De locis theologicis

Quibus rebus expositis, superest ut doceamus, an hic locus in theologia firmus, an potius infirmus sit. Ubi nihil nobis immorandum esse video, cum naturae argumentationes constet unas certas, alteras incertas esse. Ac certae quidem sunt, quas dialectici demonstrationes vocant, hoc est quae ex perspicuis exploratisque principiis aliquid certo evidenterque conficiunt. Incertae vero, quae licet probabiles sint, coniecturis tamen huc atque illuc trahuntur; nullam habent suadendi necessitatem. Firmum argumentum illud est: Non longe est Deus ab unoquoque nostrum: in ipso enim vivimus, movemur et sumus. Act. 17. Illud item: Qui plantavit aurem, non audiet? aut qui finxit oculum, non considerat? Psalm. 93. Atque illud etiam: Edentes et bibentes quae apud illos sunt: dignus est enim operarius mercede sua. Lucae 10 et 1 Corinth. 9. Probabile argumentum hoc est, quo Petrus Act. 2 utitur: Non enim ebrii suut hi, cum sit hora diei tertia. Ita patet naturae argumentationes, quae in usum theologiae veniunt, interdum infirmas, firmas nonnunquam esse. Nam qui omnium rerum infinitam volunt esse quaestionem, et nullo loco veritatem fixam constantemque persistere, ii et in naturam ipsam et in Deum impii sunt. Sapienter siquidem Apostolus, cum rationes a natura profectas manifestas esse dixisset, tum demum ad Deum eas auctorem revocavit. Quod notum est Dei, inquit, manifestavit. Num per angelos? num per prophetas? num per apostolos? Minime id quidem: Sed invisibilia Dei, ait, a creatura mundi per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur. Conspicuae igitur et certae sunt quandoque naturae rationes. Vani namque sunt omnes homines, in quibus non subest scientia Dei, neque operibus attendentes cognoverunt quis esset artifex. A magnitudine etiam speciei et creaturae cognoscibiliter poterit creator horum videri. Evidentes itaque sunt, atque adeo firmae naturales quaedam argumentationes. Non ergo speculativae disciplinae, quae ex huiusmodi argumentationibus conflantur et efficiuntur, errores sunt inanesque fallaciae. Quod Lutherus non stulte modo verum impie etiam asseruit. Quod enim humana scientia atque sapientia omnis a Deo sit, non solum illo Apostoli testimonio, quod modo posuimus, ostenditur, sed aliis etiam, quae a Clemente Alexandrino referuntur. Unum est illud: Omnis sapientia a Domino Deo est. Alterum illud: Vocavi ex nomine Beseleel, et implevi eum sapientia et intelligentia ad excogitandum quidquid fabrefieri potest, etc. Fabrilis igitur ars atque omnis proinde humana disciplina ad Deum tamquam ad fontem et primum sapientiae cuiusque principium referenda est. Ex quo et multis aliis intelligi debet, qui philosophiam errorem esse inanemque fallaciam aiunt, eos non solum stultitiae sed etiam impietatis esse damnandos. Deus quippe veritas est, et ab eo error est nullus. Qua ex re facile etiam intelligitur, cum philosophiae rationes a divina veritate sint sumptae atque petitae, qui illas reiiciunt, hos Dei veritati, qua illae subsistunt, refragari. Nec quod tali fundamento nititur, imbecillum esse aut infirmum potest. Quocirca frustra homines vani conabuntur philosophiae naturaeque rationes evertere. Utrumque enim lumen et naturae et fidei, quorum altero naturalia, altero supernaturalia videre dicimur, a Deo est. Illa enim Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem, et: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine, ad naturalem etiam mentis illustrationem referuntur. Ita non minus a Deo falleremur, errantes in naturae lumine, quam si per fidei lumen erraremus. Luminis igitur naturalis ducatum, investigationem, argumenta repellere, non modo stultum est, quod Augustinus 4 De Trin. docet, verum etiam impium, quod hoc

nos loco abunde docuimus. Qui quidem locus concludi iam poterat, nisi prius argumentis illis respondendum esset, quae haeretici contra posuerunt. Prima igitur videamus, deinceps ordine reliqua.