant nullum syllogismum indigere reductione ad alium syllogismum perfectiorem, sed aeque immediate regulari omnes illo principio: «Quaecumque sunt eadem uni tertio, sunt eadem inter se». Unde immediate per istud principium, non autem per reductionem ad alium syllogismum, possunt ostendi, quia sicut in primis quatuor modis primae figurae invenitur identificatio extremorum cum uno tertio, ita et in aliis syllogismis secundae et tertiae figurae, ut constat quocumque syllogismo in illis facto. Ergo ex tali principio poterit immediate convinci, qui negaverit illationem talium syllogismorum, non autem necessaria est reductio ad primos syllogismos primae figurae.

CETERUM Philosophus expresse docet omnes syllogismos imperfectos reduci posse ad universales primae figurae, ut patet in 1. Priorum cap. 7.¹ Idem docet S. Thomas opusc. 48. tract. de Syllogismo cap. 6., 7.² et 8.³ Et RATIO EST, quia licet tota vis syllogistica consistat in illo principio, quod quaecumque sunt identificata uni tertio, sunt identificata inter se, tamen ut clare constet haec identificatio cum uno tertio, requiritur, quod illud tertium sit distributum, quia si medium teneatur particulariter in utraque praemissa, ex puris particularibus nihil sequitur. Si ergo medium debet identificari cum extremis secundum distributionem, mediante qua extrema ipsa contineat et uniat in se, oportet, quod ista identificatio medii reguletur per illud principium „Dici de omni” et „Dici de nullo”.

Et hoc est, quod non in omnibus syllogismis aeque evidenter fit, quia non in omnibus ita immediate et per se constat contineri aliquod extremum sub ipso medio distributo, sicut constat in quatuor primis modis primae figurae, in quibus medium est subiectum in maiori et praedicatum in minori, ratione cuius, cum ponatur universaliter in maiori ex parte subiecti, postea in minori praedicatur de aliquo. Unde hoc ipso illud, de quo praedicatur, designatur contineri sub ipso medio, quod non ita manifestatur in secunda et tertia figura; ut patet, si facimus syllogismum in Barbara: «Omne animal est substantia, omnis homo est animal, ergo omnis homo est substantia». Ubi ille medius terminus animal, in quo identificantur homo et substantia, in maiori ponitur universaliter ex parte subiecti, deinde vero in minori, cum animal praedicetur de homine, hoc ipso clare constat, quod homo continetur sub animali, et consequenter quod substantia, quae praedicabatur de animali, per regulam „Dici de omni” praedicabitur etiam de homine, qui continetur sub animali.

Hoc autem in secunda et tertia figura non ita per se manifestatur. Unde ad hoc, ut constet ita identificari extrema cum uno tertio, quod salvetur in illo „Dici de omni” vel „Dici de nullo”, indiget reduci ad modum primae figurae, et non solum immediate probari per illud principium: Quaecumque sunt eadem uni tertio etc., excludendo principia „Dici de omni” et „Dici de nullo”.

De quarta figura, an detur, aliqui longius disputant. Sed pro ista difficultate sufficiunt ea, quae tradidimus Summul. l. 3. cap. 5. Non enim negamus hanc quartam figuram, sed dicimus reduci ad primam ideoque non ponere figuram omnino distinctam, sed sub prima contentam.