De locis theologicis

Quemadmodum argumenta Theologo ducerentur a Philosophia atque ab omni omnino ratione naturae, satis explicatum arbitror loco superiore. Sequitur, ut caetera persequar, quae pertinent ad Philosophorum et historiae humanae auctoritatem. Hi namque soli duo restant ex locis, qui sunt in initio propositi, de quibus dicere aggrediar, si pauca prius de instituto ac iudicio meo dixero. Quamuis enim libri nostri non modo in scholastica pugna et concertatione versentur, sed multa etiam alia contineant iis utilisima, qui interiores scrutantur et reconditas literas, tamen interdum vereor, ne quibusdam bonis viris scholae nomen sit inuisum, mirenturque in ea illustranda tantum me operae et temporis ponere. Ego autem, quamdiu res scholastica per eos gerebatur, qui iuventutem ad scholae Theologiam incitare sunt soliti, meas curas cogitationesque omnes in id conferebam, ut me quauis via et ratione ab scholasticis conflictationibus liberarem. Non enim existimabam meam operam scholae Theologis quoquo modo necessariam. Cum autem Academia viros illos summos amiserit et quidam ex reliquis qui huius rei tuendae socii esse deberent, studia haec tamquam arida contentiosaque dimiserint, vel certe ut laboriosa et molesta declinaverint, Lutherani vero quasi noxia quoque reprehenderint, indignum iudicaui illi me otio dare, quod multis ante mihi magnisque desideriis

optaram. Itaque, in his studiis ab initio versatus aetatis, existimaui honestissime me Christianae Rei publicae inseruire posse, si animum in schola meum vel repugnantem continerem. Cui cum multum adolescens discendi causa temporis tribuissem, posteaquam Theologiam publice profiteri coepi, meque ipsum discipulis tradidi, tempus fere totum consumebatur docendo, scribendi otium non erat. Sustinebat enim magnum onus non discipulos modo quotidianis et lectionibus et disputationibus instituendi, verum etiam de multis et verbo et scripto respondendi. Accedebant etiam non infrequentes ad populum conciones, quibus me, vel necessitas adiudicabat vel voluntas. Plures autem res, praesertim magnas, eodem simul tempore non modo agere, sed ne cogitare quidem possumus. Quamobrem de hoc opere absoluendo, in quo tantam difficultatem inesse videbamus, ut viro indigeret non solum egregie docto sed nullis aliis negotiis praepedito, omnem omnino spem saepius abiecimus. Sed partim discipulorum praecibus efflagitati, partim amicorum conviciis euicti, tuo vero iussu potius, pater optime, cuius studiis, praesertim in re tam iusta, cum difficile est, tum ne aequum quidem obsistere, subcisiuis, ut aiunt, horis opus hoc informare decreuimus, ut si quo forte casu nequeamus absoluere, certe instituisse videamur. Eo vero me minus instituti mei poenitet, quod facile sentio, ut nihil aliud agam, excitare me homines non socordes ad rei magnae inuestigandae cupiditatem. Nos enim si non assecuti, at id secuti profecto sumus, ut ea his libris explicaremus, quae nec satis erant nota nostris, et erant cognitione dignisima. Sed iam ad instituta pergamus. Danda enim opera est, ut etiam si ad alia aberrare aliquando coeperit, ad haec revocetur oratio.