De locis theologicis

Sanctorum auctoritas sexto iam loco nobis constituenda est, quam haeretici, maxime Lutherani de gradu deiicere moliuntur. Ac primum quicquid antiqui sancti asserunt, incertum esse suadent D. Aug. plurimis testimoniis, quae retulit universa Grati. 9. dist. decre. ex prooemio libri tertii de tri. ex lib. ad Vincen. victo. 2. ex epistola ad Hier. 19. ex epistola item altera ad Marcelli. 7. ex epistola rursum ad Vincen. 48. ex epistola quoque alia ad Fortuna. III. ex lib. denique 2. de bap. contra Dona. cap. 3. His enim locis omnibus sui Augustinus similis idem dicit, hoc est praeter auctores sacros, qui libros scripsere Canonicos, alios omnes ita legendos, ut quantalibet sanctitate, doctrinaque polleant, non ideo verum sit putandum illud, quod asseruerint, quia ipsi ita senserunt: sed quia nobis vel auctorum sacrorum testimonio, vel probabili ratione id persuadere potuerunt: licereque proinde contra atque illi sentire, et salva honorificentia, quae illis debetur hominibus, aliquid in eorum scriptis improbare atque respuere. Hoc autem Divi Augustini testimonium tam constans tamque multis locis non obscure repetitum si verum esse credimus, fateamur necesse est, nullum omnino a sanctis auctoribus firmum argumentum sumi posse, ad fidei theologiae dogmata corroboranda. Id quod Divus Thomas Divi Augustini auctoritate confirmatus I. parte q. I. ar. 8. ad 2. arg. plane testatur in haec verba, Auctoritatibus canonicae scripturae utitur sacra doctrina ex necessitate argumentando, auctoritatibus autem aliorum doctorum ecclesiae probabiliter arguendo. Atque eius rei causam etiam subdit, quod innititur fides nostra revelationi factae iis, qui canonicos libros scripserunt, non autem revelationi si qua fuit aliis doctoribus facta. Quod si duo hi testes clarissimi contemnuntur, si ratio quoque D. Thom. contemnitur, rationibus certe aliis minime contemnendis id ipsum confirmari potest. Nam si in libro canonico una quaelibet falsitas inveniretur, quemadmodum superiore quodam loco argumentabamur, totius libri certitudo interiret. Cum ergo in libris sanctorum scriptorum unam, et item alteram falsitatem liceat reperire, vel in his etiam, quae ad fidem pertinent, fit consequens, ut sanctis scriptoribus certam fidem habere non sit necessarium, Scio, inquit Hieronymus (ep. 82), me aliter habere apostolos, aliter reliquos tractatores. Illos semper vera dicere, istos in quibusdam ut homines aberrare. Praeterea, ne de singulorum auctoritate disseratur, quam incertam esse satis exploratum haberi potest, maius aliquid adversarii conficere argumentando volunt. Nempe sanctos scriptores, etiamsi plerique in eandem sententiam conveniant, probabilem quidem fidem facere posse, certam non posse. Nam plurimi ex eis asseruere, mundi huius partes omnes non eodem simul die, sed multis potius fuisse editas, ornatas, absolutas. Asseruit certe id Bas. homilia. 2. exameron et aliis sequentibus. Euse. in principio suae chronographicae, Chrys. homilia secunda super Genesim, Dama. lib. 2. suae theologiae, Ambr. lib. I. Exameron. cap. 7.

Greg. 32. moralium cap. 10. Sed et mag. senten. in 2. dist. 12. et 13. Hieronymum in hanc sententiam citat. Posset autem facile tum Bedam, Rabb. Strab. tum alios huius ordinis viros commemorare, qui communi sensu opera illa, quae Geneseos I. cap. enarrantur, sex diebus succedentibus condita esse intellexerunt. At communis hic Sanctorum consensus nullum argumentum certum theologis subministrat, quin unius Aug. opinio caeteris omnibus adversa probabilis semper in ecclesia est habita: non itaque ex communi sanctorum sententia firmum argumentum promitur, quo conclusiones theologicae aut etiam fidei dogmata confirmentur. Atque huius rei, ut in eodem versemur, aliud quoque exemplum proferre possumus. Plurimi nanque ex sanctorum scriptorum numero tradiderunt, Moysen dei naturam, dum in hoc mortali corpore viveret, aperte et, quod dici solet, ad faciem non vidisse. Tradit ita Hier. ad Damasum papam in sextum cap. Isaiae, Greg. Nazanzenus 2. lib. suae Theologiae, D. Greg. 18. moralium cap. 36. Chrys. homilia 14. in Ioannem, Cyrillus lib. I. in Ioannem cap. 22. Evaris. Papa in. I. sua epistola decreta. Dio. in lib. de mystica Theo. cap. I. Orig. lib. I. periar. c. 4. At opinio Augu. contraria non modo non est reiecta, verum etiam habetur apud Theologos probabilissima. De communi igitur sanctorum consensione nihil certi in theologia conficitur, id quod hoc etiam argumento confirmari potest. Sancti nanque omnes, qui in eius rei mentionem incidere, uno ore asseverarunt, Beatam virginem in peccato originali conceptam, hoc videlicet Ambr. astruit super psal. 118. 6. hoc Aug. super Psalmum 34. in illum versiculum, Ego autem, cum mihi molesti essent, etc. et lib. secundo de baptismo parvulorum capit. 24. et 10. super Genesim, ad literam capit. 18 et lib. 53. contra Iulianum cap. 9. hoc Chry. super Matthae. hoc Eus. Emis. in 2. concione Nativitatis Domini, hoc Remigius super Psalmum vicesimum primum, et Maximus in sermone de Assumptione. Beatae virginis astruxere. Idem quoque afirmat Beda in homilia super Missus est. Anselmus in lib. cur deus homo cap. 16. Bernard. in epistola ad Lugdunenses. 174. Erardus episcopus, et martyr in concione quadam de Nativitate Beatae virginis, sanctus Antonius Paduanus in concione etiam de Nativitate eiusdem sanctae virginis, sanctus Bernardinus in sermonum suorum opere tertio in tractatu de Beata virgine concione 4. Divus Bonaventura 3. senten. distinctio. 3. quaestio. I. artic. 2. Divus Thom. 3. parte. quaest. 27. articu. 2. Divus Vincen. in sermone de Conceptione Beatae virginis. Divus Anton. I. parte titu. 8. Damas. lib. 3. sententiarum suarum, Hugo de Sancto Victore de sacram. parte 2. cap. 4. et cum nullus sanctorum contra venerit, infirmum tamen ex omnium auctoritate argumentum ducitur: quin potius contraria sententia, et probabiliter et pie in ecclesia defenditur. En Argumentum illud Achillicum, quo Erasmus omnium etiam sanctorum testimonio non se existimat obruendum, siquando universis repugnaverit. Cuius sententiae ratio etiam illa suffragatur, quod sancti universi, praeter auctores sacros, qui libros scripsere Canonicos, humano spiritu libros suos ediderunt. Nam si spiritu sancto inspirante ipsi etiam locuti sunt, nihil videtur obstare, quominus eorum libri in Canonicis habeantur. Infirmus igitur hic locus est, quo sanctorum auctoritas continetur. Humana enim veritas firma et certa esse non potest. Omnis quippe homo mendax. Osiander vero. I. lib. Anno. in armoniam evangelicam illud argumentum addit, quod omnes veteres commentatores a tempore apostolorum, id quod Matthaeus de Christo

affert, ex Aegypto vocavi filium meum, in genuino literae sensu ad Israelem referunt, iuxta allegoriam vero ad Christum. Cum tamen, ut ait, allegoria, utcumque fingatur, constare non queat. quoquo enim te vertas, nihil simile videtur esse, praeterquam quod utrique fuerunt in Aegypto. Ita contendit, literae sensum a principio capitis de Christo Domino esse, qui Rex Israelis est, et aurorae merito comparatus. Quod si in sacrarum literarum expositione sancti omnes errant, horum certe auctoritas firmum argumentum theologis exhibere non potest. Ecce argumenta, quibus adversarii nostri locum hunc aggredi et expugnare contendunt.