De locis theologicis

Alter autem error illorum est, qui solis Sacrarum Literarum testimoniis aut interdum etiam scriptorum veterum omnia definiunt, ab argumentis naturae haud aliter abhorrentes, quam si essent theologiae adversa et inimica. Hunc autem errorem plurimis testibus suadent.

Primum argumentum. Ac primus testis citatur Gregorius Nazianzenus, Orat. 1 in Iulianum, ubi ait disciplinam nostram esse pythagoricam. Atqui apud Pythagoraeos tantum auctoritas praeiudicata poterat, ut sine ratione valeret. Alter est Hieronymus in 10 Matth. cap., quo loco non vult Evangelii doctores humanae ratiocinationis praesidiis niti; quia huiusmodi, ut inquit, virgo et baculus arundineus est, quem si paululum presseris, frangitur, et manum perforat incumbentis. Et in 31 cap. Ieremiae, de verbis Dei humano sensu argumentari dicit esse sacrilegum. Tertius est Augustinus lib. 1 De actis cum Felice Manichaeo, cap. 10. Cum enim Felix Manichaeus efferret, quod docuisset discipulos suos initium, medium et finem, et quomodo vel quare factus sit mundus, de cursu solis et lunae deque aliis huiusmodi rebus physicis; Augustinus contra ait, quod Spiritus Paraclitus non docet has veritates. Christianos enim vult facere, non mathematicos. Sufficere autem ut homines de his rebus propter humanos usus noverint id quod in schola didicerunt, scilicet priusquam ad Christi religionem converterentur. Propter humanos usus, inquit; ad usum igitur theologiae humanae ratio doctrinae nihil Catholico proderit. Referuntur etiam a Gratiano 37 dist. duo testimonia, unum ex Ambrosio, alterum ex quarto Concilio Carthaginensi, quibus suaderi videtur humanas disciplinas, ut perniciosas, vel certe ut inutiles, a theologia repellendas. Concilium quippe Carthaginense quartum vetat episcopis, ne libros gentilium legant. Ambrosius autem dicit astrologiam et alias huiusmodi disciplinas nihil valere ad salutem, sed in errorem mittere. Epiphanius quoque Haeresi 76 adversus Aetium disserens, ait, quod non revelat Deus Patrem et Filium per Spiritum Sanctum his qui de ipso per syllogismos ratiocinantur. Qui ergo in theologiam humanas rationes invehunt, hi divinae revelationis non possunt esse partecipes. Secundum argumentum. Nec solum testimoniis patrum sed Sacrarum etiam Literarum abutuntur in sui erroris confirmationem. Principio enim afferunt illud Ecclesiast. 1: Proposui in animo meo quaerere et investigare sapienter de omnibus quae fiunt sub sole. Hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum, ut occuparentur in ea. Vidi quae fiunt cuncta sub sole, et ecce universa vanitas et afflictio¹ spiritus. Si ergo occupatio pessima est studium humanae litteraturae, si vanitas et afflictio spiritus, non est profecto a theologis expetenda. Tertium argumentum. Deinde argumentantur ex illo Proverb. 5: Ne attendas fallaciae mulieris: favus enim distillans labia meretricis, etc. Et postea: Quare seduceris, fili mi, ab aliena, etc. Hanc autem humanam sapientiam interpretantur, quam nimirum esse fallacem ad Coloss. 2 testatur Apostolus in haec verba: Videte ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam. Quartum argumentum. Addunt illud 1 ad Corinth. 1: Perdam sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo. Ubi sapiens, ubi scriba, ubi inquisitor huius seculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam huius mundi? Addunt etiam illud ex eodem Apostolo 1 Corinth. 8: Scientia inflat; aliud quoque 1 ad Timotheum 6: Si quis non acquiescit sanis sermonibus et ei, quae secundum pietatem est, doctrinae, superbus est nihil sciens, sed languens circa quaestiones. Quo loco volunt Apostolum significare disciplinas humanas morbos esse solamque Christi doctrinam esse sanam: hanc secundum pietatem, idest religioni conformem et consentaneam esse, illas non esse. Quintum argumentum. Praeterea, apostoli non habuerunt philosophiam: non est igitur theologo necessaria. Si enim Spiritus Sanctus docuit apostolos omnem veritatem, iuxta

Domini pollicitationem Ioannis 16, et has disciplinas non docuit; sequitur non esse christiano doctori utiles atque adeo ne versari quidem circa veritatem. Praeterea, vel philosophia est theologo necessaria, dum imperfectos in Ecclesia instruit, vel dum perfectos alloquitur. Imperfectis lac Apostolus dat, nec existimat se quidquam inter huiusmodi scire, nisi Christum, et hunc crucifixum. Perfectis vero sapientiam loquitur, non huius seculi, neque principum huius seculi, hoc est philosophorum. Non ergo theologus philosophia eget, sive cum parvulis seu cum provectioribus sermones divinos conferat. Sextum argumentum. Pergunt etiam argumentari, quod si utilis et necessaria esset theologo philosophia, hoc esset ob id maxime, quod non alia via et ratione melius philosophi Christo repugnantes evincerentur. At hoc constat esse vanissimum; primum quoniam evacuaretur crux Christi, ut Apostolus ait, si de philosophis et sophistis per humanam sapientiam triumpharet; rursus quoniam, ut idem Apostolus 2 ad Corinth. 10 auctor est, arma Christianae militiae non carnalia sunt, sed potentia Deo ad destructionem munitionum, consilia destruentes, et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei, et in captivitatem redigentes omnem intellectum in obsequium Christi. Non ergo theologus, Christi miles, humanarum disciplinarum praesidiis eget, ut fidei adversarios possit evincere. Id quod exemplo Nicaeni Concilii facile demonstratur, ubi philosopho superando plus valuit simplicis hominis sincera fides, quam omnes nium dialecticorum et philosophorum argutiae. Certe Hieronymus ad Pammachium adversus Ioannis errores, argumenta a ratione ducta et de gentilium fonte manantia, tamquam gentilium arma, Christiano dicit esse deponenda. Postremo etiam argumentantur Christi doctrinam perfectam esse; non itaque philosophiae subsidiis indigere.