De locis theologicis

IN QUO SYNODORUM VARIA GENERA PONUNTUR

Quorum hominum convenium synodus ecclesiastica prae se ferat, satis explicatum arbitror capite superiore. Nunc vocabulum partiendum est, ut singula conciliorum genera quidnam veritatis et auctoritatis habeant videamus. Et quidem Gratianus 3 dist. cap. Regula, synodos bifariam partitur in generales et provinciales. Hac autem divisione, cum praeterire aliquid maximum vitium in dividendo sit, unum praetermissum est. Nec enim solum generales et provinciales synodi sunt, sed etiam episcopales. Ita, si placet, nominemus fabricemurque, si opus erit, verba. Sunt enim rebus novis, ut Cicero tradit, nova ponenda nomina. Quamvis hoc recens quidem illud, sed perceptum tamen usu a nostris, triumque non a barbaris modo, verum etiam a Latinis. Concilia equidem generalia voco quae omnium Christianorum pontificum convocatione celebrantur. Inter multos autem saepe disceptatum est an generalis convocatio satis sit, an etiam sit necessaria congregatio generalis. Si enim Summus Pontifex concilium generale indiceret, non congregarentur tamen nisi soli decem ex Italia pontifices,

huiusmodi profecto synodus non est cur generalis videatur. At contra, si necesse est episcopos omnes congregari, primum nullum forte in ecclesia tale adhuc concilium fuit, in quod episcopi universi convenerint. Deinde, pessimus quisque episcopus, dum non solum per negligentiam, sed per malitiam synodo adesse contempserit, generalem non esse calumniabitur. Et princeps in republica quilibet, si illi synodus displicuerit, interturbare ea minimo negotio poterit, causarique episcopos suos vel morborum vel tumultuum causa concilio interesse non posse. Verum quoniam omnes huiusmodi controversias persequi non est operis instituti, huic quaestioni breviter respondemus. Non satis est quidem ad concilium generale, si evocatio generalis est, quando adeo pauci congregantur, ut maior, eliorque provinciarum pars relicta esse videatur, praesertim si causa legitima sit cur episcopi synodo non affuerint. At si per malitiam hominum pessimorum una et item altera provincia desit, non propterea concilii generalis nomen amittitur. Sed ne per si negligentiam quidem aut aliam occasionem quamlibet episcopi aliquot desint, nominis sui iacturam generale concilium faciet, nisi in dubium venimus an Concilia illa quattuor, Nicaenum, Ephesinum, Constantinopolitanum, Chalcedonense, generalia sint. Quamobrem, ut fideles ita nos hoc loco loquimur, ut synodum generalem omnium episcoporum evocatione legitima finiamus, licet non sit omnium congregatio. Communi enim omnium fidelium sensu agendum est, cum de rebus vocibusque ecclesiae loquimur. Idque eodem modo fecerunt sapientes. Nec satis est tamen ad generale concilium evocatio generalis, nisi sit etiam generalis congregatio. Sed ad generalem congregationem omnium episcoporum congregatio non requiritur. Neque hic definimus nisi id quod frequens in ecclesia est. Scimus enim concilia generalia sine evocatione celebrari aliquando posse, sed id per rarum atque praeter artem est. Verum de his postea diligentius. Nunc ad reliquas partes propositae divisionis revertamur. Provincialia concilia sunt, cum a Metropolitano vel Primate omnes unius provinciae aut etiam regioni pontifices evocantur. Episcopalia sunt synodi sacerdotum, quae ab episcopis singulis in sua diocesi haberi modo solent ob privatas singularum ecclesiarum causas. Nam synodi huiusmodi praesertim in Hispania non erant in usu olim, nisi ob eam causam, quae decima octava distinct. capite postremo exprimitur. Hac divisione posita et omnium assensu approbata, altera assumitur, Conciliorum sive generalium, sive provincialium, seu episcopalium, quaedam esse congregata Romani pontificis auctoritate, alia vero non item. Rursum, alia confirmata ab eodem Romano pontifice, alia vero ab eo non confirmata. Nam concilium Ephesinum secundum, auctore Leone, coactum est quidem, sed non est a Leone aut alio quovis summo pontifice comprobatum. Basiliense quoque Eugenius quartus indixit, nec tamen confirmavit. At Constantiense, quamvis a principio nullius Romani episcopi auctoritate congregatum fuerit, confirmavit illud tamen Martinus quinctus, pontifex Maximus. Concilium item Milevitanum, quod et Innocentius et Celestinus probaverunt, sine auctoritate summi pontificis coactum fuit. Cum ergo quam Gratianus duplicem putavit esse rationem, in tres partes distribui debere reperiatur, et singulae trium, bis distribuuntur in duas: primum est de generali concilio, sed dupliciter; tum pari ratione de provinciali; post de episcopali disserendum.