De locis theologicis

UBI PONUNTUR ARGUMENTA EORUM QUI SUNT OPINATI SACROS AUCTORES IN LIBRIS CANONICIS NON SEMPER DIVINO SPIRITU FUISSE LOCUTOS

Controversia quarta. Quarta consequens sit: an auctores sacri in libris canonicis spiritu interdum humano sine divina et supernaturali revelatione loquantur. Fuerunt enim viri ecclesiastici nonnulli, ut Hieronymus in prooemio super epistolam ad Philemonem testatus est, qui crederent, non semper auctores sacros Spiritum in se loquentem habuisse. Primum argumentum. Quia nec humana imbecillitas unum tenorem Sancti Spiritus tam longo orationis decursu ferre potuisset, nec dignum est, inquiunt, ut ad huius corpusculi naturales et evidentes necessitates Spiritus Sancti maiestatem sine causa deducamus. Adhibent vero huius rei exempla ex Epistola ad Timotheum 2: Penulam, quam reliqui Troade apud Carpum, veniens affer tecum; et illud: Lucas est mecum solus; et: Trophimum reliqui infirmum; et alia huiusmodi, quae passim in epistolis Pauli humanitus scripta inveniuntur. Non igitur scriptores sacri Spiritum Sanctum semper manentem et in ipsis loquentem habuere. Nam et hoc Christo Domino peculiare fuit, ut Ioannis 1 cap. dicitur: Super quem videris, inquit, Spiritum descendentem, et manentem super eum, etc. Confirmatur autem idem hoc argumento, maxime quod sicut Deus non deficit in necessariis, ita non redundat in superfluis, quemadmodum Aristoteles demonstravit. Ad ea vero quae naturali lumine nota erant, non erat supernaturalis revelatio necessaria. Quae igitur scriptores sacri viderant et manibus attrectaverant, non divino lumine infuso, sed humano locuti sunt. Secundum argumentum. Deinde, Apostolus in priori ad Corintios epistola quaedam ponit, de quibus asserit quod Domini sunt mandata. Praecipio, inquit, non ego, sed Dominus. Mox vero subdit: Caeteris ego dico, non Dominus. Quod si Paulus ex interna revelatione Spiritus Sancti omnia scriberet, profecto non diceret: Ego dico, non Dominus, quoniam eiusmodi consilia, quae Deo revelante dantur, Domini sunt, quemadmodum quae a prophetis per revelationem dicebantur, Dei verba erant. Non enim Propheta asseruisset: Hoc ego dico, non Dominus. Hanc vero argumentationem non leviter, sed haud scio an gravissime Basilius confirmat lib. 5 Contra Eunomium, capite penultimo, in haec verba: Quaecumque Spiritus loquitur, Dei verba sunt; et propter ea omnis Scriptura divinitus inspirata et utilis est, quam locutus est Spiritus. Nam vere id monstrat, Spiritum non esse creaturam; quoniam omnis rationalis creatura est, quando ea, quae Dei sunt, loquitur: ut cum dicit Paulus: De virginibus autem praeceptum non habeo, consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus: his autem, qui matrimonio coniuncti sunt, praecipio, non ego, sed Dominus. Et propheta: O Domine, iudicia loquar ad te. Quid, quoniam impii prospe rantur? Et rursus: Heu me mater, ut quid me peperisti?» Nonnunquam autem dicit: «Haec dicit Dominus. Et nonnunquam Moyses: Ego sum tenuis voce et tardae linguae. Aliquando vero is ipse: Haec dicit Dominus, emittas populum meum, ut mihi sacrificet». Spiritus autem non sic. Non enim aliquando sua, aliquando quae Dei sunt, loquitur (id namque creaturae est), verum omnia Spiritus verba, Dei verba sunt. Hactenus Basilius. Sed et Origenes homilia 16 super Numeros, Sermo, ait, qui apud Ionam scriptus est, et non est factus, a Iona potius quam a Deo prolatus esse videtur. Non enim semper ea quae per prophetam dicuntur, quasi a Deo dicta suscipiantur oportet. Nam per Moysen multa quidem locutus est Deus, aliquanta tamen et Moyses propria auctoritate mandavit. Quod Dominus in Evangeliis evidentissima distinctione secernit, cum dicit de

repudio mulieris interrogatus: Ad duritiam cordis vestri permisit vobis Moyses dimittere uxores vestras, ab initio autem non fuit sic, etc. Ostendit haec et Paulus in litteris suis, cum dicit de quibusdam: Dominus dicit, et non ego; et de aliis: Haec autem ego dico, non Dominus; et iterum in aliis: Praeceptum Domini non habeo, consilium autem do; et iterum: Quae loquor, non loquor secundum Deum. Unde similiter etiam in caeteris prophetis aliqua quidem Dominus locutus est, et non prophetae; alia vero prophetae, et non Dominus. Hactenus Origenes; qui eandem quoque sententiam in prooemio commentariorum in Ioannem amplexus est. Et Ambros. lib. 8 In Lucam, c. 60 explicans illud: Ad duritiam cordis vestri, etc. Ostendit, ait, locus hic, quae propter fragilitatem humanam scripta sunt, non a Deo scripta. Unde et Apostolus, Denuntio, inquit, non ego, sed Dominus, uxorem a viro non discedere; et infra: Caeteris, inquit, ego dico, non Dominus: Si quis, etc. Hic Apostolus negavit legis esse divinae, ut coniugium qualecumque solvatur. Tantum Ambrosius. Cum igitur Basilius, Ambrosius et Origenes, viri clarissimi, non in ea modo sententia fuerint, verum etiam Scripturae Sacrae testimoniis confirmaverint, nihil erit absurdi, si nos etiam asseramus non omnia quae sacri auctores scripsere, Spiritus Sancti afflatu scripta fuisse. Tertium argumentum. Adde quod Apost. in posteriore ad Corinth. epistola, affectum se poenitentia dicit, quod illos prioris epistolae reprehensione vexarit. Rei autem semel scriptae non alium poenitere potest, nisi eum qui scribendo crediderit se errasse. Non igitur Paulus, quaecumque ad Corinthios scripsit, Divino ea Spiritu se scripsisse existimavit. Adde rursum quod in hac etiam epistola posteriore, In quo quis audet, inquit, in insipientia dico, audeo et ego. Ministri Christi sunt (ut minus sapiens dico) plus ego. At blasphemum est, verba Spiritus Sancti in insipientia dicta affirmare. Spiritu igitur hominis Paulus ibidem locutus est. Adde etiam quod in eadem epistola, cum dixisset Apostolus se plus omnibus laborasse, correctione mox adhibita, docet parum se caute fuisse locutum. Non autem ego, inquit, sed gratia Dei mecum. Quartum argumentum. Praeterea, si quaecumque apostoli praescripserunt, ex divina auctoritate ac revelatione existunt omnia, certe illud Pauli praeceptum, quo iubet ut episcopus sit unius uxoris vir, divinum esset, non humanum. Ita fieret, ut Summus Pontifex in eo dispensare non posset. Nam, ut August. ad Ianuarium ait, quae Christus praescripsisset, ea nemo auderet variare. At, ut qui bigamus fuisset, is fieret episcopus, Summus Pontifex, orbe etiam probante, aliquando fecit. Non ergo Apostoli decreta omnia Spiritu Sancto auctore praescripta sunt. Quintum argumentum. Matthaeus insuper memoria lapsus est; nam pro Zacharia Ieremiam posuit, et Marcus item, cum in Isaia scriptum affirmet quod in Malachia scriptum est; et cum rursum hora tertia narret Dominum crucifixum, qui hora fere sexta a Pilato iudicatus est, ut Ioan. c. 19 dicitur. Qua ex re fit, ut non semper in omnibus Evangelistae scribenti Spiritus Sanctus affuerit. Sextum argumentum. Praeterea Lucas capite Evangelii 3 dicit Cainam filium fuisse Arphaxad, Salec autem filium Cainam. Constat vero Genes, cap. 11, Salec non Arphaxad nepotem fuisse, sed filium, nullamque inter hos mediam generationem intercessisse. Superflua igitur est in genealogia Christi una generatio, atque adeo non est instinctu Sancti Spiritus apposita.

Septimum argumentum. Lucas denique idem Act. 7 multa refert, quae Spiritu afflante referri non poterant. Ut est illud primum quod Ioseph accersivit omnem cognationem suam in animabus 75. At bene Gen 46 et Exod. 1 septuaginta solum animae enumerantur. Nec vero dici potest Stephanum Iosephi eos etiam filios supputare, qui nati sunt postea; et per anticipationem aut prolepsim hos cum illis simul 75 dicere. Eos enim Iosephus accersire non potuit. Dicit autem Lucas, Ioseph 75 animas accersisse. Illud gravius est, quod deinde subiicitur, Iacob et patriarchas translatos fuisse in Sichem, cum Iosephus 2 Antiq. lib., c. 8, fratres Ioseph affirmet conditos esse in Hebron. Qua in re non aliud scribere credendus est, quam quod a maioribus per manus traditum vulgo etiam tenebatur. Praeterquamquod Lucas hic aperte dicit, patriarchas sepultos esse in sepulchro, quo emit Abraham. Atqui certum est Abraham in Hebron emisse sepulchrum, Genes. 23. Tertium vero multo difficilius est, quod rursum addit: Abraham sepulchrum emisse a filiis Emor, filiis Sichem. Iacob siquidem a filiis Emor partem agri emit, ut Gen. cap. 33 scribitur; Abraham autem non a filiis Emor, sed ab Ephron filio Sohac speluncam emit duplicem, quod Gen. cap. 23 non obscure traditum est. Quid, quod Emor Lucas dicit filium fuisse Sichem, cum Genes. 33. contra dicatur, Emor patrem Sichem fuisse, non filium? Frustra ergo, ut videtur, asserimus nihil in Sacris esse Libris quod non idem Spiritus afflatu scriptum sit. Verum a contraria parte illud facit, quod si in libris canonicis aliqua humano more et spiritu vel scripta vel commemorata iuissent, nihil obstare videretur, quominus in iis aliquod mendacium esset. Iam si errorem aliquem in Scripturis Sacris agnoscimus, earum auctorem Spiritum Sanctum esse quis credet?