De locis theologicis

OSTENDIT ILLOS LIBROS, DE QUIBUS ERAT CONTROVERSIA, HABENDOS ESSE SINE DUBIO PRO CANONICIS

In secunda huius controversiae parte polliciti sumus nos quidem ostensuros quatuordecim illos libros, qui in dubium sunt vocati, canonicos esse. Id ut fiat quam brevissime, sit prima conclusio. Prima conclusio. Baruch a canone Sanctarum Scripturarum eximere, non solum temerarium, sed erroneum est. Erroneum vero hic appello, quoniam varia et ambigua est huius nominis significatio, id quod haeresi proximum, haeresim non audeo vocare. Haec primum patet ex Concilio Florentino sub Eugenio IV in decreto Super unione Iacobinorum et Armeniorum, ubi Baruch inter prophetas et sacros auctores annumeratur. Deinde Synodus Tridentina sub Paulo III aperte librum Baruch in canonicis censet. Erroneum igitur est illum a canonicis excludere; nam et Eusebius libro De demon. Evangel. cap. 19 prophetiam Baruchdivinam esse non dubitat affirmare, affirmat quoque idem ClemensAlexand. lib. 2, Paedag. cap. 3.

Denique in vigilia Pentecostes, nomine prophetae, toti populo christiano per omnes ecclesias legitur. Qua in re si Ecclesiae Christi fallerentur, perniciosissime fallerentur. Quid ita? Nempe simul atque populus intelligeret se in re eiusmodi a sacerdotibus ludificari, nullam deinceps certam fidem haberet aut prophetias aut etiam Evangelia proponentibus, ut qui in simili causa atque negotio iam et essent falsi et fefellissent. Quod si hic plebis christianae fides vacillat et claudicat, certe ego non video quo alio in loco possit firma consistere. Eorum autem qui volunt plebem rudem non a sacerdotum auctoritate pendere, sed per seipsam exquirere an liber qui legitur canonicus sit, iampridem explosa sententia est. Fateamur ergo, ne in Ecclesiae doctrina graviter erremus, librum Baruch, quem illa nomine prophetae a multis annorum centuriis legit, inter canonicos esse censendum. Nec enim viro cuiquam pio persuaden potest Deum passurum fuisse ut populus christianus tot seculis in re adeo gravi deluderetur. Secunda conclusio. Tobiam, Iudith, Sapientiam, Ecclesiasticum, duosque Machabaeorum libros a canone reiicere, multo magis erroneum est, ne dicam haereticum. Augustinus in primis hos etiam sex inter alios canonicos enumerat (lib. 2, De doctr. christian. c. 4), ubi Divinarum Scripturarum catalogum intexuit, ex communi Ecclesiae procul dubio sententia.Isidorus quoque 6 Etymolog. cap. 1 de his libris loquens, ait quod, licet Hebraei intra suum canonem non recipiant, sed Ecclesia Christiana inter Divinos honorat et praedicat Libros. Hanc praeterea conclusionem definit Innocentius I in Epist. ad Exuperium Tolosanum episcop. cap. ultimo, quo loco Sanctarum Scripturarum libros inseruit. Gelasius etiam Papa cum Concilio 70 episcoporum id decrevit asseruitque hos quoque libros Sanctam et Catholicam Romanam Ecclesiam in ordine Veteris Testamenti suscipere ac venerari. Hanc eandem conclusionem docet Concilium tertium Carthaginense; quod tametsi provinciale fuit, confirmatum est tamen et a Leone IV (20 dist., cap. de libellis), et a Synodo in Trullo celebrata. Nec movere nos debet quod Trullana illa Synodus Concilium Carthaginense probasse legitur, non Concilia; quoniam apud Graecos Carthaginense unicum est quod Graecum vocatur, in cuius 24 c. haec habetur Sacrorum Librorum annumeratio. Tametsi patres Trullanae Synodi non Concilium Carthaginense probent numero singulari, ut Gratianus accepit, sed canones editos in nova Carthagine. Postremo. Hanc eandem conclusionem habes apud duo Concilia iam citata, et Florentinum sub Eugenio IV, et Tridentinum sub Paulo III. Tertia conclusio. Haereticum est Epistolam ad Hebraeos inter canonicas non reponere. Primo, quoniam adversatur definitioni omnium Pontificum et Conciliorum Sacros Libros annumerantium, ut Innocentii I atque Gelasii, Concilii tertii Carthaginensis, Florentini insuper ac Tridentini, denique Laodicensis; quod utique Concilium manifeste confirmatum est a Synodo Trullana. Deinde probatur haec conclusio, quoniam Epistola ad Hebraeos recepta est in Concilio Nicaeno, ut auctor est D. Thom. in commentariis super eandem. Rem vero adeo gravem vir sanctus non adstrueret, nisi compertum habuisset. Praeterea manifeste id ostenditur ex Concilio Ephesino, cuius verba sunt: Pontificem et Apostolum confessionis nostrae factum esse Christum Divina Scriptura commemorat. Si quis ergo Pontificem et Apostolum nostrum negat esse factum ipsum Dei Verbum, anathema sit. Hactenus Concilium. Id autem non alio loco, nisi in Epistola ad Hebraeos,

Apostolus dixit. Divina igitur Scriptura est; ex cuius etiam solius auctoritate efficax argumentum trahitur ad haeresim revincendam. Quod si post tam praeclara et Summorum Pontificum et Conciliorum testimonia sanctos auctores in huius sententiae confirmationem citare voluero, vereor, ne mihi illud obiiciatur, quod afferam in re non dubia testes minime necessarios. Atqui non est leve argumentum, quod ex communi omnium sanctorum consensione ducitur. Atque, ut Graecos scriptores praeteream, quorum omnium, ut Hieronymus ad Dardanum ait, manet ad unum firma consensio; utque Latinos omittam reliquos, praeter unum Hieronymum, de quo quid sentiat postea disseremus, D. Augustinus constantissime ubique tenet hanc epistolam esse canonicam. Nam in lib. 2 De doctrina christiana in canonem Sanctarum Scripturarum refert; et tertio De Trinit. ita solidam credit huius epistolae auctoritatem, ut ab ea, sicut ne ab aliis quidem Divinis Scripturis, aberrare non liceat. Cumque post Augustini tempora omnes sancti, omnes theologi, omnes catholici pro canonica eam epistolam habuerint, quid est quod iuniores isti in meridianam lucem tenebras inferre conentur? Nisi volunt universam Ecclesiam abhinc mille annos in summo errore inque magna huius quaestionis ignoratione versatam: cuius videlicet usu cunctis gentibus nomine Apostoli haec epistola legitur. Quarta conclusio. Haereticum est Epistolam Iacobi in canonicas non referre. Primo, quoniam Hieronymus in lib. De viris illustribus asserit hanc, licet aliquando fuerit dubitatum, paulatim tamen procedente tempore meruisse auctoritatem. Iam ergo vel Divi Hieronymi aetate hanc epistolam Ecclesia receperat. Item, quoniam Innocentius et Gelasius Conciliaque omnia, Carthaginense, Laodicense, Florentinum, Tridentinum eam inter sacras reposuerunt. His adde sanctos antiquos, quos nominatim etiam postea commemorabimus, omnesque iuniores cum veteribus theologis scholasticis, breviter omnes Catholicos. Usu quippe Ecclesiae legitur ubique gentium pro sacra et apostolica. Abeat igitur Lutherus, et, relictis gravissimis testimoniis, sibi soli fidem habeat, testi scilicet integro atque incorrupto. Nos autem solido fundamento innixi teneamus illam esse canonicam. Atque, si super hoc Ecclesiae fundamentum sane aedificarevolumus, secundam Epistolam Petri, duas posteriores Ioannis, et illamaliara Iudae in canonicis numeremus, huiusque contrarium dogmahaereticum censeamus. Causae enim omnino subsunt eaedem, quas dixi paulo ante. Prima, quod huius sententiae fuit Hieronymus in epistola adPaulinum, Augustinus 2, De doctr. christ., cap. 8. Isidorus 6 lib. Etymologiarum, cap. 1. Damascenus, 4 lib., cap. 18, ne omnes commemorem antiquos: e quibus nullus ex his epistolis tamquam divinistestimonia non refert. Altera, quod Innocentius, Gelasius, Concilium Laodicenum, Carthaginense, Florentinum, Tridentinum illas communi consensu in canonicis supputant. Id quoniam constat inter omnes, fateamur opus est has esse canonicas. Postrema, quod diversis anni temporibus has Ecclesia universalis nomine apostolorum proponit et legit. Qua in re, ut eundem locum frequentius urgeam, si populus a sacerdotibns ludificaretur, nulla postea ratione posset adduci, ut suis pastoribus etiam in

eandem sententiam concurrentibus fidem indubitatam haberet, quo malo non aliud gravius in Ecclesiam posset invadere. Quinta conclusio. Librum Apocalypsis a canonicis excipere haereticum est. Patet in primis, quoniam D. Hieronymo auctore in lib. De viris illustribus et in epistola ad Dardanum et in epistola ad Paulinum et aliis quoque locis, D. quoque Augustino referente 2 De doctr. Christi., Ecclesia librum Apocalypsis pro canonico habet. Item, Epiphanius Haeresi 51 quae fuit Alogorum tamquam haereticos eos refellit, qui Ioannis sive Evangelium, sive Apocalypsim Scripturam Sacram esse negant. Et Clemens Alexandrinus lib. 2 Paedag. c. 12 inter Scripturas Apocalypsim censet. Et Dionysius libro Eccles. hierarch., cap. 3, evangelistae Ioannis esse comprobat. Et Orig. apud Eusebium 6 lib. Eccl. histor., cap. 18. Ipse quoque idem Euseb. in Chronicis. Ac Dionys. Alex. per Dei spiritum sine dubio Apocalypsim esse scriptam affirmat, Eusebio auctore 7, lib. Eccl. histor. cap. 23. Et Iustin. mart. apud Euseb. lib. 4, Eccl. histor. cap. 18. Exstat locus in Dialog. cum Tryphon. Et Irenaeus lib. 4, Adversum haereses. Et Chrysostomus, Suida referente. Et Damas. 4 lib., cap. 18. Nam recentiores praetereo, qui hunc etiam librum suis commentariis illustrarunt, Bedam, Cassiod., Rabanum, Rupertum, Ricard. a Sancto Victore, etc. Quamobrem verissime Tertullianus lib. 4, adversus Marcionem adstruit, ordinem episcoporum ab apostolis succedentium hunc eundem librum Ioanni Evangelistae tribuere. Scriptura igitur Sacra est, si ordini episcoporum ab apostolis succedentium credimus. Praeterea, Innocentius, Gelasius, Concilium Carthaginense, Florentinum, Tridentinum inter libros canonicos habendam esse Apocalypsim definierunt. Praeterea, Concilium Toletanum quartum, Apocalypsim, inquit, multorum Conciliorum auctoritas et praesulum Romanorum synodica decreta inter Divinos Libros recipiendam esse constituerunt; et quia plurimi sunt qui eius auctoritatem non recipiunt, si quis deinceps non receperit, excommuicationis sententiam habebit. Hactenus Concilium. Tandem, cum usu ecclesiastico nomine Ioannis Evangelistae,hoc est tamquam sacra populo legenda proponatur, dubitare non licetquin sit canonica. Quibus rebus et apertissime expositis et firmissimecorroboratis, satis docuisse videor, id quod secunda quaestionis huiusparte promiseram, quatuordecim illos libros Veteris ac Novi Testamentahonore divino cum sacris reliquis afficiendos habendosque posthaccitra controversiam pro canonicis.