De locis theologicis

UBI STERNUNTUR VIAE AD TRADITIONES CHRISTI ET APOSTOLORUM INVESTIGANDAS

His igitur cognitis, restat illud explicandum, ubi totius orationis cardo versatur, quonam modo theologo constare possit, hoc aut illud dogma ab apostolis esse traditum. Verbi causa ponamus aliqua, quae pateant latius. Si in quaestionem veniat, num minores ordines, ieiunium quadragesimae, baptisma parvulorum, imaginum venerationem, symbolum fidei ex traditione apostolorum habeamus, id nunc explicandum esse dicimus, an ne sit via aliqua plana et expedita, qua ad certam earum rerum intelligentiam possit perveniri. Non enim sumus ii, qui pharisaeorum instar traditiones nostras velimus quasi divinas et apostolicas venditare, sed ubique gentium cupimus, ut vera a falsis, ita ab humanis divina secernere; eo vero in loco maxime ubi de dogmatis fidei catholicae agitur. Quo in loco quidem rerum illiusmodi permixta confusio perniciosissima est. Sunt igitur viae quatuor apertae, quas si sequemur, traditionibus apostolorum vestigandis minime aberrabimus. Prima via ab Augustino aperitur cum aliis locis tum lib. 4 Contra Donatist. in haec verba: Quod universa tenet Ecclesia, nec Conciliis institutum, sed semper retentum est, non nisi auctoritate apostolica traditum rectissime creditur. Est autem ratio huius in promptu. Si enim consuetudinis cuiusquam diu in tota Ecclesia observatae originem et principium nec ad Summos Pontifices nec ad Concilia episcoporum referre possumus, sed ea consuetudo ad apostolorum usque tempora retro trahitur, conficitur plane illam ab apostolis esse profectam. Ut si in dubium vocetur, an minores ordines subdiaconatus, lectoratus et ceteri ex apostolorum traditione in Ecclesia sint, hunc in modum pervestigabitur: si horum

ordinum initium vel a Damaso sit vel a Symmaco vel ab ullo alio seu Pontifice seu Concilio, certe apostolorum traditio non fuit; sin ante quemcumque Pontificem, ante quodcumque etiam Concilium mentio huius rei apud priores habetur, donec ad apostolorum tempora perventum est, tunc demum intelligimus minores ordines ex apostolica traditione fuisse, ut et re vera fuerunt, quoniam non posteriores modo sed Ignatius epist. 8 ad Antioch., Dionys. 3 cap. Eccles. hier., Clemens in epist. ad univers., Anaclet. in decretis suis, eius rei tamquam in Ecclesia iam acceptae meminerunt. Eadem quoque ratione docebis ieiunii legem traditionis apostolicae fuisse, cuius videlicet mentionem fecisse constat August. ad Casulanum epist. 86 et ad Ianuar. epist. 118. et 119; Hieron. ad Laetam de institutione filiae et lib. 2. advers. Iovinianum et in Isaiam cap. 58; Ambros. serm. 25 et 38; Chrysost. ad popul. Antioch. hom. 3 et 16; Basil. cum in aliis concionibus tum in eius initio, quam in ebriosos habuit et in posteriore de ieiun.; Concil. Nicaen. referturque 18 Distin., cap. Habeatur; Concil. Laodic. multis capitibus; Sozomenum Hist. tripart. lib. 1, cap. 10; Origenem hom. 10 in Levit.; Irenaeum apud Eusebium Ecclesiast. hist. lib. 5 cap. 24.; Telesphorum in epist. ad universos, qui ieiunii nostri auctor falso a quibusdam existimatur. Quoniam Ignatius in epist. 4 ad Philipp. eius rei prior meminit, atque habemus etiam canonem apostol. 68 probatum etiam a Trullana Synodo canone 9 et canone 20. Quamobrem vere ac iure Theophil. Alexandr. lib. Paschali 1 et 3 non solum legem ieiunii a maioribus traditam esse praescribit, sed affirmat fuisse evangelicam traditionem. Et Epiphanius Haeresi 80 ubi doctrinam Ecclesiae docet et fidem, quae traditione ecclesiastica servatur, cum meminit ieiunii quadragesimae, tum dixit aperte apostolos tradidisse ieiunia quartae et sextae feriae. Atque Leo Papa in concione de Pentecost. cuius initium Plenissime, ieiunium quatuor temporum Trinitatis ab apostolis dicit esse institutum. Hieronymus autem ad Marcellam adversus Montanum non obscure tradit quadragesimam nos secundum traditionem apostolorum ieiunare. Quod vero in hoc exemplo fecimus, id facere per multa possumus; et hac eadem ratione parvulorum baptisma, consecrationem virginum, monasticam professionem, lucernas in templis cereosque lucentes, imaginum venerationem et alia id genus multa ab apostolis tradita comprobare. Sane quod in moribus diximus, idem in fidei dogmate servandum est, si unumquodlibet novum esse haeretici calumnientur. Huius rei illustre exemplum habes apud Eusebium lib. Ecclesiast. histor. 5, capi. ultim. Sed nos pergamus ad reliqua. Secunda itaque via huic proxima, et ea quidem expeditior est. Si quod fidei dogma patres ab initio secundum suorum temporum successionem concordissime tenuerunt, huiusque contrarium ut haereticum refutarunt, quod tamen e Sacris Literis non habetur, id nimirum per apostolicam traditionem habet Ecclesia. Exempla sunt: perpetua B. Mariae virginitas, descensus Christi ad inferos ut animam Adae et reliquorum patrum, qui ibi tenebantur, erueret, certus Evangeliorum numerus et cetera id genus, quae, ne longum faciam, non sunt annumeranda. Omnia siquidem fidei dogmata ab apostolis accepit Ecclesia vel scripto vel verbo, quoniam ii ministri fuere sermonis; nec ullas in fide novas revelationes Ecclesia habet; sed eas servat, quas apostoli per Spiritum Sanctum fideli populo reliquerunt, quemadmodum postea sumus demonstraturi. Tertia via. Si quidquam est nunc in Ecclesia communi fidelium consensione probatum, quod tamen humana potestas efficere non potuit, id ex apostolorum traditione necessario derivatum est. Ut vota dissolvere et remittere iuramenta non erat humanae potestatis, tum quia iure naturae vota nuncupata Deo reddere et iuramenta servare tenemur,

humana vero facultas ea, quae iure naturae debita et constituta sunt, condonare ac tollere non potest, ut Gratianus 13 Distinct. statim a principio docet, tum etiam quia in his quae superiori ex conventione debentur, inferioris potestas nulla est. Eademque est ratio de matrimonii rati diremptione per monasticum solemne votum. Cum enim matrimonium etiam non consummatum ante Evangelicam legem iure esset naturae indissolubile, nec esset in republica humana facultas ulla huiusmodi matrimonii dirimendi, consequens fit hunc Ecclesiae morem ex Christi et apostolorum instituto descendisse. Nec enim credi potest Ecclesiam Dei aliquam sibi potestatem generaliter usurpasse in his quae ad ius naturae pertinerent, nisi quam Christo et apostolis tradentibus accepisset. Iam enim hic error esset gravis in moribus, in quibus Ecclesiam errare non posse suo loco ostendemus. Nec me clam est quod Alexander III aliter in postremo illo exemplo docere videatur. Cum enim illi esset obiectum non posse per solemne religionis votum matrimonium dirimi, quoniam scriptum esset: Quod Deus coniunxit, homo non separet, respondit hoc Scripturae testimonium de matrimonio consummato esse interpretandum. Quo videlicet responso significavit matrimoniun ratum, si consummatum non esset, licere humanitus separari. Verum ut omittam quod verba illa Adae: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea, etc. e quibus Dominus collegit quod coniunxisset Deus, id hominem separare nec debere nec vero posse, eo tempore fuerunt in Paradiso dicta, quo nondum erat matrimonium consummatum, utque illud etiam praeteream quod matrimonii ipse contractus adeo natura sua firmus ac perpetuus est, ut ne voluntate quidem contrahentium dissolvi possit, quae tamen hominum conventionibus dirimendis valere solet plurimum: certe theologis gravissimis semper absurdum visum est matrimonium ullum per hominem separari. Quanto gravius Innocentius III aliorsum quidem, sed ad hunc etiam locum apposite dixit non hominem sed Deum id solvere, quod Summus Pontifex non humana sed divina auctoritate dissolveret. Nimirum quod Dominus Petro dixit: Quodcumque solveris super terram, etc. quousque et quatenus vel amplificandum esset vel etiam constringendum, id ab apostolis Ecclesiam accepisse consentaneum est, qui eiusmodi res ad Ecclesiae gubernationem necessarias sine dubio tradidere. Atque tradunt nonnulli Ioannem Evangelistam iubente Christo a sponsa sua Evangelii gratia fuisse seiunctum. Hieronymus certe 1 advers. Iovinian. libro Ioannem affirmat et virginem fuisse et maritum. Theclam quoque Epiphanius Haer. 78 tradit a Paulo nuptiis exsolutam, cum sponsum haberet primarium urbis formosissimum, et virginem sanctam contempsisse terrena ut coelestium potens efficeretur. Sed contra Alexandrurn dicimus. Nam hoc forte dicet aliquis: minime vero gentium. Nec enim statim Pontifici contrarius est, qui argumento, quo Catholici urgentur, aliam responsionem parat. De tertia igitur via dictum est satis. Quarta via eadem et mollior et tritior est huiusmodi. Si viri ecclesiastici aliquod dogma vel unam quamlibet consuetudinem uno ore testentur nos ab apostolis accepisse, sine dubio certum argumentum est, ut ita esse credamus. Ut imagines ab apostolis esse traditas patres in septima Synodo generali actione sexta dixerunt. Et symbolum fidei, quo vulgus fidem suam profitetur, Ecclesiam apostolis tradentibus habuisse, auctores sunt Rufinus in expositione symboli, Hieronymus ad Pammachium de erroribus Ioannis Hierosol., Ambrosius in serm. 38 de ieiunio et quadragesima, Cassianus lib. 6 ad

Leonem imperatorem, Isidorus lib. 6 Etymol. cap. 18, Leo Papa in epist. 8 et 13 ad Augustam, Clemens in epistola prima ad Iacobum, si Clemens tamen illius epistolae auctor est. Sed de his hactenus. Nam plura exempla ponere longum esset, nec ad rem quam instituimus necessarium. Satis autem fuerit quatuor vias demonstrasse, quibus traditionem aliquam esse apostolicam investigetur.