Scotus Academicus, Tomus septimus: De Incarnatione Verbi Divini

NOTANDUM 1. Quod etsi beatissima Dei Mater singulari puritatis prerogativa sole clarius effulserit, ita ut tanta fuerit eius Virginitatis puritas, ut usu omnium vocabulo Virginis appellaretur, et intemerata, quo sufficienter eam fuisse purissimam, et ab omni corruptela remotissimam inferre liceat; Quis enim unquam ait S. Epiphanius, Haeresi 78, aut in qua generatione, scriptae Mariae nomen ausus est appellare, qui non se sciscitanti statim coelitum Virginis adoraverit? Nam in epithetis istis statim lucent argumenta virtutis: attamen varii fuerunt haeretici, qui illibatam eius Virginitatem impugnarent. Nam imprimis Carpocrates, Cerinthus, et Ebionitae, aliique similes in eo sunt errore versati, ut Christum ex integra et experte viri femina genitum fuisse negarent, sed eius Matrem virili opere eum genuisse ideirco astruebant, quod ipsa in sacris Scripturis vocetur mulier, ut refert Tertullianus in libro De Virginibus velandis, cap. 3. Et mulieris nomen usurpant, inquit, ut non putent competere, nisi ei soli, quae virum passa sit. Unde fuerunt etiam qui negarent etiam stetisse Virginem postea quam Dominum peperit. Ita praeceteris docuit Apollinaris aliique, quos Antidicomarianitas Epiphanius nominat Haeresi 78. Idque etiam inter varios errores asseveraverunt Eunomius, Helvidius, Iovinianus, Bonosus, qui omnes Iosephum post divinum a coniuge sua partum editum, cum eadem esse congressum, notando errore iactitarunt, et exinde filios esse progenitos, qui Domini fratres in Evangelio saepius appellantur. Cuius erroris etiam insimulatur Tertullianus, ut legere est lib. De Monogamia, cap. 5, et lib. De Carne Christi, cap. 7, ubi quos Evangelium fratres Domini vocat, revera fratres uterinos fuisse, et ex Iosepho ac beata Maria genitos attirmare videtur: hinc eum Helvidius Tertullianum in sua opinionis vindicem proferret, ita respondet S. Hieronymus: De Tertulliano quidem nihil amplius dicam, quem Ecclesiae hominem non fuisse. At haec sententia, quae perpetuae Virginitati sanctissimae Dei Parentis detrahit, ab omnibus Christi fidelibus, ut execranda et sacrilega semper est repudiata, ut infra constabit.

NOTANDUM 2. Virginitatem solito sic definiri, ut sit ab omni coitu libidinis, mentis, animi, et corporis integritas: quod ut percipiatur, perdocte observat Petavius, lib. 1. c. 5. ex S. Thoma, 2. 2. q. 152. tria in Virginitatis temeratione esse distinguenda: Primum est, inquit, quod in corpore accidit Virginei sigilli violatio. Inest enim in Virginibus membrorum integritas quaedam, quae nuptiali opere delabitur, et carpitur. De qua re paulo post disseram. Secundum est, in quod animae simul, et corporis motio concurrit: nempe resolutio seminis delectationem sensibilem causans, ut S. Thomae verbis utar. Tertium est, quod animae solius actione constat: propositum perveniendi ad talem delectationem. Horum primum ad moralem actionem ex accidenti pertinet: potest enim sine voluntaria corruptela Virginis accidere. Secundum est actionis illius, quae moralis dicitur, materia, cuiusmodi sunt passiones, quae sensum afficiunt. Postremum est velut forma moralem complens actionem. Ex quibus ita colligit S. Thomas: ad Virginitatis naturam et essentiam non illam spectare qualemcumque corporis integritatem: qua nisi tertium accesserit, nullum sui dispendium patitur, et intacta perseverat. Hinc S. Augustinus, lib. 1. De Civit. Dei, c. 18. probat virtutem Virginitatis, et pudicitiae posse servari illibatam, etiamsi corpus invite per alienam libidinem polluatur. Unde concludit: Quocirca uno proposito permanente, per quod etiam corpus sanctificari meruit, nec ipsi corpori aufert sanctitatem violentia libidinis alienae, quam serat perseverantia continentiae suae. Imo addit Guillelmus Parisiensis, libr. De Virtutibus, cap. 13. Virginitatem posse non amitti, quatenus virtus est, cum nihil Virgo, et carnis integritatem amittit, si nempe servandae virginitatis propositum et desiderium semper conservat. Haec tamen paulo liberius dicta existimarem.

NOTANDUM 3. Non levem esse controversiam inter medicinae artis Professores circa virginitatis sigillum, sunt enim qui contendunt membranulam quamdam superinduci in ore ventriculi corporis Virginei, quae quamdiu integra perseverat, virginitas stat illibata; ubi vero per actum libidinis frangitur, omnino corporea mulieris virginitas pereat. Aliqui vero cum Francisco Vallesio, lib. De Sacra Philosophia, c. 25. cuius sententia plerisque Medicis recentioribus maxime probatur, pernegant aliquam esse membranam illam, quae sit virginitatis sigillum, quod utique maxime confirmant ex Galeno, qui in humani corporis sectionibus diligentissimus, nullibi talis membranulae mentionem facit. Sunt etiam, qui medium inter utrosque extreme pugnantes doceant, nempe non in omnibus hoc sigillum esse virginibus, sed in quibusdam solum, in aliis vero nullum reperiri. Verum longe complures Anatomici, praesertim scientissimi, huiusmodi signum ac characterem virginitatis adstruunt, ut Andreas Vesalius, Fallopius, Picolominus, et plures alii, quos laudat Riolanus Parisiensis Academiae Medicus eruditissimus, qui testatur se id animadvertisse in multis virginibus, post obitum dissectis. Cui sententiae suffragatur etiam S. Augustinus, lib. 1. De Civit. Dei, c. 18. ubi probat sanctitatem, et virginitatem corporis non in sola membrorum integritate consistere: Obstetrici enim, inquit, virginis cuiusdam integritatem manu velut explorans sine malevolentia, sine inscitia, sine casu, dum inspicit, perdidit. Imo etiam signum aliquod extare, quo integra, vel oblaesa virginitas deprehendi possit, sacra Scriptura docet Deuteronomii, v. 15. ubi statuitur, quod si quis uxorem ducens ingressus ad eam, dicat ipsam Virginem non invenisse. Tollant eam Pater et Mater eius, et ferant secum signa virginitatis eius, ad seniores urbis, qui in porta sunt: et dicat Pater: Filiam meam dedi huic viro uxorem, quam quia odit, imponit ei nomen pessimum, et dixerit: Filiam non inveni tuam virginem: et ecce haec sunt signa virginitatis filiae meae. Expandens vestimentum coram senioribus civitatis; nempe pannum, seu linteum tinctum sanguine emisso e virgineo corpore, ex primo virili congressu: quem utique pannum, ut refert Abulensis in illud quaest. 7, sic tinctum virgineo sanguine tradi consueverat parentibus puellae coram testibus, et tabellione, alioqui nulla ei fides esset habenda.

His itaque perspectis ac notatis, quaeritur impresentiarum, utrum Virgo, antequam pareret Christum, vel in ipso partu, vel etiam post partum illud Virginitatis sigillum, claustrumque illibatum servaverit, uno verbo, utrum non solum Virgo, sed etiam perpetua Virgo constanter fuerit.

Conclusio prima. — DEIPARA MARIA VIRGO PURISSIMA ERAT ANTE PARTUM. Haec est determinata in Concilio quinto Constantinopolitano consultatione 8. Canone 6. ubi B. Maria semper Virgo dicitur: quali etiam nomine appellatur a Tharasio Patriarcha in Epistola, quae est in VI Synodo, Actione 3. in Confessione fidei, quam ipse ibidem refert. Necnon et in Concilio Lateranensi sub Martino V, consultatione 5. Can. 3. ubi generatim definitur Mariam Deiparam non solum in conceptione Christi, et partu, sed etiam post partum Virginem illibatam fuisse, his verbis:

Si quis secundum SS. Patres non confitetur proprie, et secundum veritatem, Dei genitricem sanctam, semperque Virginem, et Immaculatam Mariam, utpote ipsum Deum Verbum specialiter, et vere, qui a Deo Patre ante omnia saecula natus est, in ultimis saeculorum absque semine concepisse ex Spiritu Sancto, et incorruptibiliter eam genuisse, indissolubili permanente et post partum eiusdem virginitate, condemnatus sit.

Ubi non solum haec veritas definitur illis verbis: semperque Virginem, sed etiam illis, indissolubili, etc. nam si in ipso partu virginitatem amisisset, post partum indissolubilis ea non maneret, siquidem virginitas semel amissa restitui et instaurari non potest.

Probatur etiam e Scriptura sacra, maxime vero ex illo Isaiae vaticinio c. 7. Ecce Virgo concipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen eius Emmanuel. Quod utique Oraculum non modo veteres Ecclesiae Patres, verum etiam sanctus Matthaeus cap. 1. de Maria praedictum fuisse testatur: nam postquam Angelus suasit Iosepho, ne dimitteret uxorem pregnantem, affirmando id quod in ea natum erat de Spiritu Sancto esse, et qualiter Filius ille, quem utero continebat, redempturus esset populum suum a peccatis, subiungit: Hoc autem totum factum est, ut adimpleretur quod dictum est a Domino per Prophetam dicentem: Ecce Virgo in utero habebit, et pariet Filium, et vocabunt nomen eius Emmanuel.

REPONUNT IUDAEI. Primo non esse credibile datum fuisse signum Regi Achaz ab Isaia, quod ipse videre non posset: sed Achaz non poterat videre Virginem concipientem et parientem, quippe non nisi diuturno tempore post mortem Achaz Virgo Maria Christum peperit: igitur illud vaticinium non erat intelligendum de beata Virgine Maria.— Verum respondeo turpiter hallucinari Iudaeos: quippe signum istud non fuit datum Achaz, sed domui David, cum enim Achaz renuisset petere signum a Domino iuxta Prophetae monitum, dixissetque: Non petam, et non tentabo Dominum, subiungit: Audite ergo domus David... propter hoc dabit Dominus ipse vobis signum: Ecce Virgo concipiet, etc. Inde vaticinium istud non dirigebatur ad Achaz, sed ad domum David, quae usque ad Christum erat permansura.

Probatur insuper ex communi SS. Patrum ac Doctorum sententia, existimantium B. Virginem virginitatis votum iuvenulam emisisse, quod utique intueri licet ex responso illius Virginis ad Angelum: nam cum Angelus Lucae 1. renuntiasset ei, quod filium esset conceptura, respondit: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? ubi verbum cognosco, non actum significat, sed consuetudinem, et propositum non cognoscendi; manifestum enim erat tunc, cum hoc diceret, quod virum non cognoscebat: denotat igitur consuetudinem; veluti si quis abstemius diceret, Non bibo vinum, et Cartusianus, Non manduco carnes, actum nedum, sed etiam consuetudinem non bibendi vinum, et manducandi carnes designarent; et hoc modo verba illa interpretatur S. Gregor. Nyssenus oratione in Christi Nativitatem post medium: Interdixit mihi (inquit) consuetudinem viri, quomodo istud erit mihi, quoniam virum non cognosco? Deinde carnem Virginis Deo consecratam appellat, et tandem de ea subdit ne virum cognoscere nefas. Nysseno concinunt Augustinus lib. De sancta Virginitate, cap. 1, Beda in eum, Sedulius, et Bonaventura in 1. d. 30. q. 2. art. 2. Idipsum probat Tertullianus in libro De carne Christi, ex oraculo Ezechielis prophetae, quod tamen in libro qui superest prophetiarum eius non invenitur. Legimus, inquit, apud Ezechielem de vacca illa quae peperit et non peperit: sed videte ne vos iam tum providens Spiritus Sanctus notarit, haec voce disceptaturos super uterum Mariae. Idem locus exstat apud Epiphanium haeresi 78, num. 33. Quis enim facile non intelligit Iosephum illius minime esse parentem, sed parentis loco habitum fuisse? Ecce enim, inquit, virgo concipiet et pariet filium. Non dixit esse mulier. Ac iterum alio loco, et pariet filium et dicent, non peperit. Nam cum Manichaeorum et Marcionistarum quidam negent illum partu in lucem editum, ob id, inquit, pariet, et dicent non peperit. At furiosi illi de viri semine falso illam peperisse dictitant. Igitur vitula hominem eundem ac Deum vere illa quidem peperit. Ante Epiphanium duobus saeculis idem observaverat Clemens Alexandrinus Stromat. 7. p. 756, edit. Heins. Sed sicut multis videtur in hodiernum diem Maria esse puerpera, propter ortum Filii, cum non sit puerpera: quidam enim dicunt eam postquam peperisset inspectam fuisse ab obstetrice, et inventam fuisse Virginem, sic tales nobis sunt Scripturae Dominicae, veritatem parientes et manentes virgines, cum occultatione mysteriorum. Peperit et non peperit, inquit Scriptura, ut quae ex se non ex coniunctione peperit. Quamobrem ii qui sunt cognitione praediti, conceperunt Scripturam, quam quia non intellexerunt haeretici, quasi quae non conceperunt, eas removunt et ablegant.— Unde vero praedicti Patres istam Ezechieli prophetae adscriptam sententiam hauserint, difficile est aperire, quippe cum illa non extat inter eiusdem prophetae oracula quae supersunt. Existimant aliqui verba ista exscripta esse ex secundo libro vaticiniorum Ezechielis. nam duos libros Ezechielis disertis verbis memorat Iosephus lib. 10. antiquitatum, cap. 5. Ieremias, inquit, prophetans urbi captivitatem Babyloniorum, et nostri etiam saeculi clades praedictas mandarit litteris. Nec solus ille haec vaticinatus est multitudini, sed et propheta Ezechiel, qui primus duos libros huius argumenti scriptis reliquit. His concinit ⟦Theodoretus?⟧ qui etiam Ezechieli duos libros tribuere non veretur. Quod quidam sic conciliant, dicendo, Ezechielem revera duos libros conscripsisse, quorum unus sit deperditus, alter vero omnium manibus in sacra Scriptura teratur: et certe quaedam a Patribus citata videntur a propheta Ezechiele, quae cum illo libro qui superest nunc non inveniantur, posset aliquis existimare illa petita fuisse ex secundo libro Ezechielis, qui hominum incuria et temporum iniquitate aliquando perierit.— Citatur etiam in hanc rem S. Athanasius, circa finem synopsis ubi referendo plures libros sacros quos dicit per amentiam et incuriam impiorum Iudaeorum periisse, inter eos memorat secundum librum Ezechielis.— Verum probabilius existimarem ego verba ista deprompta fuisse ex libro quem Iudaei appellant pirche aboth, idest capita patrum seu sententiae et proverbium viva voce prolata a prophetis tempore captivitatis Babylonicae, qua inter caetera legebatur etiam iste locus de vacca quae peperit et non peperit.

Dices. Vovere non potuit se servaturam quod lege Mosaica prohibebatur: at Virginitas prohibebatur lege Mosaica. Probatur tum ex Genes. 1. ubi Deus prolem generandam iubet his verbis: Crescite, et multiplicamini: tum Deuteronomii 25. ubi praecipitur ducenda uxor fratris mortui, et suscitandum semen a fratre superstite, quod si nollet, ipsa coram senioribus tollebat calceamentum eius, et spuebat in faciem eius, et dicebat: sic fiet homini, qui non aedificat domum fratris sui. Quem locum obiiciebat Faustus Manichaeus Augustino lib. 14. cap. 3. contra Faustum, sub his verbis: Maledictus omnis, qui non suscitarerit semen in Israel. Tum Exodi 28. Non erit apud te sterilis utriusque sexus: at Virginitatis notam sterilitatem quamdam inferebat. Ergo prohibetur. At perperam, quia nullibi talia verba reperiuntur in Scriptura.

Nego minorem. Imo Virginitas magno in pretio fuit apud Iudaeos, ut probat sanctus Hieronymus lib. 1. Contra Iovinianum, num. 30, post exempla Eliae, Elisaei, et Ioannis Baptistae: imo et Danielis, et trium puerorum, quos certum est virgines fuisse. Idipsum affirmant Ambrosius lib. 1. De Virginibus, Damascenus lib. 1. De Fide, cap. 21. Constat pariter ex Essenis, qui ut testatur Iosephus lib. 2. De bello Iudaico, cap. 7, et lib. 18. Antiquitatum Iudaicarum, cap. 2, absque mulieribus, omnique Venere abdicata, in societate summa cum laude et veneratione vitam agebant. Idipsum probant oracula 1. Sapientiae cap. 3. Quoniam felix est sterilis, et incoinquinata, quae nescivit thorum in delicto, habebit fructum in respectu animarum sanctarum: et spado, qui non operatus est per manus suas iniquitatem. Secundum est Isaiae 56. Quia haec dicit Dominus Eunuchis, qui custodierint Sabbata mea, et elegerint, quae ego volui, et tenuerint foedus meum, dabo eis in domo mea, et in muris meis locum, et nomen melius a filiis, et filiabus: dabo nomen sempiternum illis, etc. Quem utrumque locum sanctus Hieronymus interpretatur de Eunuchis, qui voluntarie sese castraverunt, idest omnem Venerem abdicaverunt propter regnum caelorum. Ad confirmationem minoris dico, nihil ex praedictis textibus posse evinci. Non ex primo, quia non praeceptum, sed benedictionem illa verba indicant, praemisit enim sacer textus: Benedixitque illis Deus, et dixit: Crescite et multiplicamini, et implete terram, et subiicite eam, et dominamini. Eo enim modo praecedentia verba sunt intelligenda, quomodo sequentia: at haec sunt intelligenda tantum de benedictione, non de praecepto. Insuper eodem modo loquitur piscibus ibidem: Crescite et multiplicamini, et replete aquas maris, quosque, etc. At praeceptum eis non imposuit: ergo nec hominibus. Denique, licet fuerit praeceptum, non tamen absolute fuit ab omnibus servandum: cessante enim fine legis, cessat illius obligatio: at id concernebat multiplicationem hominum: ergo ubi erat sufficiens multiplicatio, ibi desinebat nuptiarum obligatio.— Non etiam quidpiam evincitur ex secundo, quippe cum non praecipiatur neque viduae ut nubat, neque fratri ut uxorem defuncti fratris accipiat. Non quidem vidua, quia Iudith in castitate summa cum laude perseveravit, etsi nullos habuerit filios saltem superstites, cum nullibi eos Scriptura refert, quos tamen non est probabile tanto in triumpho non nominasse. Non etiam fratri, quia poterat iuri suo cedere. Denique ex tertio nihil concluditur. Illa namque verba non impositum praeceptum, sed repromissam benedictionem servantibus mandatorum divinae legis inferunt, ubi enim praemisit sacer textus: Si postquam audieris haec iudicia, custodieris ea, et feceris, custodiet et Dominus Deus tuus pactum tibi, benedicetque fructum ventris tui, et fructum terrae tuae. non erit apud te sterilis utriusque sexus tam in hominibus, quam in gregibus.

Conclusio secunda. — REVERA DEIPARA MARIA ILLAESA SUA VIRGINITATE CHRISTUM DOMINUM PEPERIT. Haec sequitur ex praecedenti, et

Probatur eadem auctoritate Conciliorum; maxime vero Concilii Calcedonensis in allocutione ad Martianum Imperatorem, ubi nomine Concilii haec efferuntur: Deus Patres excitavit velut luminaria in errore degentibus, qui fidei intelligentiam omnibus exposuerunt, et Incarnationis beneficium accurate praedicarunt: quemadmodum ab initio illius ex utero perfectum sit Mysterium, quomodo sit Dei genitrix, propter eum, qui virginitatem ipsi etiam post conceptum servaverit, et quem ut Deo dignum erat, uterum obsignarit. Quod autem obsignatum, et sigillo munitum aiunt Patres uterum Virginis post conceptum, aperte significant in ipso partu obligationem illam perstitisse. Confirmatur pariter ex prefato Isaiae vaticinio: Non enim (inquit S. Ambrosius Epist.) concepturam tantummodo Virginem, sed et parituram dixit. Unde concors est SS. PP. sententia Christum illaeso ac illibato Matris utero prodiisse. Sic S. Gregorius Nyss. Oratione De natali Domini: Puer, inquit, pannis involutus, et in praesepe requiescens: et illa post partum Virgo incorrupta Mater peperit Filium. Et Oratione De Occursu: Solus, inquit, ipse inexplicabili modo conceptus, et ineffabiliter natus, haud ante patefactam nuptiis virginalem aperuit vulvam, virginitatis signacula inviolata servans etiam post admirabilem processum. Idem docent Amphilochius pag. 26. S. Ephrem Oratione De

Margarita pretiosa, Sophronius in Epistola Synodica: Damascenus lib. 1. cap. 15. et plures alii Graeci Patres.— Eis pariter subscribunt omnes Latini, imprimis S. Ambrosius Epist. 7 Ad Siricium Papam, quod probat mysterio portae, cuius meminit Ezechiel cap. 44 vaticinio. Ecce porta est haec. Maria, inquit, de qua scriptum est, quia Dominus pertransibit per eam: et erit clausa post partum: quia Virgo concepit, et genuit. Quid autem incredibile, si contra originis naturalis modum peperit Maria et Virgo permanet, quando contra usum naturae, mare vidit et fugit, etc. Idem docet, et eadem utitur prophetica portae similitudine in lib. De institutione Virginis, cap. 7, concludit: Quae est haec porta, nisi Maria? Ideo clausa, quia Virgo. Porta igitur Maria, per quam Christus intravit in hunc mundum, quando virginali fusus est partu, et genitalia Virginis claustra non solvit. Venit intemerato septo parturiens, et inviolata integritatis duravere signacula, cum exiret ex Virgine, cuius altitudinem mundus sustinere non posset.— Hieronymus in cap. 1. Ezechielis mysterium illud explicans propheticae portae, per quam Deus Israël ingressus dicitur, haec adnotat: Pulchre quidem portam clausam, per quam solus Dominus Deus Israil ingreditur, et clausa cui porta est, Mariam Virginem intelligunt, quae et ante partum, et post partum Virgo permansit.— Augustinus pluribus in locis id etiam affirmat: ut in Sermone 21. Virgo genuit, quia Virgo concepit, inviolata peperit, quia in conceptu libido non fuit. Ubique miraculum: et sine corruptione gravida, et in partu Virgo puerpera. Item in Sermone 28. Videte miraculum Matris Dominicae. Virgo concepit, Virgo parturit, Virgo post partum permansit, etc. Dignum enim erat, ut Deo nascente meritum cresceret castitatis: nec per eius adventum violaretur integra, qui venerat sanare corrupta, nec per eum pudicitia corporalis laederetur, per quem donatur castitas spiritualis. Ipsi subscribit Gaudentius Episcopus Brixianus eiusdem aevi Tractatu 9. ubi inter caetera haec habet: Qui sine corruptela Matris conceptus creditur, cur non etiam sine corruptela editus praesumatur? Incorrupta Virgo peperit, quod intacta Virgo concepit: integritatem nascendo violare non potuit, qui venerat integrare naturam. Consentit S. Leo Papa in Sermone 1. De Nativitate, cap. 2. Veritas igitur, inquit, virgineae integritati nihil corruptius partus intulit: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. Idem fusius explicat S. Fulgentius, qui secundo Sermone De natali Domini idem assererat. De caelo, inquit, medicus transiens per Virginem, post transitum suum sinit illam Virginem permanere. Qui enim disrupta corporum membra in aliis poterat integrare tangendo, quanto magis in sua Matre, quod invenit integrum, potuit non violare nascendo? Crescit eius partu integritas corporis potius, quam decrevit: et Virginitas ampliata est potius quam fugata.— Facerem numerum, si omnes alios SS. Patres huius veritatis assertores vellem commemorare. Idipsum diserte docent Chrysologus Serm. 142. Eucherius Homil. De Virginis Conceptione. Ildephonsus quinarios edidit tractatus et sermones de illibata B. Mariae Virginitate, cuius strenuissimus fuit assertor et propugnator, Bernardus Serm. 33. In Cantica. Petrus Damianus Opusc. 86. c. 10. etc. Quibus aperte constat universalem esse Ecclesiae doctrinam, quod beatissima Maria Deipara Virgo nedum ante partum, sed etiam in partu fuerit.

OBIICIUNT HAERETICI nonnullos SS. Patrum et veterum Theologorum textus, quibus significare videntur B. Virginem in suo partu nil peculiare a caeteris hominum parientibus habuisse, et eamdem non fuisse Virginem in partu. Sic Origenes Hom. 11. in Lucam: Quemcunque de utero effusum matrum dixeris, non nisi aperit culvam matris suae. Dominus Iesus, quia omnium mulierum non partus infantis, sed viri coitus vulvam reserat: Matris vero Domini eo tempore vulva reserata est, quo et partus editus: quia sanctum uterum, et omni dignissime (venerationis) venerandum ante Nativitatem masculus omnino non tetigit. Eis subscribere videntur plurimi Patres tam Graeci, quam Latini, qui Virginis uterum in partu fuisse patefactum dicunt. Sic Athanasius Epist. ad Epictetum, Ambrosius in capite 2. Lucae: Hic, inquit, qui aperuit Matris suae vulvam, ut immaculatus exiret. Et Basilius, qui in oratione de Natali Domini, ait Christum appellari primogenitum, qui primus aperit vulvam, non qui post se alios fratres habeat, etc. At omnium apertissime Tertullianus lib. De carne Christi, c. 23. perspicue asserit B. Virginem in partu virginitatem amisisse, et in mulierem transiisse: nam inter caetera ait: quis proprie vulvam adaperuit, quam qui clausam patefecit? Caeterum omnibus nuptis patefacerunt: itaque magis patefacta est, quia magis erat clausa: utique magis non Virgo dicenda est, quam Virgo, saltim mater antequam nuptu. Et quid ultra retractandum est? cum hac ratione Apostolus, non ex Virgine, sed ex muliere editum filium pronuntiaverit, agnaveritque aperte vulvae nuptialem passionem. Similia habet pluribus, quibus quadrat illud Lucae 2. quo significatur convenire Christo istud desumptum ex c. 13 Exodi: Omne masculinum adaperiens vulvam sanctum Domino vocabitur.— Respondeo, omnes illos SS. Patres, aut veteres Theologos per aperitionem vulvae, non significare pertractum, interruptumque fuisse in Virgine Deipara integritatis sigillum, sed dumtaxat, quod revera ex Virginis utero processerit. Nec certe alia fuit eorum mens, si Tertullianum, et Origenem excipias, qui cum haeretico spiritu laboraverint in plurimis, etiam hoc in capite a veritate Catholica exorbitasse mirum videri non debet. Quantum ad S. Lucam dico eum circumlocutione primogeniti adaperientis vulvam, voluisse dumtaxat significare Christum ex Virgine ortum duxisse, sive interim exierit ab ea more consueto cum reseratione claustri, sive non. Quamobrem aperire vulvam nihil aliud proprie significat, quam nasci et ex materno utero prodire, quo certe loquendi modo ideirco usi sunt praefati SS. Patres, quod ita fert communis et naturalis foetus profundendi modus, ut aperto utero in lucem exeat.

OBIICIUNT 2. Illud Lucae 2. quo significatur B. Mariam indiguisse purificatione, ac proinde legi naturae cum caeteris mulieribus in pariendo fuisse subditam, ac illam forte emisisse per aperitionem uteri cum alluvione sanguinis et dolore.— Verum respondet S. Ildephonsus lib. contra eos, qui disputant de perpetua virginitate Mariae, ideirco Evangelistam dicere, Postquam impleti sunt dies purgationis eius, Mariae; non quia illa purgatione ullius delicti aut maculae indigeret, sed quia ipsa morem gerere voluit Filio, qui ex ipso, quod de muliere factus est, legem Presentationis implere voluit. Et lex est, inquit, completio dierum secundum consuetudinem legis, et non secundum necessitatem Purificationis: quia beata et intemerata et incorrupta permansit, nullis coinquinata sordibus, nullis vexata earum cruciatibus; ex quibus patet diversam fuisse purgationem Mariae, et aliarum mulierum, nam caeterae mulieres ideirco purificationis ritus ac caeremonias observabant, ut corporis et animae sordes eluerent; Virgo autem beatissima non ex ulla necessitate, sed dumtaxat ex humilitate et peculiari sua in Deum observantia sese purificationis legi subiecit.

Conclusio tertia. — MARIA DEIPARA SEMPER ILLIBATA VIRGO POST PARTUM PERMANSIT. Haec est pariter de fide, ut constat ex Conciliis in priori Conclusione laudatis, quae beatissimam Mariam semper fuisse Virginem aperte pronuntiant. Probatur similiter ac firmatur, non solum ex laudatis SS. Patrum auctoritatibus, necnon ex voto de servanda perpetuo Virginitate a beatissima Virgine emisso; verum etiam ex eo, quod plurimi a SS. Patribus indubitatum existiment, S. Iosephum etiam votum Virginitatis emisisse, ac fuisse virginem cum Maria nupsit. Licet enim quamplures auctores Graeci in ea fuerint sententia, ut assererent Iosephum ex priori uxore alios procreasse filios, quos ideirco volunt in Evangelio Fratres, et Sorores Domini nuncupari, eo quod a Iosepho, qui Pater Christi putabatur, procreati fuerant antequam B. Virginem in uxorem duceret; ut affirmaverunt Origenes in illud Matth. 12. Nonne mater eius dicitur Maria? Chrysostomus Homil. De Annuntiatione apud Lipomanum. Eusebius lib. 2. cap. 1. Epiphanius haeresi 5. 28. 78. Nicephorus lib. 1. cap. 21. Theophilactus in Matth. 13. Euthimius in Matth. 11. etc. quibus consentire videntur quidam Latini Hilarius, Can. 1. in Matth. Ambrosius lib. De institutione Virg., cap. etc.; nihilominus Iosephum virginem fuisse acerrime probant Hieronymus, qui in tractatu contra Helvidium ait: Tu dicis Mariam virginem non permansisse: ego mihi plus vindico, etiam ipsum Iosephum virginem fuisse per Mariam, ut ex virginali coniugio virgo Filius nasceretur. Si enim in eam sanctam fornicatio non cecidit, et aliam eum uxorem habuisse non scribitur: Maria autem quam putatus est habuisse, custos potius fuit quam maritus: relinquitur virginem permansisse cum Maria, qui Pater Domini meruit appellari. Similia habet in illud Matth. 12. v. 19: Ecce mater mea, et fratres mei. Augustinus Serm. 11. in Nativitate Domini: Habe, Ioseph, cum Maria coniuge tua communem virginitatem membrorum, quia de virgineis membris virtus nascitur Angelorum, etc. Huic sententiae caeteri omnes qui vixerunt Latini Patres consenserunt, adeo ut Petrus Damianus Epist. 11. ad Nicolaum summum Pontificem, magna fiducia dicat, Ecclesiae fidem in eo esse, ut non modo Deipara, verum etiam putativus Pater, atque nutritius Virgo haberetur. Certe quidem quantum probabilitate, et coniecturis agere licet: quomodo non homini Virgini Deus Virginem, ex qua carnem suscepturus erat, tradidisset, si ipse homo ex hoc mundo migraturus ad Patrem, eandem iam senescentem, non nisi Virgini commendavit? Quomodo Christus verus Agnus, qui solos virgines suum in consortium admittit, Patrem putativum tot filiis iam expertum admisisset? Quomodo Christus, qui pascitur inter lilia, inter Mariam et Iosephum Virgines non fuisset deliciatus?

Haec autem Latinorum Patrum sententia in universum confirmari hac unica ratione potest, qua sola nituntur Graeci. Nam si Iosephus aliam uxorem duxisset, fuisset itaque Maria, quae dicitur Iacobi, et Ioseph, quia fuit Mater eorum: hi enim inter alios saepe fratres Domini vocantur: at eam non potuit habere uxorem, ea enim prius emori debuisset, quam Iosepho licuisset cum alia contrahere: at illa non erat mortua, dum Iosephus cum Virgine matrimonium iniit: nam quo tempore Christus mortuus est, erant aspicientes a longe mulieres, inter quas erat Maria Iacobi, et Ioseph, etc. Matth. 27. et Marci 15. Hoc unicum reponi posset a Graecis, aut Iosephum duas simul habuisse uxores: aut cum Chrysostomo asserere illum priori uxore repudiata Virginem duxisse.

Iterum neutrum dici potest. Non quidem primum, quomodo enim de illius uxoris nullam mentionem Evangelistae fecissent? Quomodo non aliquando cum ea, utpote domestica et familiari, nullum sermonem Christus habuisset? Non etiam secundum; quis enim credat ipsam a Iosepho repudiatam, cum ea iuxta crucem stare voluisse? non aegre tulisset praesentiam illius, quae suum in thorum successisset.

OBIICIUNT HAERETICI quaedam Scripturae testimonia, ex quibus inferri videtur Iosephum ex Maria alios filios post Christum natum genuisse. Primo quidem illud significari videtur per haec verba Matthaei: Cum esset desponsata mater eius, (scilicet Christi) Maria Ioseph, antequam convenirent, inventa est in utero habens de Spiritu Sancto. Ex quibus inferebat Helvidius, teste S. Hieronymo, nisi foret ut aliquando convenire deberent, non diceret Evangelista, antequam convenirent: nam de non conventuris, haec verba nequaquam dici poterant, sicut de non pransuro dici non potest, antequam pranderet: consequens est ergo, quod eam aliquando cognoverit. Secundo ibidem de Iosepho Mariae sponso dicitur: Non cognoscebat eam donec peperit Filium suum primogenitum. Tertio. Christus ibidem dicitur filius primogenitus Mariae: sed primogenitus non dicitur nisi comparatione facta cum aliis postea genitis: cum igitur Maria dicatur peperisse primogenitum, oportet quod alios deinde pepererit.— Verum respondeo, praefatos Scripturae textus nullatenus haereticis patrocinari. Non quidem primum: nam, ut egregie reponit B. Hieronymus in Opusculo adversus Helvidium, et in commentario super 1. c. Matthaei: Quod dicitur antequam convenirent, non sequitur, ut postea convenerint, sed Scriptura quod factum non sit ostendit: illa enim particula, antequam, non semper importat aliquid postea faciendum; nam ex eo, quod Helvidius dicatur morte praeventus antequam paenitentiam ageret, non sequitur, quod postea egerit: sic dicitur navis periisse antequam ad portum appulisset, cum tamen eo postea non pervenerit. Ita secundum dictum adverbium donec solum exprimere id quod dubium esse potuisset, relinquendo id quod certum est, velut a fortiori intelligendum. Voluit igitur Evangelista significare, quod Ioseph non cognoverit Mariam ante partum, de quo maxime poterat esse dubitatio, insinuans multo minus postea virum iustum voluisse tangere, ac veluti contaminare templum Dei, Spiritus Sancti sacrarium, Dei ac Domini sui Matrem. Frequentes autem similes sunt in Scriptura sacra locutiones: sic Genes. 8. dicitur de corvo in arca Noe: Non revertebatur donec siccarentur aquae, exex quo non licet inferre eum post inductam siccitatem fuisse reversum in aream. Sic Danielis 6. de accusatoribus huius Prophetae in lacum Leorum proiectis dicitur: Non praevenerunt usque ad pavimentum, donec eriperent eos leones, ubi non significatur quod postea ad pavimentum pervenerint. Sic pariter Psal. 109. dicitur: Sedes a dextris meis donec ponam inimicos tuos, etc. Et 1. ad Cor. 15. Oportet illum regnare donec ponat omnes inimicos, etc. Quis autem exinde inferat Christum a dextris Dei non amplius sessurum, et regnaturum cum expugnati fuerint omnes illius nominis et religionis impugnatores! A fortiori dico primogenitum idem ibi significare, quod primo natum, seu ante quem nullus alius natus est, licet sit unigenitus, ut explicat S. Hieronymus in Opusculo contra Helvidium n. s.: ita quod omnis unigenitus sit primogenitus; non tamen omnis primogenitus sit unigenitus. Quam explicationem probat ex illo Numerorum 18. Quidquid primum aperuerit vulva carnis, quod offerunt Domino, sive ea hominibus, sive de pecoribus fuerit, tui iuris erunt: sed dumtaxat ut pro homine primogenito pretium accipiatur. Argumentatur autem pulchre in hunc modum: si primogenitus hominis ille tantum est, quem sequuntur fratres alii, tamdiu Sacerdotibus primogenitus hominis non debeatur, quamdiu alius frater non fuisset procreatus.

OBIICIUNT 2. Omnes illos Scripturae textus, quibus aliqui dicantur fratres Domini: sic Matthaei 12. Ecce mater tua, et fratres tui foris stant quaerentes te. Et Ioan. 2. Post haec descendit Capharnaum ipse, et mater eius, et fratres eius, etc.— Respondeo cum S. Hieronymo lib. contra Helvidium, aliquos quidem fratres Domini appellari, non quod ex eadem cum eo matre sint geniti, sed quia erant consanguinei. Quatuor enim modis aliqui fratres dicuntur in Scriptura sacra: Primo quidem natura, quia sunt ex eodem parente, ut Iacob, et Esau. Secundo gente, et natione, sic Israëlitae omnes dicuntur fratres, ut Deut. 15. Si autem emeris fratrem tuum, qui est Hebraeus, etc. Rom. 9. Optarem enim ego ipse anathema esse a Christo pro fratribus meis. Tertio cognatione, qui sunt oriundi ex eadem familia, qua ratione Abraham, et Loth dicuntur fratres Gen. 13. sicut Iacob, et Laban, Gen. 29. Quarto denique affectu: sic Christus Dominus Ioan. 20. Apostolos suos fratres appellavit. Certum est autem illos in obiectione commemoratos non appellari fratres Domini prima ratione fraternitatis, neque etiam tantum secunda, et quarta: alias quicumque discipulus, imo et quilibet de populo Iudaico, frater Domini posset appellari. Restat igitur eos dici Domini fratres ratione cognationis.

Quaeres: quinam, et quo gradu consanguinitatis dicti fuerint fratres Domini?— Respondeo ad primum, quatuor dumtaxat homines in sacra Scriptura ita fuisse appellatos, puta Iacobum, Iosephum, Simonem, et Iudam, ut legimus Matth. 13. Nonne hic est fabri filius? nonne mater eius dicitur Maria, et fratres eius Iacobus, et Ioseph, et Simon, et Iudas? Et sorores eius nonne omnes apud nos sunt? Iterum ad Gal. 1. Iacobus frater Domini vocatur. Et Act. 1. memorantur iterum Iacobus, Simon, et Iudas, ibi tamen non dicuntur fratres Domini, sed solum dicuntur perseverasse in oratione cum

Maria Matre Iesu, et fratribus eius, puta discipulis, qui erant fratres affectu: unde continuo subditur: In diebus illis exsurgens Petrus in medio fratrum dixit: Viri fratres, etc. Nec refert, quod S. Chrysostomus homil. ⟦?⟧ in Matth. affirmet Ioannem Evangelistam etiam dictum fuisse fratrem Domini: non enim video, quo fundamento illud possit asserere, cum nusquam in Scriptura sic nominatus inveniatur, tametsi nominari potuerit.— Respondeo ad secundum, communem sacrorum Interpretum esse sententiam cum S. Hieronymo, omnes illos fratres et sorores Christi nominatos ex eodem thoro, iisdemque genitoribus oriundos esse; quod sic contra Baronium in Apparatu num. 6 evinco: si diverso patre, matreque diversa geniti dicerentur, maxime quia, inquit Baronius, Iacobus, frater Domini cognominatus, dicitur Filius Alphaei Matth. 10. Marci 3. et Act. 1. Constat autem Iosephem fuisse fratrem Iacobi, nam Marci 15. dicitur Maria Iacobi Minoris, et Iosephi mater: ac proinde uterque erat filius Alphaei: solet enim Scriptura filios nomine Patris nominare, sic v.g. alter Iacobus dici solet filius Zebedaei: unde sequitur, ait Baronius, Simonem et Iudam non fuisse fratres Iacobi, quia non referuntur cum duobus Mariae filiis.— Confirmatur ex Egesippo, qui apud Eusebium lib. 3. cap. 10. et 16. affirmat S. Simonem, et Iudam filios fuisse Cleophae, non autem Alphai: Cleophae autem, et Alphai coniuges nomine Mariae appellabantur, et una a viro dicta Maria Cleophae, alia a filiis Maria Iacobi, et Salome nominabatur: Mariam autem Iacobi, et Cleophae omnino diversas esse inferri videtur, ex eo quod Ioan. 19. Maria Cleophae dicitur stetisse iuxta crucem Iesu; Maria vero Iacobi dicitur Matth. 27 et Marci 15. a longe stetisse una cum aliis mulieribus; quae duo in eandem mulierem cadere non possunt; ac proinde, inquit Baronius, certum est quatuor illos, qui fratres Domini appellantur, diverso patre, diversaque matre esse oriundos. Iacobum quidem, et Ioseph ex Alphao, et Maria Iacobi: Iudam autem et Simonem ex Cleopha, et Maria Cleophae. Haec Baronius. Verum haec ratiocinatio nulla est: nullumque istud fundamentum Baronii: igitur, etc. Probatur minor: constat enim Iudam et Simonem esse fratres germanos Iacobi, Iudas enim initio suae epistolae canonicae se nominat fratrem Iacobi, Iudas Iesu Christi servus, frater autem Iacobi, non quidem Iacobi Zebedaei: ergo Alphai. Nec valet dicere eum se fratrem nominare generali tantum ratione, propter familiae cognationem, hoc, inquam, non valet: Primo quia sine fundamento id dicitur. Secundo, quia nulla videbatur peculiaris ratio, ob quam silentio obito naturali fratre suo Simone, alterius sola generali ratione fratris cognomen usurpasset. Tertio, hac ratione potius dici debuisset frater Petri, utpote Apostolorum Principis: ergo cum se Iacobi fratrem nominat, tenendum est ipsum de fratre suo germano intelligendum. Ideo autem solius Iacobi meminisse arbitror, quod Iacobus Maior natu esset, ideoque honoris causa nomen illius expressit, non secus, ac cum quis vult se agnosci ex aliquo fratre suo, eum nominat, qui est primus, et caput in familia.— Ad confirmationem dico, nullam fidem deberi Egesippo: si enim hic in re audiendus esset Egesippus, cur non audiendus pariter, cum ibidem dicit Iosephum ex alia uxore filios genuisse? sicut enim ipsi in utroque fidem fecit Eusebius, utrique pariter, aut neutri facere deberet Baronius: at fidei ei denegat circa duo connubia Iosephi: igitur denegare debet circa Alphaeum et Cleopham ut diversos homines. Quid enim officit si Cleopham et Alphaeum unicum hominem proferamus, sed binominem?— Nec etiam movere debet, quod videatur diversa a Maria Iacobi dicta Alphai coniuge, propterea quod una iuxta crucem, alia a longe stetisse legitur: Haec enim ratio nulla prorsus est. Enimvero dicendum esset pariter duas fuisse Marias Magdalenas: nam Matth. et Marc. de ea dixerunt: Inter quas erat Maria Magdalene, etc. nempe inter eas mulieres, quae a longe aspiciebant: Ioannes autem ait: Stabat iuxta crucem Iesu Mater eius, et soror matris eius Maria Cleophae, et Maria Magdalene. Quomodo autem haec de eadem dici potuerint, arbitror ita conciliandum, ut primo illae mulieres una cum Virgine iuxta crucem steterint, auditurae ultima Christi morientis verba: cum autem Matrem suam Ioanni commendasset, animamque exhalasset, inde aut urgente nimia tristitia, aut impellentibus militibus aliquantulum recessisse, et inde spectasse, quae contingerent. Qualiter vellem etiam intelligi, quod scribit Lucas: stabunt autem omnes noti eius a longe, et mulieres, quae secutae eum erant a Galilaea haec videntes. Non quod omnia a longe viderint, sed ea solum quae post earum recessum contigerunt. Dicendum ergo Mariam Cleophae sic nominatam, vel quia a Patre Cleopha genita, vel quia marito Alphao et Cleopha binomine tradita, vel quia Cleophas proprio nomine, Alphaeus autem subnomine diceretur. Hinc mihi probatur magis S. Hieronymi lib. Contra Helvidium, et in cap. 12. Matthaei, quam Baronii sententia. Inferendum ergo eos fratres Domini dici, quasi subcognati, nempe geniti a Maria, Cleophae filia, et B. Virginis sorore, seu potius consobrina, ut refert Hipolytus Martyr, qui apud Nicephorum lib. 2. cap. 3. haec profert: Tres fuerunt sorores Bethleemiticae, filiae Mathan sacerdotis, et Mariae coniugis eius, sub ⟦Cleopatra?⟧, et ⟦Asopis?⟧ Persarum regno, et ante Herodis Antipatris filii regnum. Primae Mariae: Secundae Sobae: Tertiae Annae nomen erat. Nupsit prima in Bethleem Maria, et peperit Salomem obstetricem: nupsit quoque secunda itidem in Bethleem Sobae, et genuit Elisabeth: nupsit postremo tertia Anna in terra Galilaeae, et protulit Mariam Dei genitricem. Ut autem haec debito ordine pandantur, hanc genealogiam sic arbitror esse texendam. Maria nupsit Cleophae, ex quo genuit alteram Mariam, quae Ioan. cap. 19. dicitur Maria Cleophae, et soror, idest, consobrina B. Virginis; ex hac et Alphao viro eius prodierunt Iacobus Minor, Ioseph, et Simon, et Iudas, qui dicuntur fratres Domini: et sorores eius, Maria, et Salome. Aperte enim Maria declaratur mater Iacobi, Iosephi, et Salome, Matth. 27. v. 56. et Marci 15. v. 40. ubi legimus ad crucem Domini adstitisse mulieres de longe aspicientes, inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Iacobi Minoris, et Ioseph mater, et Salome. Sobae autem ex uno ex sacerdotibus sibi in matrimonium copulato, genuit Elisabeth, quae propterea Luce cap. 1. v. 5. dicitur de filiabus Aaron: haec autem ex Zacharia genuit Ioannem Baptistam. Anna autem ex tribu Davidica secundum lineam maternam, ut coniicio ex S. Damasceno Orat. 2. De Nativitate B. Mariae, ubi S. Annam alloquens, ait: Quam beata domus David, ex qua prodiisti! non secundum lineam paternam, ut supra dixi: ergo secundum maternam: ea, inquam, ex S. Ioachim genuit B. Virginem

Mariam. Ex quibus refellitur eorum sententia, qui dicunt S. Annam tribus maritis nuptam, tres ex iis suscepisse filias; quae enim ex certiore nupta, ac proinde minus casta, purissimam Virginem prodiisse existimaret?