Scotus Academicus, Tomus septimus: De Incarnatione Verbi Divini

Certum esse, ac fide credendum, ut probabimus in sequenti Disputatione, Verbum divinum veram animam humanam, verumque corpus, et omnes illius partes integrantes, et ad corporis ornatum et necessitatem conducentes, assumpsisse. Certum pariter prioritate temporis, non prius aliquam hominis partem assumpsisse, quam alteram: siquidem fide constat animam et corpus simul tempore fuisse a Verbo assumpta, ita ut nec anima prius tempore quam corpus, nec corpus prius quam anima, sed simul, et in eodem instanti, in quo fuit producta in Virginis utero Christi humanitas, seu in quo fuit creata anima Christi, et unita carni, caro et anima fuerint assumptae. Carnem quidem, nam ut optime docet S. Damascenus lib. 3. De Fide, c. 2. Simul ut caro extitit, simul quoque Dei caro extitit: simul caro animata rationali, atque intelligentiae particeps. Vel ut loquitur S. Fulgentius lib. De Incarnatione, cap. 3. Ipsa acceptio carnis fuit conceptio Virginalis.... Non est aliquod igitur intervallum temporis aestimandum inter conceptae carnis initium, et suscipiendae Maiestatis adventum. Idem dicendum de anima, quare Concilium quintum generale can. 2. praescribens errores Origenis, qui dicebat Christi animam fuisse cum caeteris animabus initio mundi creatam, atque suis operibus meruisse uniri hypostatice Verbo Dei, illique de facto fuisse unitam, pridem antequam corpori iungeretur, sic ait: Si quis dicit, aut sentit animam Domini praexistisse, unitamque esse Deo Verbo ante Incarnationem, et Nativitatem ex Virgine, anathema sit. Quapropter Leo Papa Epistola ad Flavium Contra Eutychen sic ait: Iudicor alia proloquendo hos habere persuasum, quod anima, quam Salvator assumpsit, prius in coelis sit commorata, quam de Maria Virgine nasceretur, eamque sibi Verbum in utero copulaverit: sed hoc catholicae mentes, auresque non tolerant. Constat igitur tam humanitatem, quam corpus et animam eodem temporis momento fuisse assumpta. Sed difficultas solvenda remanet, an tria haec, nempe humanitas, corpus, et anima, eadem simultate natura, aut eorum aliquod prioritate natura fuerit assumptum. Nam S. Thomas, 3. p. q. 6. art. 5. contendit partes prius fuisse unitas, quam totum: Doctor vero Subtilis in 3. dist. 2. q. 2. num. ?. docet prius humanitatem prioritate naturae assumptam fuisse, quam partes.

Notandum 2. Ex eodem Doctore ibidem, aliquid dupliciter posse dici medium inter unum et aliud: primo quidem ut quod: secundo ut quo. Medium ut quod, seu medium quod, est id quod est res distincta medians inter unum, et alterum: sic inter substantiam, et qualitates corporeas mediat quantitas, in qua immediate (ut communiter docetur) recipiuntur illae qualitates corporeae, et ea mediante substantiae insunt. Medium ut quo, seu medium quo, est ratio formalis, qua agens potest agere, seu recipiens recipere; sicut enim agens non posset agere, nisi haberet virtutem agendi, hinc dici potest, quod agat mediante virtute activa, qua est medium quo agit: sic non potest subiectum recipere aliquid, nisi habeat in se virtutem seu potentiam receptivam, quae dici potest medium quo aliquid recipit; et sicut virtus agendi non est medium quod inter agens et effectum, ita nec virtus recipiendi dici potest medium quod inter recipiens et receptum. Ex quibus sequitur, quod aliquid dici possit assumi dupliciter: Primo quidem ut medium quod, idest quod vere et immediate assumitur, et ipso mediante aliud assumitur. V.g. vas, in quo aliquis liquor continetur, est medium quod, quia ipso mediante liquor assumitur et deportatur. Secundo potest aliquid assumi ut medium quo, quatenus est ratio, quare aliud assumitur: quod utique subdividitur in medium quo ex necessitate naturae, idest, quod sit ratio orta solum ex necessitate naturae quare aliud assumatur, et medium quo ex congruentia, quod sit ratio orta solum ex congruitate, quare unum prius assumatur, quam aliud. Difficultas ergo praesens est, an partes humanitatis prius prioritate natura assumptae sint, ut medium quod, quam ipsa humanitas, aut vice versa.

Notandum 3. Partes duobus modis considerari vel comparari posse, videlicet ad se invicem, seu in ordine ad habitudinem quam servant inter se: et ad humanitatem, seu in ordine ad earum unionem, et totius humanitatis constitutionem. Prima comparatio fit dum quaeritur, an anima prius unita sit Verbo, quam corpus: secunda vero dum quaeritur utrum partes fuerint prius unitae Verbo, quam toti, vel vice versa. Hine movetur quaestio, an per assumptionem totius, et per solam unionem Verbi ad totam humanitatem ex hypothesi, quod illa sit prius assumpta, quam partes, resultaverit unio cum partibus per quandam resultantiam naturalem: vel potius utrum posita unione cum tota humanitate, priore natura, quam cum partibus, necessariae etiam fuerint speciales uniones ipsius Verbi cum ipsis partibus. Ratio autem huius difficultatis in eo fundatur, quod si admittantur tres uniones, videntur entia multiplicari sine necessitate: cum enim partes sint in toto formaliter et intrinsece, consequens videtur, quod ex unione totius ad Verbum, necessario resultet unio partium ad Verbum: e contra vero si non admittantur tres illae uniones, sequitur, quod destructo toto, etiam pereant uniones Verbi cum corpore et anima: et sic ex destructa humanitate, ut factum est in triduo mortis, consequens esset, vel quod Verbum non permansisset unitum corpori et animae, vel quod opus fuisset novas fieri uniones ipsius Verbi cum corpore et anima.

His ita praemissis, tria maxime veniunt determinanda: Primum, an partes humanitatis fuerint medium quod. Secundum, an fuerint medium quo illius assumptionis. Tertium, an et quomodo anima fuerit medium quo assumptionis corporis.

Conclusio prima. — PARTES NON SUNT MEDIUM QUOD RESPECTU ASSUMPTIONIS TOTIUS HUMANITATIS: NEC IN ORDINE INTENTIONIS, NEC IN ORDINE EXECUTIONIS.

Hoc constat duabus partibus, quarum prima communis est inter Theologos; illud enim ordine intentionis prius natura fuit assumptum, cuius assumptio fuit per se prius intenta: at primo intenta fuit assumptio humanitatis, quam partium: in hoc enim mysterio id quod primo intenditur est quod Verbum fiat homo; cum autem fieri non possit homo, nisi assumendo humanitatem, quae ut vera sit, constare debet corpore et anima: inde est quod ordine intentionis tota humanitas prius assumitur; deinde vero partes, quibus constat.

Secunda pars autem est contra Thomistas, quam sic probat Doctor: Illud est primo assumptibile a Verbo, ut medium quod, quod est in se primo personabile: sed tota humanitas est prius personabilis, quam partes: ergo, etc.

Huius constat, quia in eodem instanti tam temporis, quam naturae, Verbum supplevit personalitatem creatam, quo ipsa exurgere debebat: unde si prius exurgere debuerit personalitas totius, quam partium, etiam tota humanitas prius debuit assumi, quam partes.

Minor vero probatur, quia licet partes, etiam ut unitae, habeant subsistentias partiales, tamen hac ratione dici non possunt prius natura assumptae, quam totum: quia partes non debebant prius assumi, quam inter se unirentur; neque enim assumptio earum habet ullam rationem causae, aut conditionis ad earum unionem inter se: sed in eodem instanti, in quo sunt unitae, aut saltem in instanti naturae immediate sequenti, tota natura est assumpta: prius ergo natura partes non fuerunt assumptae, quam fuerint unitae cum toto.

Deinde, personalitas Verbi divini est perfecta, et completa: ergo postulat prius natura communicari substantiae completae, qualis est tota humanitas, quam substantiae incompletae, qualis est anima rationalis, vel corpus; et consequenter non debuit prius natura assumere corpus, aut animam, quam totam humanitatem.

Denique, Verbum est primaria sui unione homo: non est autem homo, nisi per id quod est assumptum: ergo per illud quod assumptum est fuit primo homo: at si prius natura partes assumpsisset, quam totum, non posset dici primaria sui unione homo: quia aliquid dicitur primo homo per totam humanitatem; non autem per partes: ergo primo assumpsit totam humanitatem.

Dices: Eodem modo communicata fuit subsistentia divina toti humanitati, et eius partibus, quo eis convenit subsistentia humana ipsis connaturalis: sed subsistentia humana in ordine executionis prius natura convenit animae rationali: deinde corpori, cui unitur per informationem; et denique toti humanitati ex utroque resultanti: ergo ordine executionis prius natura fuerunt assumptae partes humanitatis, quam tota humanitas. Maior patet, nullum enim est fundamentum invertendi in assumptione humanitatis ad Verbum modum et ordinem naturalem. Minor vero probatur, quia subsistentia humana prius natura convenit animae rationali, quam toti humanitati; nam anima rationalis fit per creationem: ergo per illam accipit esse subsistentiae: sed per hoc, quod unitur corpori, non deperdit illud esse, alias frustra produceretur a Deo per creationem: ergo prius natura subsistit, quam uniatur corpori, subindeque prius natura illi convenit subsistentia, quam toti humanitati.

Deinde confirmatur, quia causa saltem prioritate natura antecedet effectum: sed partes sunt veluti causa totius: ergo necessario totum antecedunt. — Distinguo maiorem: subsistentia divina communicata fuit prius partibus, quam toti humanitati, sed partes humanitatis prius fuerunt assumptae, quam tota humanitas, ut medium quod, nego: ut medium quo, concedo. Quia, inquit Doctor, sicut anima rationalis est medium quo, seu ratione cuius homo sit risibilis, non ipsa est risibilis, sed ipse homo, quia risibilitas non advenit, nisi ubi completa est humanitas: ita licet partes sint medium quo homo fit subsistens, et priores sint natura tota humanitate: tamen non sunt in se prius subsistentes, saltem subsistentia completa: sed quod est subsistens est homo, cui non advenit subsistentia, seu personalitas, nisi ubi homo habet suum esse totale et completum.

Instabis: Pars est prior toto via generationis, seu in generatione prius pars producitur, quam totum: ergo etiam in assumptione prius assumitur pars, quam totum. — Respondet Doctor, permissa antecedente, negando consequentiam: non enim est consequens, quod si unum sit prius alio secundum ordinem generationis, sit etiam prius secundum ordinem subsistentiae, et rationem personationis, quippe nulla est ratio, unde colligatur, quod talem debeant servare ordinem. Deinde personalitas est complementum ipsius naturae compositae; unde non debet prius competere alicui, quam eidem naturae.

Dices 2: Illud est prius altero, a quo non convertitur subsistendi consequentia: sed non convertitur ab assumptione partium ad assumptionem totius, neque enim valet dicere: assumpsit partes: ergo etiam assumpsit totum: bene vero sequitur: assumpsit totum: ergo et partes: igitur prior est assumptio partium, quam totius. — Distinguit maiorem Doctor; illud est prius secundum consequentiam, concedit: secundum causalitatem, negat. Et concessa minore, similiter distinguit consequens: neque enim omne, quod est prius secundum consequentiam, est prius secundum causalitatem, cuius Doctor profert exemplum; quia accidens, quod consequitur ad plura, ut calor, qui sequitur ab igne et sole, non infert necessario et determinate existentiam et praesentiam solis, aut ignis; nam bene quidem sequitur: est ignis, ergo est calor; est sol, ergo est calor: non vero sequitur: est calor, ergo est ignis. Unde calor est prior prioritate illa, a qua non convertitur subsistendi consequentia; et tamen est posterior causalitate. Aliud exemplum proferri potest, quia totum v.g. non potest esse in loco, quin partes etiam sint in loco, nec tamen sequitur, quod partes prius ponantur in loco, quam totum: ergo quamvis totum non possit assumi absque partibus, et partes assumi absque toto, non sequitur, quod prius assumi debeant partes, quam totum. — Respondet 2. distinguendo minorem: ab assumptione illa partium, qua facta est pro omni tempore, quo assumptum est totum, negat minorem: ab alia assumptione, quae fieret, concedit miminorem: et negat consequentiam. Quae responsio in eo fundatur, quod dicat de facto non esse aliquam specialem unionem partium humanitatis cum personalitate Verbi, praeter unionem ipsius humanitatis; quamvis possent partes uniri alia unione immediata, ut unitae fuerunt in triduo mortis.

Dices 3: Si Verbum assumpsisset primo totam humanitatem, aliquando dimisisset quod semel assumpsit: quia in morte non habuit totam assumptam humanitatem; quippe illa dissoluta fuit per separationem corporis ab anima: sed consequens videtur militare in illud vulgare axioma theologicum ex sancto Damasceno depromptum: Quod semel assumpsit nunquam dimisit: ergo, etc. — Negat minorem Doctor: siquidem, inquit, conveniunt omnes Theologi, quod Verbum in triduo mortis non habuerit assumptum totum: quia tunc non erat totum humanitatis, quod per mortem dissolutum fuerat; unde sanctus Damascenus solum voluit, quod nullam unquam partem humanitatis Verbum dimiserit, quam semel assumpsit.

Dices denique: S. Augustinus lib. De Agone Christiano cap. 18. dicit: Incommutabilis veritas per spiritum animum, et per animam corpus: et sic eodem totum hominem assumpsit: ergo prius assumpsit partes, quam totum. — Respondet Doctor, S. Augustinum esse intelligendum de medio quo congruentiae: non vero de medio quod; quippe congruebat, ut anima prius assumeretur quam corpus, et corpus quam humanitas, ut demonstrabitur.

Conclusio secunda. — PARTES FUERUNT MEDIUM QUO ASSUMPTIONIS TOTIUS HUMANITATIS. Haec est communis apud omnes, et probatur: illud est medium quo assumptionis alterius, quod est causa, vel ratio, cur illud sit assumptibile: sed partes humanitatis sunt causa, cur illa sit assumptibilis: ergo, etc. Maior constat. Minor probatur: illud est causa, cur aliquid sit assumptibile, quod est causa et ratio entitatis eius, ac congruentiae cur potius assumatur, quam aliud: sed id praestant partes humanitatis: ipsae enim humanitatem constituunt, eamque aptam efficiunt, quae potius assumatur, quam alia natura: corpus namque deservit ad finem Incarnationis, nempe hominum salutem per sacrificium mortis Christi operandam; anima vero, quia ipsa maxime inservit ad obeunda munia Doctoris et Legislatoris, etc.; igitur illae humanitatis partes sunt medium quo assumptionis totius illius humanitatis.

Conclusio tertia. — ANIMA NON EST MEDIUM QUOD ASSUMPTIONIS CORPORIS, SED TANTUM MEDIUM QUO, NON QUIDEM NECESSARIO, SED CONGRUENTER. Haec tribus partibus constat, quarum Prima probatur primo quidem: Si anima fuisset medium quod assumptionis corporis, necesse fuisset, quod in instanti mortis fieri debuerit nova corporis assumptio, nam in triduo mortis corpus Christi fuit Verbo unitum: non autem mediante anima, a qua erat seiunctum. — Deinde, de ratione personae est incommunicabilitas: haec autem magis competit naturae quam formae, quia in toto forma communicatur materiae, ut dans esse: igitur sicut in natura in se personata magis appropriatur incommunicabilitas ista corpori, quia corpus non communicatur alteri per modum formae, sicut anima ipsi communicatur: ita quando personatur per alterum, debetur prius subsistentia corpori quam animae; ergo tantum abest, ut dicatur corpus Christi assumptum per animam, tamquam per medium quod, quin potius dicendum esset assumptum, quam anima. — Denique, corpus natum est in se subsistere: non vero praecise per animam: ergo ex se postulat se terminari per subsistentiam divinam. Nam ipsa anima, adeoque eodem instanti, tam corpus, quam anima fuerunt assumpta a Verbo: nec unum dici debet medium quod in ordine ad assumptionem alterius.

Secunda pars sufficienter apparet ex dictis; quippe qua ratione Verbum divinum potuit assumere quamlibet naturam corpoream, etiam potuisset assumere corpus humanum anima rationali destitutum, et sic anima non est medium ad assumptionem corporis necessitate naturae, sed dumtaxat ex convenientia; unde

Tertia pars est evidens: congruum enim fuit, ut assumeretur anima rationalis cum corpore informato anima rationali. Unde divinus Pater parvitationis sacrificia oblata ex victimis irrationabilibus, corpus aptavit Verbo, in quo fieret satis pro peccatis: non decuit item satisfactionem fieri per corpus anima rationali destitutum: igitur congruenter anima fuit medium quo assumptionis corporis.

Ex his colligitur partes humanitatis non fuisse assumptas per assumptionem totius, quasi per quamdam redundantiam ac resultantiam: tum quia sequeretur novas fuisse factas uniones in triduo, cum tunc partes non tuerint unitae Verbo per totum: tum quia illis partibus debentur subsistentiae partiales, quippe cum seiunctim et separatim possint existere: ergo debuerunt immediate et primo suppleri a Verbo: hinc dicendum, quod ultra unionem totalem dentur duae partiales, una ad animam, altera vero ad corpus.

Quaeres: An in resurrectione producta fuerit nova unio humanitatis cum Verbo, an vero totalis illa unio potius resultaverit ex unionibus partialibus Verbi cum anima, et corpore?

Respondeo, mihi verisimile videri neutrum esse dicendum, sed reproductam fuisse eandem, quae prius erat. Nec propterea dicendum est, quod in resurrectione reproducta tuerit incarnatio: quia incarnatio dicit unionem non solum cum toto, sed etiam cum partibus; unde cum in triduo mortis Verbum semper remanserit unitum animae et corpori, non debet censeri reproducta incarnatio. Hic inquirunt Auctores, an Verbum assumpserit omnes partes corporis tam animatas, quam vita expertes. Verum ordine convenientiori huic disquisitioni faciemus satis in 2. Disput. sequenti, agendo de veritate humanitatis Christi.

Quaeres 1. An natura creata cum sua propria personalitate assumi possit?

Respondeo huius quaestionis triplicem posse sensum accipi: primum quidem, an personalitas ipsa immediate possit assumi sicut et natura. Secundum, an saltem natura affecta personalitate propria potuerit assumi, ita ut personalitas ipsa non destrueretur et periret. Tertium denique, an natura existens cum propria personalitate, ita possit assumi, ut tamen illa personalitas pereat.

DICO AD PRIMUM, extra dubium esse, quod personalitas ipsa assumi non possit per se, et immediate ad subsistendum cum personalitate divina: tum quia subsistentia est naturae ultimus terminus in ratione subsistendi: termino autem ultimo posito, ulterior terminatio absolute repugnat: tum quia personalitas non potest assumi nisi assumatur ad subsistendum: implicat autem personam assumi ad subsistendum, cum persona sit rationalis naturae individua subsistentia, hoc est, incommunicabilis alteri: tum denique, quia etiam, ut pluries diximus, ratio formalis personae creatae consistit in duplici negatione communicabilitatis, ut quo, et ut quod: repugnat autem negationem assumi, et terminari per subsistentiam divinam.

AD SECUNDUM dico, naturam affectam propria personalitate, sic potuisse assumi a persona Verbi, ut in instanti assumptionis non subsisteret, sed periret propria personalitas; tum quia non potest esse maior repugnantia, quod natura propria personalitate illi coniuncta privetur, quam quod sine illa producatur: sed revera natura potest produci sine propria personalitate: igitur illa personalitas iam existens potest destrui. Maior patet: quia non amplior requiritur virtus ad destruendam subsistentiam iam productam, quam ad impediendam ne producatur: sed divina virtus impedivit ne produceretur, et ne resultaret ex natura individuali eo ipso instanti quo producta fuit illa natura: igitur potuit etiam productam destruere. — Confirmatur a simili, Deus enim potest accidens prius inhaerens subiecto privare modo inhaerentiae, destruendo videlicet subiectum, ut fit per transubstantiationem in conficiendo Eucharistiae Sacramento; potest item humanitatem iam subsistentem in Verbo privare modo unionis, ita quod illa humanitas sibi relicta, nec per aliam personalitatem subsistens, iam per propriam incipiat subsistere: ergo e contrario posset Deus naturam spoliare propria personalitate, et extrinsecam illi conferre.

AD TERTIUM dico cum Doctore in 3. dist. 5. quaest. 2. ne quidem per divinam potentiam naturam affectam propria personalitate assumi posse ad unionem hypostaticam. Quod utique colligitur ex V. Synodo generali Coll. 8. Can. 5. ubi dicitur: Si quis non confitetur Dei Verbum cum secundum subsistentiam unitum, et propter hoc unam eius subsistentiam, seu unam personam, anathema sit. Ex quibus sic arguento: Concilium colligit in Christo esse unam dumtaxat personam, ex eo quod humanitas fuit assumpta ad subsistentiam Verbi: sed haec illatio nulla esset, si natura creata, propria personalitate retenta, posset terminari per divinam, ut constat: ergo Concilium iudicat hoc esse impossibile. Item convincit ratio, quia personalitas est ultimum complementum et adequatum naturae creatae: ergo natura habens illud complementum non potest ulteriori affici, alioquin primum complementum esset ultimum, et non ultimum. Antecedens constat: tum quia alias sequeretur, quod natura affecta propria personalitate adhuc esset incompleta, et ipsi deesset aliquod complementum substantiale: tum quia totum, quod potest habere natura a pluribus personalitatibus, potest habere ab unica: ergo una sola personalitas est adequatum complementum naturae. —

Deinde, personalitas propria vel consistit in duplici negatione communicabilitatis actualis et aptitudinalis, ut contendimus cum Doctore; vel consistit in modo aliquo positivo, ut Thomistae praetendunt: sed ex utraque sententia constat naturam sic affectam non posse ulterius personari. Non quidem ratione primi: quia inde sequeretur, quod natura coniungeretur et non coniungeretur, et quod esset incommunicabilis et communicabilis. Esset quidem incommunicabilis, quia iam esset personata personalitate humana: esset etiam communicabilis, quia ut personata alteri adhuc communicaretur. Idem etiam sequitur ex altera sententia, nam si personalitas consisteret in aliquo positivo, nihilominus ex se formaliter inferre deberet duplicem incommunicabilitatem, ut quo, et ut quod: subinde ubicumque esset illa persona, sequeretur duplex incommunicabilitas. — Denique, si natura humana terminata propria personalitate esset assumptibilis a persona divina, consequens esset, quod Verbum divinum debuisset illam assumere, et consequenter, quod illam assumpsisset: sed illud consequens est contra Fidem Catholicam, qua statutum est contra Nestorium, naturam humanam denudatam propria personalitate fuisse assumptam a Verbo: igitur et illud unde sequitur. Maior patet: tum quia si propria personalitas humanae naturae esset compatibilis cum personalitate Verbi, longe convenientius fuisset illam assumere, quam naturam ipsa spoliatam: quippe Verbum ex homine assumpsit quod ex homine assumi decuit: tum quia non sunt multiplicanda entia sine necessitate: maius autem esset miraculum a natura humana propriam auferre personalitatem, vel impedire ne illa ab ipsa flueret in instanti sua formationis: igitur convenientius fuisset naturam assumere una cum personalitate, quam eam denudatam.

Dices: S. Damascenus lib. Cur ad imaginem sumus, ait: Dei Filius secundum Patris voluntatem factus est homo, naturamque humanam sibi una cum humana voluntate, quae eius naturae est, coniunxit; hominis autem hypostasim non coniunxit. Cuius assertionis hanc rationem subdit: ne voluntas humanae naturae, eius naturae attributa, ea voluntate quae hypostasim attingit, a divina voluntatis praescriptione discederet, sed ei sponte pareret in omnibus. Ex quibus sic licet argumentari: S. Damascenus docet Verbum ideo naturam humanam, non autem hypostasim hominis, assumpsisse, ne fieret assumptio, cum qua staret peccabilitas: ergo supponit absolute et physice illam assumptionem esse possibilem. Consequentia patet: si enim assumptionem illam iudicasset impossibilem, non ideo diceret hypostasim non esse assumptam, ut peccabilitas vitaretur, sed quia impossibilis esset.

Respondeo S. Damascenum loco citato solum intendere, quod Verbum divinum naturam humanam, et eius voluntatem sibi physice copulaverit per unionem ad subsistentiam divinam: cum autem subdit non sibi coniunxisse hypostasim hominis, loquitur de coniunctione, quam haeretici docebant: scilicet per affectum, et solum amorem; et huius rationem reddit, ne voluntati hypostasis natura humana a Dei voluntate discederet: haec autem coniunctio affectiva et moralis, licet revera excludatur contra Nestorium, tamen est possibilis. Adde quod si genuina haec sint sancti Damasceni verba, vix intelligi potest quid intendat; quippe ibi distinguit duplicem voluntatem, alteram hypostasis, alteram naturae, quod omnino fictitium est.

Quaeres 2. An haec propositio, Deus assumpsit hominem, sit vera?

Respondeo, eam interdum frequentari a SS. Patribus, et Conciliis. Siquidem S. Augustinus lib. 9. De Civit. Dei, c. 17. loquens de Deo, haec habet: Qui profecto incontaminabilis Deus, absit ut contaminationem timeret de homine, qui indutus est, aut ex hominibus inter eos conversatus est. Similiter sanctus Anselmus libro De Incarnatione Verbi, cap. 23. non veretur asserere Deum assumpsisse hominem; non tamen personam hominis, nec hunc hominem. Insuper Concil. Toletan. primum in Confessione fidei dicit: Credimus Filium Dei ex utero Virginis assumpsisse hominem. Similia habentur in Toletano 6. cap. 1; item in Francofordiensi, in Epistola ad Episcopos Hispaniae. Idque colligitur ex pluribus sanctis Patribus lib. 15. De Trinit. Damasceno lib. 3. de fide cap. 1. Leone magno serm. 2. De Incarnatione, et plurimis aliis. Denique, hic loquendi modus usurpatur ab Ecclesia in Cantico Te Deum laudamus, ubi dicitur: Tu ad liberandum suscepturus hominem, non horruisti Virginis uterum. Quapropter Ludovicus Vives, in praefatum locum S. Augustini, irridet Theologos scholasticos oppositum asserentes, quasi ipsi rectius et sanius scirent qualiter sit loquendum de rebus divinis, quam SS. Patres: sed saniori iudicio magis ipse irridendus, qui Grammaticus dumtaxat in Theologicam doctrinam, velut in alienam messem falcem immittens, de re sibi ignota insulsum et praecipitem tulerit iudicium: nam, ut apparet, ista loquendi formula in proprietate sermonis stare nequit. Idcirco

Respondeo secundo: haec propositio, Deus assumpsit hominem, in rigore sermonis non est probanda, quia inde sequeretur, quod Verbum assumpsisset non solam naturam humanam, sed et personam: at consequens est erroneum, nam inde sequeretur, quod in Christo essent duae hypostases, et duo supposita, quia assumptum manet in assumente, ideoque si suppositum humanum fuit assumptum a Verbo, necesse est, quod in illo permaneat: igitur haec propositio proprie non est asserenda. Hoc constat, quia quamvis homo de formali solam humanitatem significet, tamen in proprio sensu, sive formali, sive materiali, significat suppositum habens humanitatem, et pro illo supponit: nam si non supponeret suppositum habens naturam, istae propositiones non essent verae: Petrus est homo, Paulus est homo. Ideo enim sequentes propositiones non sunt verae: Petrus est humanitas, Paulus est humanitas, quia humanitas non supponit pro habente naturam, sed pro natura: ergo nomen homo non supponit pro natura, sed pro supposito habente naturam.

Ad formulam autem loquendi sanctorum Patrum, dico quod cum loquantur Verbum assumpsisse hominem, benigne sunt interpretandi; nempe quod usurpaverint partem pro toto, et concretum pro abstracto, quia nempe natura hominis est assumpta, et quia illius naturae assumptio terminata est ad hoc, ut Filius Dei fieret homo.