De locis theologicis

UBI OSTENDITUR SINGULAS PARTICULAS LIBRORUM CANONICORUM SPIRITU SANCTO ASSISTENTE SCRIPTAS FUISSE

In hac quaestione et controversia non defuisse, qui priorem illam partem amplecterentur, auctor est D. Hieron. non in eo solum loco, quem paulo ante retulimus, sed in commentariis etiam super quintum Michaeae caput. Cuius erroris nota Erasmo quoque, ut alios dissimulem, inusta est. Is autem error quam sit impius, illo primum argumento demonstro, quod Sacrarum Scripturarum magna ex parte labefactatur auctoritas, si haec opinio vera est. Nam, ut Augustinus ait, si in Sacro quovis Libro una quaelibet falsitas reperitur, totius libri certitudo interit. Quo uno argumento Augustinus De consen. Evangel. lib. 2. cap. 12. satis ostensum ac patefactum esse credit, prophetarum et apostolorum scripta nullam omnino habere falsitatem, non solum eam quae mentiendo promitur, sed ne eam quidem quae obliviscendo. Levibus, inquiunt, in rebus, et nihil ad salutem nostram pertinentibus, auctores sacri et falluntur et fallunt. Ea igitur in dubium vocare possumus, quae maxima et gravissima sunt. Non eadem, aiunt, causa est; quoniam, si Ecclesiam, cuius erudiendae gratia Spiritum sacri auctores habuere, Spiritus ipse in parvis destituit, non mox destituit in magnis. Consentiunt enim theologi gravissimi, Ecclesiam errare in minimis posse, in maximis non posse. Quid igitur obstat, inquiunt, cur non ad eundem quoque modum

asseramus, apostolos et evangelistas in rebus parvi momenti interdum lapsos, cum in rebus necessariis lapsi non fuerint? Nam si superis placet, huiusmodi errores in apostolis maxime et evangelistis agnoscunt. Quodsi dicimus: Spiritus suggessit apostolis et evangelistis omnia; aiunt: non omnia simpliciter, sed quaecumque Christus dixisset illis. Haec autem erant maxima. Si addimus: docuit Spiritus eos omnem veritatem; respondent: non absolute omnem quidem; sed quae esset ad salutem necessaria. Sic elabi conantur isti. Sed frustra conantur tamen. Principio enim ecquid, rogo, isti facturi sunt, si cum homine¹ disserant, qui multa Evangeliorum miracula commentitia esse, evangelistasque Herodoti, Xenophontis ac Platonis exemplo, confictis narrationibus abusos dicat, aut Christi illustrandi gratia, aut fidelium in Christum affectus excitandi? Nempe hoc facere, ut nomines, sine Dei Spiritu potuere. Deinde quam facile erit cuique res vel graves vel leves pro suo arbitratu ingenioque aestimare? Iam hic dicet tibi, tres unius substantiae praedicari personas leviculum esse, nec ad salutem nostram pertinere; iam contendet alius, duas in Christo et operationes et voluntates e rebus esse non gravibus. Nam et Spiritus a Patre et Filio procedentis unicum esse principium, tamquam rem levem quidam contemnendam arbitrabitur. Quin, quod tertia die an quarta Christus resurrexerit, cum non valde ad salutem attineat, pro nihilo quispiam habebit. In his itaque evangelistas, apostolos, prophetas errare, labi, hallucinari potuisse. Porro, ut reliquas Scripturae partes praetereamus, in sacris historiis distingui discernique non posset quid ex Deo, quid ex homine sit; quid auctor ex revelatione divina, quid contra ex spiritu humano et ingenio proferat. Quocirca fluctuaret passim et legentium et audientium fides, dum ignoraret quonam spiritu hominis, an Dei, unaquaelibet Chronicorum Sanctorum particula fuisset scripta. Quis est autem tam perfrictae frontis (ut pro evangelistis nonnihil humano more loquamur), ut, si quid in publicum scribere velit de rebus, quarum memoria sit recentissima, quasque lectores fere suis non auribus audierint, sed complexerint oculis; ea sponte inserat, quae cum ad rem nihil faciant, tum narrationem totam falsam et incertam efficiant? Adeone stulti erant evangelistae, ut ea quae omittere sine periculo poterant, aut affingerent aut etiam pro certis assererent cum manifesto discrimine causae quam persuadendam acceperant? Quod si tales fuissent, certe Iudaei, quibus tanto erant opere invisi, omni vi et arte contenderent, atque adeo efficerent, ut huiusmodi vel figmenta vel errata deprehenderentur. Sed humana loquimur. Nam si in subitis concionibus Spiritus Sanctus apostolorum linguas attemperabat, quid in scriptis, quae futura erant aeterna? Et si Novi Testamenti idonei administri apostoli et evangelistae facti sunt, illorum profecto sufficientia non ex illis, sed ex Deo est: illorum proinde error Dei est, non illorum. Nos enim ab apostolis Christi Testamentum accepimus; et cum illos audimus, Christum audimus; cum eorum Evangelium legimus, Christi legimus Evangelium. At cum lex Moysis, quod est ministerium mortis, tam exacta diligentia scripta sit, ut iota unum aut unus apex ex ea praeteriri non possit, multo certe magis Evangelium Christi, quod est ministerium spiritus ac vitae, scriptum erit tanta cura et Dei assistentis afflatu,

ut non modo verbum, sed ne apex quidem ullus sit, qui non sit a Spiritu Divino suppeditatus. Quid, quod Apostolus officiosum mendacium, quodque ad Dei laudem maxime pertinere videretur, penitus horret inquiens: Si autem Christus non resurrexit, inanis est praedicatio nostra; inanis est et fides vestra. Invenimur autem et falsi testes Dei; quoniam testimonium diximus adversus Deum, quod suscitaverit Christum, quem non suscitavit, si mortui non resurgunt. Quod si falsitas haec, quae cum Dei potentiam commendaret tum populum in officio contineret, a sacris auctoribus excluditur, certe quaecumque alia ac multo etiam magis reiicietur. Nulla enim in Sacris Litteris levis, sed gravis esset, per quam Scripturae auctoritas elevaretur. Iam si in huius rei confirmationem arcanarum Literarum nos testimonia referre velimus, verendum sane est, ne, qui oppositum errorem tueri cupiunt, illa se ratione tueantur, quod auctor Scripturae Sacrae eo etiam loco, qui a nobis afferetur, non de Spiritu Divino sed de suo fuerit locutus. Ita fieret ut vix ullum e Sacris Litteris testimonium adversum haereticos firmum esset. Quamobrem hos quidem ab hoc sermone removeamus, qui erronea sententia omnem Scripturae et vim minuunt et elevant auctoritatem. Ipsi vero fateamur singula quaeque sive magna seu parva a sacris auctoribus Spiritu Sancto dictante esse edita. Id a patribus accepimus, id fidelium animis inditum et quasi insculptum est; id itaque et nos, et Ecclesia praesertim ipsa magistra et duce, retinere debemus.