De locis theologicis

ARGUMENTA CONTINET QUIBUS HAERETICI UTUNTUR AD HUIUS LOCI AUCTORITATEM LABEFACTANDAM

Post Ecclesiae auctoritatem auctoritas conciliorum sequitur, quam haeretici plurimis argumentis oppugnant. Argum. 1. Illud primum est, quod Ecclesia columna est et firmamentum veritatis. At in Synodum soli cardinales et episcopi veniunt, qui et numero pauciores sunt, nec auctoritatis pondere, hoc est, nec virtute nec sapientia graviores: non ergo synodus regula credendi Ecclesiae est, sed contra Ecclesia synodo. Argum. 2. Deinde pontifices et pharisaei collegerunt concilium, cuius sententia impia fuit, ut Ioann. 11 cap. legitur: non ergo semper synodi sacerdotalis iudicium probandum est. Sicut enim principes sacerdotum et omne concilium quaerebant falsum testimonium contra Iesum, Matth. 26 et omnes principes sacerdotum, et seniores populi adversus Iesum consilium inierunt, Matth. 27, ita et episcopi ac pontifices nostri contrariam Iesu Christo sententiam ferre possunt. Argum. 3. Praeterea¹ si veritatem episcopi tenent et falli non queunt, id ex divino aliquo pacto proficiscetur. At pactum hoc nusquam apparet. Atque ut appareat aut aliter interpretandum est quam illud, quod cum Levi olim et posteris eius Dominus iniit. Pactum, inquit, meum cum Levi: Lex veritatis fuit in ore eius, et iniquitas non est inventa in labiis eius: in pace et aequitate ambulavit mecum, et multos avertit ab iniquitate. Labia enim sacerdotis custodient scientiam, et legem requirent ex ore eius: quia angelus Domini exercituum est. Vos autem recessistis de via, et scandalizastis plurimos in lege; irritum fecistis pactum Levi, dicit Dominus exercituum.

Item, Obsecro, Domine, custodiens pactum custodientibus mandata tua. In quorum verba Hieronymus: Non ergo, ait, quod pollicetur Dominus statim futurum est, sed in eos sua promissa complet, qui custodiunt mandata illius. Unde constat pactum retinendae veritatis quondam cum sacerdotali tribu initum per posterorum culpas irritari. Quo fit, ut ad eumdem quoque modum, si apostolis et succedentibus omnino pontificibus veritas a Christo promissa est, eamdem tamdiu sint servaturi, quamdiu id non suis peccatis egerint, ut veritate destitui mereantur. Alioqui, ut Hieronymus in hunc Malachiae locum ait, ad sacerdotum quidem pertinet disciplinam interrogatus respondere de lege, sed si ignorantiam in caeteris diligentem in scripturis sanctis obtenderint negligentem, frustra iactant dignitatem, cuius opera non exhibent. Atque idem etiam Hieronymus scribit falso sacerdotes illa iactare: Non peribit lex a sacerdote, nec consilium a sapiente, nec sermo a propheta, cum scriptura dicat, In perversam animam non intrabit sapientia. Et per Ezechielem Dominus, Quaerent, ait, visionem de propheta, et lex peribit a sacerdote, et consilium a senioribus. In quae verba idem ipse Hieronymus: Haec autem, inquit, non solum eo tempore, cuando Babylonius² contra Hierusalem veniebat exercitus a prophetis, sacerdotibus et senioribus quaerebantur, sed quotidie in ecclesiis requiruntur. Quae si visionem, legem consiliumque perdiderint, frustra Prophetas et sacerdotes et seniores habere se iactant. Adde huc illud Hieremiae testimonium, Sacerdotes non dixerunt, ubi est Dominus, et tenentes legem meam nescierunt me: et pastores praevaricati sunt in me: et prophetae prophetaverunt in Baal. Quibus verbis utendum esse adversus nostri ordinis magistros Hieronymus in commentariis auctor est. Adde illud etiam: Speculatores eius caeci omnes nescierunt universi: canes muti non valentes latrare, videntes vana, dormientes, et amantes somnia… Ipsi pastores ignoraverunt intelligentiam, omnes in viam suam declinaverunt. Quibus ex rebus facile intelligitur non esse fidendum pastorum sacerdotumque iudiciis, praesertim si illis Dominus iratus est. Si ergo illi solum in concilium³ coguntur, concilium profecto errare potest. Argum. 4. Praeterea, conciliorum auctoritas illo potissimum testimonio probari solet: Si duo ex vobis consenserint super terram, de omni re,quamcumque petierint, fiet illis a patre meo, qui in caleis est. Ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum. At hoc testimonium probaret aeque provinciarum synodorum certa esse iudicia, quod a recta fide alienum esse, cum ex aliis, tum vero magis ex concilio Carthaginense sub Cypriano constat in quo non duo vel tres, sed octoginta episcopi congregati contra orthodoxam de unico baptismo doctrinam erravere. Synodorum ergo veritas infirmo, aut nullo potius fundamento nititur. Atque in eo testimonio his tantum conciliis se affuturum promissit Christus, quae in nomine ipsius convenirent. Primum ergo fidem faciant se coire in Christi nomine, nam fieri potest ut improbi episcopi adversus Christum conspirent. Deinde nihil verbo Dei addant aut detrahant, illis enim haec lex praescripta est. Argum. 5. Ad haec, concilium Arimenense sexcentorum episcoporum erravit cum Ario; Ephesinum secundum etiam frequentissimum cum Dioscoro; Constantinopolitanum vero trecentorum pontificum cum Leone imperatore. Concilia igitur quqmlibet generalia nullum argumentum firmum Theologis subministrant.

Argum. 6. Sexto item Synodus apud Trullum celebrata non unum sed multa peccavit, ut videre est canone secundo, tertio, tertiodecimo, quinquagesimo quinto et sexagesimo septimo. Errare igitur in fide et moribus concilia possunt. Argum. 7. Albertus insuper Pighius, vir doctus et pius, multis argumentis ostendit acta, quae nomine sextae et septimae synodi circumferuntur, varios errores continere. Non igitur conciliorum etiam generalium fides adeo certa est, ut in dubium vocari non debeat. Argum. 8. Praeterea, concilium Constantiense definit concilium esse supra Papam; Florentinum autem sub Eugenio quarto, et Lateranense sub Leone decimo contrarium dogma finierunt; conciliorum ergo auctoritas infirma est. Argum. 9. Rursum concilium Basiliense definit esse haereticum qui negaverit concilium esse supra Papam, aut asseruerit Papam transferre in alium locum posse concilium, aut in aliud tempus prorrogare. Et tamen nemo tam insanus post era tempora fuit, ut sententiae contrariae auctores haereticos existimaverit. Conciliorum ergo iudicia incertiora sunt, quam ut certam fidem facere possint. Argum. 10. Praeterea Augustinus lib. 2 de baptismo contra Donatistas, cap. 3: Plena concilia, inquit, saepe priora a posterioribus emendari. Id quod certe non fieret, si semper veritatem assequerentur. Sed et Isidorus 50 dist. cap. Domino: Quotiescumque, inquit, in gestis conciliorum discors sententia invenitur, illius sententia concilii magis teneatur, cuius antiquior et potior extat auctoritas. Non igitur conciliorum decreta certa sunt omnia, sed interdum varia sunt atque adeo inter se pugnantia. Argum. 11. Praeterea, cum concilium dicitur errare non posse, aut intelligitur mutilum sine capite, aut integrum interveniente etiam capitis auctoritate. Si mutilum, erravit aliquando, aut catholici ultro ipsi fatentur: sin integrum, frustra ad fidei quaestionem finiendam congregabitur, cum Romanus pontifex sine generali concilio rite de fide pronuntiet, quemadmodum loco proximo sumus demonstraturi. Aut igitur conciliorum dogmata incerta sunt, aut vane profecto congregantur. Id quod Gregorius Nazianzenus in epistola ad Procopium, quae est numero centesimo secundo, plane testatur in haec verba: Quodcumque episcoporum concilium fugio, propterea quod hactenus nullius omnino Synodi finem aliqua utilitate praeditum, et unde res male habentes non magis exacerbatae quam curatae fuerint videre licuit. Argum. 12. Postremo Oecolampadius argumentatur ex concilio Romano sub Nicolao, ubi Berengarius, ut inquit, coactus est adiurare in verba falsissima, quae nec Roffensis libro tertio contra Oecolampadium cap. 12, nec Caietanus in libello de Coena Domini ab errore liberare potuerunt. His atque aliis argumentis contra huius loci auctoritatem haeretici pugnare solent. Lutherus autem more suo rem nulla argumentatione, sed sola asseveratione conficit, inquiens: Saepius erraverunt concilia, praesertim Constantiense, quod omnium impiissime erravit. Et in quadam ad populum contione concilium primum, cui apostoli et eorum discipuli interfuerunt, errasse ait, eo quod senserint legem et opera necessaria esse ad salutem. Sed enim hunc nos locum et confirmare et tueri semper oportet, non ex vera ecclesiae sententia falsa ulla ratione moveri.