De locis theologicis

Sequitur locus huic disputationi vel maxime necessarius, qui scholae Theologicae continet auctoritatem. Quam haeretici iuniores non modo elevant et extenuant, verum etiam explodunt et exibilant¹. Ac signifer impietatis Germanicae Lutherus Vuicleffi in hoc, ut in aliis, discipulus in libro quidem adversus Iacobum Latomum asserit Theologiam scholasticam esse aliud nihil quam ignorantiam veritatis inanemque fallaciam, quam ad Colo. c. 2. Apostolus praecavet. In libro autem de abrogan. Missa priva. Academias dicit esse Antichristi lupanaria. Philippus vero Melanchton in Apologia contra Parisien. Lutetiae natam esse, ait prophanam scholasticen, qua admissa, evangelium obscuratum ac fidem extinctam. Breviter Lutherani omnes ad unum scholae nostrae auctoritatem et mirifice contemnunt et inimice insectantur. Atque hinc fortasse tanquam ex primo fonte reliquae istorum haereses derivatae sunt. Principio nanque, quod erat facile, scholae auctoribus contemptis, scholae quoque iudicia contempserunt. His neglectis, mox necesse erat, Hieronymus, Aug. Greg. Amb. Basilus negligerentur, quos Theologi recentes dogmatum suorum auctores habebant. At antiquis sanctis posthabitis, despectui quoque habita sunt eorum concilia. Unde consecutum est, ut et libros quosdam canonicos et ecclesiasticam auctoritatem Lutherani conciderent. Adeo verum illud est, qui minima negligit, paulatim defluit. Absit invidia verbo. Nec enim minima scholae auctoritas esse potest, quam parvi facere nemo sine fidei discrimine potest. Connexae quippe sunt ac fuere semper post natam scholam scholae² contemptio et haeresum pestes. Quamobrem tuear etiam hunc locum, neque facile ac breviter, ut mihi videtur, expediam. Nam etsi facultatem disserendi a dialecticis exercitationibus acceptam scholastica in nobis theologia amplificavit, neque enim mediocrem a primo tempore aetatis in eo studio operam curamque consumpsimus, at hic sane, quamquam in loco proprio

versamur, non ad copiam nostram nos in utramque partem exercere volumus, sed ad nostrum morem tenuiter angusteque disserere. Sed in omni oratione memento Lector eam me defendere scholae doctrinam, quae sacrarum literarum fundamentis constituta sit. Ex quo id efficitur, quod ego magno cum assensu omnium dicere me video, miseram esse scholae doctrinam, quae se titulis magisterii defendat: miseram etiam, atque haud scio an multo magis, quae detracta scripturae sacrae auctoritate syllogismis contortis de rebus divinis philosophatur. Imo ne de rebus divinis quidem, sed nec de humanis, verum de his quae nihil ad nos attinent. Intelligo autem fuisse in schola quosdam Theologos ascriptitios, qui universas quaestiones Theologicas frivolis argumentis absolverint, et vanis invalidisque ratiunculis magnum pondus rebus gravissimis detrahentes ediderint in Theologiam commentaria, vix digna lucubratione anicularum. Et cum in his sacrorum Bibliorum testimonia rarissima sint, conciliorum mentio nulla, nihil ex antiquis sanctis oleant, nihil ne ex gravi philosophia quidem, sed fere e puerilibus disciplinis scholastici tamen, si superis placet, theologi vocantur, nec scholastici sunt, nedum theologi, qui sophismatum faeces in scholam inserentes, ad risum viros doctos incitant, et delicatiores ad contemptum. Quem vero intelligimus scholasticum theologum? Aut hoc verbum in quo homine ponimus? Opinor in eo, qui de Deo rebusque divinis apte, prudenter, docte e literis institutisque sacris ratiocinetur. Quod etsi ita esse pluribus verbis postea disserendum est, illud tamen huc brevi confitendum est: nisi qui is sit, esse theologum scholae neminem. Inteligo etiam in Schola fuisse nonnullos quasi ad discordiam natos, qui tum optime disseruisse se putant, cum contra doctiores dixerint, ut non tam verum invenisse velle videantur, quam adversarios convincere, concertationibusque et rixis totas cartas implere. Atque hos, sunt in Ecclesia multi, qui tanquam milites auctorati vel tuentur vel impugnant, et tota eorum de re theologica disputatio partium studium est contentio atque dissidium. Quos ego probare nec debeo nec possum³. Nam quanvis dissentientium inter se reprehensiones non sint vituperandae, concertationes⁴ tamen in disputando pertinaces indignae philosophia prophana, nedum sacra doctrina, mihi videri solent. Nec enim quod Cicero disertissime dixit, disputari sine reprehensione, nec cum pertinacia recte disputari potest⁵. Atque illud vere a Publio dictum est, veritatem nimium altercando amitti. Minime vero assentior iis, qui ex circulorum scholasticorum disputationibus ortam esse pertinaciam volunt irritationesque scalpendi omnia. Quin istiusmodi malorum existimo in moribus esse culpam, non in schola. Moderati enim nec contentiosi homines nec pertinaces, quascumque res sobrie ad temperantiamque definient. Quod cum omnibus est faciendum qui disciplinam quamlibet profitentur, tum nemini potius quam theologo. Fuere autem sine dubio in schola multi qui, his vitiis declinatis, rem theologicam graviter sane ac modeste tractarunt. Nam quos isti pertinaces vocant omniaque scalpentes theologos, paucos, si vere loqui volunt, significare possunt. Qui etiam mihi, si cui maxime, displicent; sed propter paucorum vitia non est omnium corona traducenda. Quod etsi plerique theologi in his vitiis essent, iniqua esset adhuc ista calumnia. Quemadmodum enim nemo iustus et prudens universos adolescentes accusat, quamvis plurimum sint libidinosi, quoniam libido non est omnium adolescentium, sed

non proborum: sic quoniam ista scholastica pertinacia theologorum levium est, non omnium, inique profecto, ut modo dicebam, schola traducitur propter ea vitia, quae non sunt scholae, sed inertis,vanae, contentiosae scholae. Theologos itaque scholasticos, qui modo hoc cognomine digni sunt, asserere equidem et vindicare volo, idque faciam, si prius scholae proprium institutum et rationem docendi propositam ostendam, qua minime intellecta, nihil recte aut pro illis aut contra illos dici potest.