Scotus Academicus, Tomus septimus: De Incarnatione Verbi Divini

Naturae est creaturarum alias esse substantiales, alias accidentales: substantialium, alias esse totales, alias partiales: totalium alias intellectu proditas, ut homines, et Angeli; alias vero destitutas, et rationis expertes, ut bruta, planta, et mixta, ac elementa. Quantum ad naturam humanam, citra dubium eam illam esse assumptibilem a Verbo divino, et a qualibet alia persona, quippe quod factum est in uno individuo naturam humanam assumpto a Verbo, idipsum fieri potest in caeteris.

Neque enim audiendus est error Wiclefi, quem refert Waldensis lib. 1. Doctrinalis fidei antiquae, cap. 41. qui asseruit nullam aliam humanitatem fuisse a Verbo assumptibilem praeter illam singularem, et individuam, quam assumpsit, quod plane absurdum est; non enim potior est ratio, aut repugnantia in assumptione unius individui eiusdem speciei, quam in assumptione alterius. Ideo S. Augustinus lib. 13. De Trinitate, cap. 18. supponit ut per se notum, potuisse Verbum assumere humanitatem aliunde, quam ex stirpe Adae: hinc lib. De Praedestinatione Sanctorum, cap. 15. dixit ex sola gratuita electione, et non ex alicuius meritis factum esse, ut illa potius humanitas, quam alia, Verbo iungeretur. Omissa ergo disquisitione de assumptibilitate humanae naturae, solum superest examinanda difficultas de natura vel superiori, ut est Angelica: vel inferiori, ut est irrationalis, vel insensibilis natura. Quapropter tria maxime veniunt hac in Sectione determinanda: Primum, an quaelibet natura substantialis, sive inferior homini, totalis vel partialis possit assumi a Verbo divino. Secundum, an quodlibet accidens sit etiam assumptibile. Tertium, qualiter totam humanitatem, et eius partes Verbum divinum assumpserit.

Naturam aliquam assumptibilem denominari posse dupliciter: Primo quidem denominatione extrinseca petenda ab omnipotentia Dei: cui ex parte creaturarum solum respondet potentia obedientialis, seu non repugnantia. Secundo modo denominari potest assumptibilis denominatione extrinseca fundata in quadam congruentia a proprietate ipsius naturae, qua ex se, et secundum facultates et operationes naturales magis capax est obeundi munia deservientia ad finem Incarnationis: qua ratione, humana natura maxime videtur assumptibilis; non quidem secundum capacitatem naturalem, (hoc enim modo nulla natura assumptibilis putatur, sed secundum congruentiam ad unionem, quae ex duplici capite consurgit: nimirum ex dignitate intellectualis, seu rationalis naturae, qua sit capax ipsius Dei, et per operationem ipsum attingat: deinde ex necessitate, et indigentia redemptionis; quae duo in sola natura humana ita concurrant, ut eam maxime assumptibilem efficiant: de quo quidem assumptionis modo hic non est tam futurus sermo quam de posteriori.

Notanda 2. Omnes Theologos convenire, naturam humanam potiori iure a Verbo divino assumptibilem esse, ac assumi debuisse, quam Angelicam, propter egregias rationes, quas ex sanctis Patribus deprompsimus, et declaravimus in 1. Articulo praesentis Disputationis. An autem Angelica natura absolute possit ad unionem hypostaticam a divina persona assumi, non ita concordant omnes. Nam Albertus Magnus in 3. dist. 2. id negare videtur, ex eo quod cesset in Angelis idem esse naturam et personam: et consequenter eam naturam non posse assumi simul cum persona, ideo existimat Angelicam naturam non esse assumptibilem. Cuius tamen contrarium merito tuentur caeteri Theologi.

Notanda 3. Partium substantialium alias esse integrales, alias essentiales: hasque esse vel metaphysicas, vel physicas. De essentialibus et metaphysicis hic non est sermo, quia cum illae in re non habeant entitatem distinctam, nec inter se, nec a toto, non aliter possunt assumi, quam in tota natura. Partes autem physicae, puta corpus, et anima in viventibus, spectari possunt vel coniunctae in toto, vel ut realiter separatae. Insuper partes integrantes alias heterogeneas, alias homogeneas, seu vel diversas, vel eiusdem rationis. Item spectari possunt quatenus ut existunt in toto, vel ut actu sunt ab eo separatae, et divisae. De illis hoc utroque modo spectatis quaerimus, an sint assumptibiles.

Conclusio prima. — NATURA ANGELICA POTEST ASSUMI HYPOSTATICE A PERSONA DIVINA. Ita omnes ferme Theologi.

Probaturque primo ex verbis Pauli ad Hebraeos 2. Non enim angelos apprehendit, sed semen Abraham: cum enim intentum Apostoli sit commendare erga homines Dei charitatem, quod naturam humanam, non vero Angelicam assumpserit, debet necessario supponere possibilem fuisse naturae Angelicae assumptionem; alioquin nullum omnino esset illius argumentum, siquidem facile responderi posset, mirum non esse, quod Deus, relicta natura Angelica, humanam assumpserit, quandoquidem ipsa natura Angelica non erat assumptibilis.

Probatur secundo: Naturam Angelicam assumi non repugnat neque ex parte Dei, neque ex parte Angeli: ergo illa simpliciter est assumptibilis. Patet antecedens, primo quidem ex parte Dei, quia cum suppositum divinum sit absolute, et per se independens, terminare potest dependentiam cuiuscumque naturae, et supplere vices cuiuslibet suppositi. Non etiam repugnat ex parte Angeli: quippe cum sit eadem ratio de natura Angelica, ac humana, nam non alia ratione natura humana est capax assumptionis, nisi quia distinguitur realiter a sua personalitate, et consequenter potest illa vel destructa, vel non ente, terminari per subsistentiam Verbi, in qua propria personalitas eminenter continetur: at idem dicendum de natura Angelica, quae realiter a sua personalitate distinguitur: ergo qua ratione natura humana est assumptibilis, etiam Angelica assumi potest.

Obiicit Albertus: In Angelis non distinguitur realiter personalitas a natura: sed sublata illa reali distinctione, natura non est assumptibilis: igitur natura Angelica non potest a Deo assumi hypostatice. Probat maiorem ex Aristotele 7. Metaphysicarum, cap. 6. In his, quae sunt per se, idem est quod quid est, et id cuius est, hoc est, ut ipse explicat, in substantiis separatis, idem est natura, et persona. — Nego maiorem, et in illius sententiam dico, Aristotelem dumtaxat velle, vel quod definitio et definitum idem sint in substantiis, secus vero in accidentibus: nam in definitione accidentium cum illa fiat per ordinem ad aliquid extrinsecum, scilicet ad subiectum, non est idem quod quid est, et id cuius est, quin subiectum et accidens non sint idem. Ideo si eius verba usurpentur de natura et supposito, dico ea significare, quod natura et suppositum sint eiusdem praedicamenti; ad differentiam accidentium acceptorum in concreto, hoc est cum subiecto sustentante, quia spectant ad diversa praedicamenta; siquidem subiectum spectat ad praedicamentum substantiae, accidens vero pro sui diversitate diversum praedicamentum instituit.

Obiicies 2. Angelus est incorruptibilis: sed si Verbum assumeret naturam Angelicam, non esset incorruptibilis, nam illius personalitas periret, et corrumperetur: igitur non potest assumi. — Respondeo primo, quod si Angelus assumeretur in primo instanti suae productionis, in quo propria personalitas resultare deberet, illa non corrumperetur, sed non pullularet. Secundo dico, quod Angelus est quidem incorruptibilis per ordinem ad agens creatum, non vero per ordinem ad Deum: unde Deus servando naturam Angelicam facili negotio posset eius personalitatem extinguere, et supplere per suam propriam, quod utique non offenderet Angelicae dignitati et naturae, imo illam infinite perficeret et compleret.

Conclusio secunda. — NATURA QUACUMQUE IRRATIONALIS, TAM ANIMATA, QUAM INANIMATA, ASSUMI POTEST A DEO AD UNIONEM HYPOSTATICAM.

Probatur 1. ex Tertulliano lib. De Carne Christi, cap. 4. ubi disputans contra Marcionem, qui negabat Christum habuisse veram carnem, quin hoc erat bene indignum nasci ex muliere, ait:

si de lupa aut sue, aut leaena, et de cuius corporis indutus regem ferarum praedicare voluisset, tum opinor censura illi praescriberet indignum ita Dei Filio: stultum etiam id probaret: sit sane stultum, si de nostro sensu Deum iudicemus: sed tamen circumscripte, quod stulte mundi elegit Deus, ut confundat sapientes.

Idem docet S. Gregorius Nyssenus Oratione Catechetica, cap. 27. ubi retundendo eos, qui putant turpe et indecorum esse, quod Deus carnem, et terrestre corpus assumpserit, ait:

Non fuisset tolerabilior turpitudo suscipiendo figuram coelestis corporis, quam terrestris, cum omnis creatura aequo distat ab illo, qui est Altissimus, et omni ei aequaliter subiecta sit: per terram est remotior a suprema eius dignitate: nec coelo ei propinquius: nec Deus proprie respicit sursum, aut deorsum, sed omnia et apud se subiecta sunt, qui praeest omnibus: quare si terrestris naturae aestimantur indignae, ut cum Deo coniungantur, nec ulla unquam habeantur dignae: quod si omnino omnia indigna, Deum autem decet benefacere indignis, nihil inde indignum credimus, dum confitentur, ubi erat mortuum, ibi medicam potestatem ostendisse.

Addunt aliqui sententiam S. Augustini lib. De Vera religione, cap. 16. ubi docet Verbum divinum potuisse in aliquo corpore aethereo visibiliter hominibus apparere: sed illa doctrina non est ad praesens institutum: non enim loquitur de apparitione, quae fieret per unionem hypostaticam, sed solum de ea, quae esset possibilis eo modo, quo Angeli apparuerunt in Veteri Testamento.

Probatur secundo ratione: Omnis substantia creata completa habet illud omne quod requiritur, ut sit assumptibilis a Deo: ergo ita fieri potest. Probatur antecedens: nam ut talis sit, solum requirit, quod sit apta existere in supposito realiter a se distincto, cuius vices suppossent per aliud suppositum: sed talis est omnis natura irrationalis, quia non est magis determinata ad proprium suppositum, quam natura intellectualis. Suppositum enim irrationale non sustentat perfectius naturam quam afficit, quam suppositum rationale. Ideo quod in natura irrationali nulla appareat ratio, quae repugnantiam, aut contradictionem inducat, ut ita assumatur.

Respondeo, repugnantiam assumptionis talis peti ex eius indecentia; indecens enim, et indecorum Deo videtur, naturam irrationalem in concreto de ipso praedicari, ipsumque belluam, equum, suem, aut bovem denominari. — Verum respondeo, quod si qua sit indecentia, illa tantum erit negativa, et comparativa, idest, minus decens, quam quoi naturam rationalem assumat; non autem positiva, et absoluta, cuiuscumque indecens esse deberet, ut divinitus fieri non posset. Adde quod si solam rationis naturalis ductum sequamur, non minus apparet indecens maiestati divinae Filium Dei nostram carnem assumere, et in ea nasci, laborare, cruciari, et mori, quam si quamlibet alteram naturam corpoream assumeret. Unde dicendum est cum Tertulliano lib. citato De Carne Christi, cap. 5.

Quodcumque Deo est indignum, mihi expedit, salvus sum, si non confundar de Domino meo: Qui me, inquit, confusus fuerit, confundam et ego eum. Aliam non invenio materiam confusionis, quae me per contemptum ruboris probet bene impudentem, et feliciter stultum: natus est Dei Filius, non pudet quia pudendum est: et mortuus est Dei Filius, prorsus credibile est quia ineptum est, etc.

Igitur a pari etsi humano sensu iudicetur indecens, quod Deus naturam belluinam assumeret, non tamen id foret absolute, quia non deessent Deo rationes gravissimae propter quas isti naturae sic uniretur. — Confirmantur haec omnia ex eo, quod Verbum divinum in triduo mortis erat unitum corpori Christi: sed tale corpus post mortem erat natura irrationalis, et insensibilis: ergo natura irrationalis et insensibilis est capax unionis hypostaticae.

Respondetur forte, disparitatem esse, quod corpus Christi in triduo mortis aliquo modo fuerit rationale, scilicet per participationem, quia habebat ordinem ad animam rationalem, cui poterat iterum uniri: sicque erat in potentia pars rationalis naturae, et ex hoc erat capax unionis hypostaticae: secus vero est de natura irrationali, quia cum neque actu, nec potentia sit pars rationalis naturae, ideo est incapax assumptionis. — Contra, ordo corporis ad animam rationalem non constituit illud in esse rationali, sed illud relinquit in esse irrationali: igitur cum per illum ordinem corpus dumtaxat dicatur rationale extrinsece, non plus constituitur formaliter, et actu rationale, quam lapis, aut brutum. Deinde falsum est corpus Christi mortuum debere ordinem ad animam rationalem; quia cum reunio animae cum corpore supernaturalis sit, non potest exigi a corpore ab anima separato.

Obiicies 3. Implicat contradictionem idem esse simul personam, et non esse: sed si natura irrationalis assumeretur, esset simul persona, et non esset. Esset quidem, quia haberet personalitatem Verbi; non esset autem, quia persona est rationalis naturae individua substantia: ergo cum haec natura sit irrationalis, non potest esse, nec dici persona. — Nego minorem: illa enim natura non censeretur persona: nam, ut docet Doctor, unio hypostatica non est nata esse personatio, nisi id quod assumitur, capax sit personari: natura autem irrationalis non est capax rationis personae, seu dumtaxat rationis suppositi: ergo Verbum divinum illam naturam irrationalem assumptam non constitueret personam, sed dumtaxat suppositum.

Obiicies 2. Natura quae non potest elevari ad videndum Deum, et ipsum amandum, non est capax unionis hypostaticae, quia operari sequitur esse, et ipsum esse est propter operari: sed nulla natura irrationalis potest elevari ad videndum, et amandum Deum, ut constat: igitur nec ad unionem hypostaticam. — Nego maiorem: cuius contrarium apparet in corpore Christi, quod unitum fuit divinitati in triduo mortis, licet tam per se, quam per animam a se separatam tum temporis esset incapax amoris et cognitionis Dei. Ad probationem dico, illud axioma operari sequitur esse, verum quidem esse de esse essentiae, vel potentia, quia talis est actio, quale est principium formale, vel radicale illius: essentia autem est principium radicale, et potentia est principium formale actionis: at non est verum de esse termini ultimi substantiae, quale est suppositum: alias omnes operationes Christi essent supernaturales et divinae, sicut et illius suppositum; quod nemo dixerit.

Instabis: Cui non potest communicari minus, non potest communicari maius: sed visio beatifica est quid minus unione hypostatica: ergo cum haec communicari non possit naturae irrationali, etiam nec unio hypostatica communicari potest. — Respondeo, maiorem esse veram quando maius et minus sunt eiusdem ordinis, non vero quando sunt diversi ordinis; sic communicari potest homini scientia, non autem voluptas; et animae communicari potest ratio, non albedo: et homo potest producere hominem, non vero lupum.

Obiicies 3. Ea tantum creatura potest assumi hypostatice, quae est capax sanctitatis, quia unio hypostatica est sanctificans: sed natura irrationalis est omnis sanctitatis incapax: ergo et incapax assumptionis. — Respondeo, maiorem esse veram generaliter de sanctitate personali, quae consistit in intima, eaque singulari unione, praesentia, vel habitudine ad aliquam personam divinam; non vero de sanctitate accidentali, quae fit per gratiam habitualem, qualis sanctitas solum communicatur naturae rationali, quatenus rationalis est; sic corpus Christi in triduo mortis habuit sanctitatem personalem, non autem accidentalem, quia anima in qua residebat habitualis et accidentalis sanctitas, ab eo erat separata. In forma distinguo maiorem: quae est capax sanctitatis vel personalis, vel accidentalis, vel utriusque, concedo: quae solum est capax sanctitatis habitualis et accidentalis, nego.

Conclusio tertia. — PARTES REALES TAM ESSENTIALES PHYSICAe, QUAM INTEGRANTES, ASSUMI POSSENT SEORSIM, SIVE EXISTANT IN TOTO, SIVE EXTRA TOTUM, ET PER DIVINAM SUBSISTENTIAM SUBSISTERE.

Probatur: Quod habet subsistentiam propriam, potest per divinam subsistentiam terminari, et subsistere: sed illae partes propriam habent subsistentiam, saltem partialem, ut probatum est in Metaphysicis: igitur sive illae partes in toto, sive extra totum existant, possunt seorsim per divinam subsistentiam terminari, et subsistere.

Confirmatur: In triduo mortis corpus et anima Christi seorsim subsistebant subsistentia Verbi: ergo pari ratione aliae partes possent etiam seorsim assumi: quippe maior non apparet difficultas, ut Verbum divinum partem unam assumat, non assumpta alia, quam ut utramque terminet, etiam dum ab invicem separantur.

Dices: Quod etsi verum appareat partes seiunctas posse terminari, et subsistere subsistentia divina, id tamen videri falsum de partibus coniunctis, tum quia partes transire videntur in entitatem totius, et consequenter subsistentiae partiales pariter transire in subsistentiam totius, tum quia forma saltem ea quae educitur de potentia materiae non videtur habere propriam subsistentiam, sed tantum subsistere subsistentia materiae, ideoque non potest subsistere subsistentia divina; quodquidem enim non est capax subsistendi per se, seu subsistentiae propriae, non est etiam capax subsistentiae alienae: igitur Conclusio non est absolute vera de omnibus partibus physicis. — Nego consequentiam, et ad antecedens dico, partes actu remanere partes in toto, licet sint actu totum constituentes. Dico insuper illas habere suas partiales proprias subsistentias, ut maxime constat de materia, quae cum sit subiectum transformationis, et eductionis formarum, requirit hunc modum per se existendi: id etiam negari non potest de forma non educibili e sinu materiae: qualis est anima rationalis; sicut enim illa existere potest extra corpus, ita et independenter ab ea subsistere, et terminari. Idem denique constat de formis educibilibus: siquidem illa subsistunt saltem per subsistentiam materiae: at Deus illum modum subsistendi supplere potest conservando videlicet illas formas independenter a materia, maxime cum distinctam existentiam habeant, ut probavimus in Physicis: igitur, etc.

Dices 2: Illud non potest assumi hypostatice, quod non potest esse persona vel suppositum: sed partes neutrum esse possunt: ergo, etc. — Distinguo maiorem: nihil potest assumi hypostatice, quod nequit esse persona vel suppositum, assumptione, quae fiat per rationem personandi et suppositandi, concedo: quae fiat per rationem terminandi et sustentandi, nego: partes quidem illae nec personae essent, nec suppositatae, sed dumtaxat terminatae ac sustentificatae.

Dices 3: Divina personalitas non potest supplere vices subsistentiae partialis: ergo partes illae non sunt assumptibiles. Patet antecedens; Deus enim non potest supplere vices partis, cum de ratione partis sit esse quid incompletum, et imperfectum; Deus autem censeri non potest ens incompletum, imperfectum. — Nego antecedens, et eius probationem distinguo: divina personalitas non potest vices gerere subsistentiae partialis, quantum ad rationem partis, concedo: quantum ad rationem subsistentiae, omni dempta imperfectione, et ratione partis, nego: sicut enim Deus uniri potuit animae rationali a corpore separatae, ut de facto Verbum divinum fuit unitum in triduo mortis, ita etiam terminare potest quamlibet partem.

Certum esse quod accidens possit assumi, imo de facto fuerit assumptum mediate, hoc est, mediante natura substantiali a Verbo assumpta, quippe Verbum assumendo naturam humanam, assumpsit pariter accidentia ad eius integritatem, et conservationem naturalem desideranda: qua ratione docent Theologi Verbum etiam assumpsisse omnes humanitatis defectus naturales, excepto peccato et ignorantia. Verum difficultas est, num accidens immediate, et per se assumi et terminari possit a persona divina. Negat noster Bassolis in 3. dist. 2. quaest. 1. et cum eo Suarez, ac plurimi Recentiores: affirmat autem noster De Rubeis, in 3. dist. 2. q. 2. cui subscribunt Vasquez, et plurimi ex modernis.

Notanda 2. Ex Doctore in 3. dist. 1. quaest. 1. num. 3. accidens duplicem habere habitudinem ad subiectum: unam quidem in ratione informantis ad informabile: alteram autem in ratione terminati et sustentati ad terminans et sustentans. Prima habitudo arguit imperfectionem tam in subiecto, quod requirit accidens tanquam formam requisitam ad totalem sui integritatem et perfectionem: quam in ipso accidente, quod ea ratione est ens incompletum, et extra naturam subiecti. Secunda vero arguit quidem imperfectionem in accidente, quando existere non potest nisi sustentetur a subiecto: nullam vero denotat imperfectionem in subiecto, imo perfectionem in eo connotat, nempe virtutem sustentativam alterius entis.

Notandum 3. Ex eodem Doctore quaest. 10. quodlibeticae art. 2. quod accidens propter suam imperfectionem non possit habere per se suppositum, et consequenter non possit hypostatice intrinsecè terminari: tamen requirit suppositum intrinsecum subsistentiae, ad quod eius dependentia terminetur, tamquam ad suum suppositum, cui tamen non identificatur, nec cum eo sit per se idem, quia natura accidentis, et suppositum substantiae sunt alterius generis: est tamen inter illa aliqua unio supplens, ut possibile est, vicem identitatis, quae unio ex parte accidentis est actualis dependentia eius naturae: ex parte vero suppositi, est terminatio illius dependentiae, quae terminatio non est aliud, quam actualis sustentatio illius accidentis, ratione cuius conservatur accidens in suo esse.

Conclusio unica. — NATURA ACCIDENTIS ASSUMI POTEST A PERSONA DIVINA.

Probatur: Ea natura est assumptibilis a persona divina, cuius dependentia terminari potest a natura divina: sed accidentis dependentia terminari potest a natura divina: ergo, etc. Maior constat. Minor probatur: si qua esset repugnantia quominus natura accidentis terminari posset a natura divina, peteretur vel ex parte personae divinae, vel ex parte ipsius naturae accidentis: sed ex neutro capite repugnat. Non quidem ex parte personae divinae, quia cum habeat vim infinitam, et independentem in ratione terminantis, potest terminare id omne quod est terminabile, eo videlicet modo quo terminabile est. Ubi actualis illa terminatio non est de intrinseco conceptu ipsius rei, quae terminatur. Nec etiam implicat ex parte accidentis, quippe actualis terminatio accidentis a subiecto non est de intrinseco illius conceptu: nec ita naturalis et necessaria, ut constat in speciebus Eucharisticis, quae non terminantur per subiectum; quippe cum ipsi non inhaereant.

Adde quod dependentia accidentis a sustentante non minus sit in potentia obedientiali respectu divinae personae, quam dependentia naturae substantialis ab ipsa divina persona, per quam sustentari et terminari potest.

Dices 1: Terminari non potest accidens per subiectum, nisi quatenus hoc habet rationem potentiae passivae respectu accidentis, quod est illius forma informans: sed divina persona non potest habere rationem potentiae passivae respectu accidentis; quippe cum ab ipso non possit informari: ergo nec potest accidens terminare, et assumere. — Nego maiorem: nam, ut diximus in 2. Notabili, duplex est habitudo accidentis ad subiectum cui inest; nempe in ratione informantis, et in ratione terminati: atque adeo dum hae in subiecto distinguuntur, nempe esse potentiam passivam respectu accidentis, et terminare illius dependentiam; hinc persona divina potest hoc ultimum munus praestare, quamvis primum efficere nequeat.

Dices 2: Nihil est capax terminari modo opposito suae entitati, quandoquidem id quod terminat alienam entitatem supplet vices proprii eius termini: sed esse subsistens et terminatum per subsistentiam divinam est modus oppositus modo connaturali accidentis, qui est inhaerentia, nec enim terminatur accidens nisi per subiectum cui inhaeret: igitur non potest ita assumi nec terminari. — Distinguo minorem: modus subsistendi per se, ea ratione qua subsistentia per se subsistit, est oppositus modo existendi accidentis, concedo: modus subsistendi non per se, sed ratione sustentantis et terminantis, est modus oppositus existentiae accidentis, nego. Persona autem divina non tribueret modum existendi per se accidenti, quemadmodum ipsa per se subsistit, sed dumtaxat modum sustentati, et terminati; ita quod accidens sic assumptum conservari posset absque omni subiecto, nec exigeret aliud subiectum a quo terminaretur.

Dices 3: Si persona divina assumeret accidens immediate, puta albedinem, sequeretur quod accidens in abstracto, vel in concreto, praedicari posset de persona divina, quemadmodum natura humana in concreto enuntiatur de Verbo, cum dicitur, Deus est homo: sed absurdum est personam divinam posse dici albedinem vel albam: ergo pariter est absurdum, accidens ab ea posse assumi. — Nego sequelam maioris: non enim accidens posset enuntiari de persona divina in abstracto quia non aliter enuntiari deberet accidens de persona assumente, quam enuntiatur de subiecto cui inest: at nullum accidens enuntiatur de subiecto in abstracto; non enim dicitur paries est albedo. Non posset similiter enuntiari in concreto: quia nullum accidens enuntiatur in concreto, nisi de subiecto cui inest per modum inhaerentis et informantis: at in tali hypothesi, albedo non inesset personae divinae per modum inhaerentis et informantis, sed tantum per modum informati et terminati: igitur dici non posset, persona divina est alba, praedicatione scilicet concreti accidentalis de subiecto (quamvis forte, ut dicit Marsilius), ita praestat appellari ratione unionis, dicique posset, persona divina est alba, idest, habens albedinem, non per modum informati, sed per modum terminantis et sustentantis.

Advertendum autem Conclusionem intelligendam esse dumtaxat de illis accidentibus, quae separabilia sunt a suis subiectis, et terminis: cum enim relationes v. gr. non possint ullatenus existere independenter a suis fundamentis et terminis, ita nec possunt a divina persona sustentari; similiter cum figura existere nequeat, et separari a suo subiecto, quippe est essentialiter terminus quantitatis diversimode se habentis, etiam illam inassumptibilem iudico.

Certum esse, ac fide credendum, ut probabimus in sequenti Disputatione, Verbum divinum veram animam humanam, verumque corpus, et omnes illius partes integrantes, et ad corporis ornatum et necessitatem conducentes, assumpsisse. Certum pariter prioritate temporis, non prius aliquam hominis partem assumpsisse, quam alteram: siquidem fide constat animam et corpus simul tempore fuisse a Verbo assumpta, ita ut nec anima prius tempore quam corpus, nec corpus prius quam anima, sed simul, et in eodem instanti, in quo fuit producta in Virginis utero Christi humanitas, seu in quo fuit creata anima Christi, et unita carni, caro et anima fuerint assumptae. Carnem quidem, nam ut optime docet S. Damascenus lib. 3. De Fide, c. 2. Simul ut caro extitit, simul quoque Dei caro extitit: simul caro animata rationali, atque intelligentiae particeps. Vel ut loquitur S. Fulgentius lib. De Incarnatione, cap. 3. Ipsa acceptio carnis fuit conceptio Virginalis.... Non est aliquod igitur intervallum temporis aestimandum inter conceptae carnis initium, et suscipiendae Maiestatis adventum. Idem dicendum de anima, quare Concilium quintum generale can. 2. praescribens errores Origenis, qui dicebat Christi animam fuisse cum caeteris animabus initio mundi creatam, atque suis operibus meruisse uniri hypostatice Verbo Dei, illique de facto fuisse unitam, pridem antequam corpori iungeretur, sic ait: Si quis dicit, aut sentit animam Domini praexistisse, unitamque esse Deo Verbo ante Incarnationem, et Nativitatem ex Virgine, anathema sit. Quapropter Leo Papa Epistola ad Flavium Contra Eutychen sic ait: Iudicor alia proloquendo hos habere persuasum, quod anima, quam Salvator assumpsit, prius in coelis sit commorata, quam de Maria Virgine nasceretur, eamque sibi Verbum in utero copulaverit: sed hoc catholicae mentes, auresque non tolerant. Constat igitur tam humanitatem, quam corpus et animam eodem temporis momento fuisse assumpta. Sed difficultas solvenda remanet, an tria haec, nempe humanitas, corpus, et anima, eadem simultate natura, aut eorum aliquod prioritate natura fuerit assumptum. Nam S. Thomas, 3. p. q. 6. art. 5. contendit partes prius fuisse unitas, quam totum: Doctor vero Subtilis in 3. dist. 2. q. 2. num. ?. docet prius humanitatem prioritate naturae assumptam fuisse, quam partes.

Notandum 2. Ex eodem Doctore ibidem, aliquid dupliciter posse dici medium inter unum et aliud: primo quidem ut quod: secundo ut quo. Medium ut quod, seu medium quod, est id quod est res distincta medians inter unum, et alterum: sic inter substantiam, et qualitates corporeas mediat quantitas, in qua immediate (ut communiter docetur) recipiuntur illae qualitates corporeae, et ea mediante substantiae insunt. Medium ut quo, seu medium quo, est ratio formalis, qua agens potest agere, seu recipiens recipere; sicut enim agens non posset agere, nisi haberet virtutem agendi, hinc dici potest, quod agat mediante virtute activa, qua est medium quo agit: sic non potest subiectum recipere aliquid, nisi habeat in se virtutem seu potentiam receptivam, quae dici potest medium quo aliquid recipit; et sicut virtus agendi non est medium quod inter agens et effectum, ita nec virtus recipiendi dici potest medium quod inter recipiens et receptum. Ex quibus sequitur, quod aliquid dici possit assumi dupliciter: Primo quidem ut medium quod, idest quod vere et immediate assumitur, et ipso mediante aliud assumitur. V.g. vas, in quo aliquis liquor continetur, est medium quod, quia ipso mediante liquor assumitur et deportatur. Secundo potest aliquid assumi ut medium quo, quatenus est ratio, quare aliud assumitur: quod utique subdividitur in medium quo ex necessitate naturae, idest, quod sit ratio orta solum ex necessitate naturae quare aliud assumatur, et medium quo ex congruentia, quod sit ratio orta solum ex congruitate, quare unum prius assumatur, quam aliud. Difficultas ergo praesens est, an partes humanitatis prius prioritate natura assumptae sint, ut medium quod, quam ipsa humanitas, aut vice versa.

Notandum 3. Partes duobus modis considerari vel comparari posse, videlicet ad se invicem, seu in ordine ad habitudinem quam servant inter se: et ad humanitatem, seu in ordine ad earum unionem, et totius humanitatis constitutionem. Prima comparatio fit dum quaeritur, an anima prius unita sit Verbo, quam corpus: secunda vero dum quaeritur utrum partes fuerint prius unitae Verbo, quam toti, vel vice versa. Hine movetur quaestio, an per assumptionem totius, et per solam unionem Verbi ad totam humanitatem ex hypothesi, quod illa sit prius assumpta, quam partes, resultaverit unio cum partibus per quandam resultantiam naturalem: vel potius utrum posita unione cum tota humanitate, priore natura, quam cum partibus, necessariae etiam fuerint speciales uniones ipsius Verbi cum ipsis partibus. Ratio autem huius difficultatis in eo fundatur, quod si admittantur tres uniones, videntur entia multiplicari sine necessitate: cum enim partes sint in toto formaliter et intrinsece, consequens videtur, quod ex unione totius ad Verbum, necessario resultet unio partium ad Verbum: e contra vero si non admittantur tres illae uniones, sequitur, quod destructo toto, etiam pereant uniones Verbi cum corpore et anima: et sic ex destructa humanitate, ut factum est in triduo mortis, consequens esset, vel quod Verbum non permansisset unitum corpori et animae, vel quod opus fuisset novas fieri uniones ipsius Verbi cum corpore et anima.

His ita praemissis, tria maxime veniunt determinanda: Primum, an partes humanitatis fuerint medium quod. Secundum, an fuerint medium quo illius assumptionis. Tertium, an et quomodo anima fuerit medium quo assumptionis corporis.

Conclusio prima. — PARTES NON SUNT MEDIUM QUOD RESPECTU ASSUMPTIONIS TOTIUS HUMANITATIS: NEC IN ORDINE INTENTIONIS, NEC IN ORDINE EXECUTIONIS.

Hoc constat duabus partibus, quarum prima communis est inter Theologos; illud enim ordine intentionis prius natura fuit assumptum, cuius assumptio fuit per se prius intenta: at primo intenta fuit assumptio humanitatis, quam partium: in hoc enim mysterio id quod primo intenditur est quod Verbum fiat homo; cum autem fieri non possit homo, nisi assumendo humanitatem, quae ut vera sit, constare debet corpore et anima: inde est quod ordine intentionis tota humanitas prius assumitur; deinde vero partes, quibus constat.

Secunda pars autem est contra Thomistas, quam sic probat Doctor: Illud est primo assumptibile a Verbo, ut medium quod, quod est in se primo personabile: sed tota humanitas est prius personabilis, quam partes: ergo, etc.

Huius constat, quia in eodem instanti tam temporis, quam naturae, Verbum supplevit personalitatem creatam, quo ipsa exurgere debebat: unde si prius exurgere debuerit personalitas totius, quam partium, etiam tota humanitas prius debuit assumi, quam partes.

Minor vero probatur, quia licet partes, etiam ut unitae, habeant subsistentias partiales, tamen hac ratione dici non possunt prius natura assumptae, quam totum: quia partes non debebant prius assumi, quam inter se unirentur; neque enim assumptio earum habet ullam rationem causae, aut conditionis ad earum unionem inter se: sed in eodem instanti, in quo sunt unitae, aut saltem in instanti naturae immediate sequenti, tota natura est assumpta: prius ergo natura partes non fuerunt assumptae, quam fuerint unitae cum toto.

Deinde, personalitas Verbi divini est perfecta, et completa: ergo postulat prius natura communicari substantiae completae, qualis est tota humanitas, quam substantiae incompletae, qualis est anima rationalis, vel corpus; et consequenter non debuit prius natura assumere corpus, aut animam, quam totam humanitatem.

Denique, Verbum est primaria sui unione homo: non est autem homo, nisi per id quod est assumptum: ergo per illud quod assumptum est fuit primo homo: at si prius natura partes assumpsisset, quam totum, non posset dici primaria sui unione homo: quia aliquid dicitur primo homo per totam humanitatem; non autem per partes: ergo primo assumpsit totam humanitatem.

Dices: Eodem modo communicata fuit subsistentia divina toti humanitati, et eius partibus, quo eis convenit subsistentia humana ipsis connaturalis: sed subsistentia humana in ordine executionis prius natura convenit animae rationali: deinde corpori, cui unitur per informationem; et denique toti humanitati ex utroque resultanti: ergo ordine executionis prius natura fuerunt assumptae partes humanitatis, quam tota humanitas. Maior patet, nullum enim est fundamentum invertendi in assumptione humanitatis ad Verbum modum et ordinem naturalem. Minor vero probatur, quia subsistentia humana prius natura convenit animae rationali, quam toti humanitati; nam anima rationalis fit per creationem: ergo per illam accipit esse subsistentiae: sed per hoc, quod unitur corpori, non deperdit illud esse, alias frustra produceretur a Deo per creationem: ergo prius natura subsistit, quam uniatur corpori, subindeque prius natura illi convenit subsistentia, quam toti humanitati.

Deinde confirmatur, quia causa saltem prioritate natura antecedet effectum: sed partes sunt veluti causa totius: ergo necessario totum antecedunt. — Distinguo maiorem: subsistentia divina communicata fuit prius partibus, quam toti humanitati, sed partes humanitatis prius fuerunt assumptae, quam tota humanitas, ut medium quod, nego: ut medium quo, concedo. Quia, inquit Doctor, sicut anima rationalis est medium quo, seu ratione cuius homo sit risibilis, non ipsa est risibilis, sed ipse homo, quia risibilitas non advenit, nisi ubi completa est humanitas: ita licet partes sint medium quo homo fit subsistens, et priores sint natura tota humanitate: tamen non sunt in se prius subsistentes, saltem subsistentia completa: sed quod est subsistens est homo, cui non advenit subsistentia, seu personalitas, nisi ubi homo habet suum esse totale et completum.

Instabis: Pars est prior toto via generationis, seu in generatione prius pars producitur, quam totum: ergo etiam in assumptione prius assumitur pars, quam totum. — Respondet Doctor, permissa antecedente, negando consequentiam: non enim est consequens, quod si unum sit prius alio secundum ordinem generationis, sit etiam prius secundum ordinem subsistentiae, et rationem personationis, quippe nulla est ratio, unde colligatur, quod talem debeant servare ordinem. Deinde personalitas est complementum ipsius naturae compositae; unde non debet prius competere alicui, quam eidem naturae.

Dices 2: Illud est prius altero, a quo non convertitur subsistendi consequentia: sed non convertitur ab assumptione partium ad assumptionem totius, neque enim valet dicere: assumpsit partes: ergo etiam assumpsit totum: bene vero sequitur: assumpsit totum: ergo et partes: igitur prior est assumptio partium, quam totius. — Distinguit maiorem Doctor; illud est prius secundum consequentiam, concedit: secundum causalitatem, negat. Et concessa minore, similiter distinguit consequens: neque enim omne, quod est prius secundum consequentiam, est prius secundum causalitatem, cuius Doctor profert exemplum; quia accidens, quod consequitur ad plura, ut calor, qui sequitur ab igne et sole, non infert necessario et determinate existentiam et praesentiam solis, aut ignis; nam bene quidem sequitur: est ignis, ergo est calor; est sol, ergo est calor: non vero sequitur: est calor, ergo est ignis. Unde calor est prior prioritate illa, a qua non convertitur subsistendi consequentia; et tamen est posterior causalitate. Aliud exemplum proferri potest, quia totum v.g. non potest esse in loco, quin partes etiam sint in loco, nec tamen sequitur, quod partes prius ponantur in loco, quam totum: ergo quamvis totum non possit assumi absque partibus, et partes assumi absque toto, non sequitur, quod prius assumi debeant partes, quam totum. — Respondet 2. distinguendo minorem: ab assumptione illa partium, qua facta est pro omni tempore, quo assumptum est totum, negat minorem: ab alia assumptione, quae fieret, concedit miminorem: et negat consequentiam. Quae responsio in eo fundatur, quod dicat de facto non esse aliquam specialem unionem partium humanitatis cum personalitate Verbi, praeter unionem ipsius humanitatis; quamvis possent partes uniri alia unione immediata, ut unitae fuerunt in triduo mortis.

Dices 3: Si Verbum assumpsisset primo totam humanitatem, aliquando dimisisset quod semel assumpsit: quia in morte non habuit totam assumptam humanitatem; quippe illa dissoluta fuit per separationem corporis ab anima: sed consequens videtur militare in illud vulgare axioma theologicum ex sancto Damasceno depromptum: Quod semel assumpsit nunquam dimisit: ergo, etc. — Negat minorem Doctor: siquidem, inquit, conveniunt omnes Theologi, quod Verbum in triduo mortis non habuerit assumptum totum: quia tunc non erat totum humanitatis, quod per mortem dissolutum fuerat; unde sanctus Damascenus solum voluit, quod nullam unquam partem humanitatis Verbum dimiserit, quam semel assumpsit.

Dices denique: S. Augustinus lib. De Agone Christiano cap. 18. dicit: Incommutabilis veritas per spiritum animum, et per animam corpus: et sic eodem totum hominem assumpsit: ergo prius assumpsit partes, quam totum. — Respondet Doctor, S. Augustinum esse intelligendum de medio quo congruentiae: non vero de medio quod; quippe congruebat, ut anima prius assumeretur quam corpus, et corpus quam humanitas, ut demonstrabitur.

Conclusio secunda. — PARTES FUERUNT MEDIUM QUO ASSUMPTIONIS TOTIUS HUMANITATIS. Haec est communis apud omnes, et probatur: illud est medium quo assumptionis alterius, quod est causa, vel ratio, cur illud sit assumptibile: sed partes humanitatis sunt causa, cur illa sit assumptibilis: ergo, etc. Maior constat. Minor probatur: illud est causa, cur aliquid sit assumptibile, quod est causa et ratio entitatis eius, ac congruentiae cur potius assumatur, quam aliud: sed id praestant partes humanitatis: ipsae enim humanitatem constituunt, eamque aptam efficiunt, quae potius assumatur, quam alia natura: corpus namque deservit ad finem Incarnationis, nempe hominum salutem per sacrificium mortis Christi operandam; anima vero, quia ipsa maxime inservit ad obeunda munia Doctoris et Legislatoris, etc.; igitur illae humanitatis partes sunt medium quo assumptionis totius illius humanitatis.

Conclusio tertia. — ANIMA NON EST MEDIUM QUOD ASSUMPTIONIS CORPORIS, SED TANTUM MEDIUM QUO, NON QUIDEM NECESSARIO, SED CONGRUENTER. Haec tribus partibus constat, quarum Prima probatur primo quidem: Si anima fuisset medium quod assumptionis corporis, necesse fuisset, quod in instanti mortis fieri debuerit nova corporis assumptio, nam in triduo mortis corpus Christi fuit Verbo unitum: non autem mediante anima, a qua erat seiunctum. — Deinde, de ratione personae est incommunicabilitas: haec autem magis competit naturae quam formae, quia in toto forma communicatur materiae, ut dans esse: igitur sicut in natura in se personata magis appropriatur incommunicabilitas ista corpori, quia corpus non communicatur alteri per modum formae, sicut anima ipsi communicatur: ita quando personatur per alterum, debetur prius subsistentia corpori quam animae; ergo tantum abest, ut dicatur corpus Christi assumptum per animam, tamquam per medium quod, quin potius dicendum esset assumptum, quam anima. — Denique, corpus natum est in se subsistere: non vero praecise per animam: ergo ex se postulat se terminari per subsistentiam divinam. Nam ipsa anima, adeoque eodem instanti, tam corpus, quam anima fuerunt assumpta a Verbo: nec unum dici debet medium quod in ordine ad assumptionem alterius.

Secunda pars sufficienter apparet ex dictis; quippe qua ratione Verbum divinum potuit assumere quamlibet naturam corpoream, etiam potuisset assumere corpus humanum anima rationali destitutum, et sic anima non est medium ad assumptionem corporis necessitate naturae, sed dumtaxat ex convenientia; unde

Tertia pars est evidens: congruum enim fuit, ut assumeretur anima rationalis cum corpore informato anima rationali. Unde divinus Pater parvitationis sacrificia oblata ex victimis irrationabilibus, corpus aptavit Verbo, in quo fieret satis pro peccatis: non decuit item satisfactionem fieri per corpus anima rationali destitutum: igitur congruenter anima fuit medium quo assumptionis corporis.

Ex his colligitur partes humanitatis non fuisse assumptas per assumptionem totius, quasi per quamdam redundantiam ac resultantiam: tum quia sequeretur novas fuisse factas uniones in triduo, cum tunc partes non tuerint unitae Verbo per totum: tum quia illis partibus debentur subsistentiae partiales, quippe cum seiunctim et separatim possint existere: ergo debuerunt immediate et primo suppleri a Verbo: hinc dicendum, quod ultra unionem totalem dentur duae partiales, una ad animam, altera vero ad corpus.

Quaeres: An in resurrectione producta fuerit nova unio humanitatis cum Verbo, an vero totalis illa unio potius resultaverit ex unionibus partialibus Verbi cum anima, et corpore?

Respondeo, mihi verisimile videri neutrum esse dicendum, sed reproductam fuisse eandem, quae prius erat. Nec propterea dicendum est, quod in resurrectione reproducta tuerit incarnatio: quia incarnatio dicit unionem non solum cum toto, sed etiam cum partibus; unde cum in triduo mortis Verbum semper remanserit unitum animae et corpori, non debet censeri reproducta incarnatio. Hic inquirunt Auctores, an Verbum assumpserit omnes partes corporis tam animatas, quam vita expertes. Verum ordine convenientiori huic disquisitioni faciemus satis in 2. Disput. sequenti, agendo de veritate humanitatis Christi.

Quaeres 1. An natura creata cum sua propria personalitate assumi possit?

Respondeo huius quaestionis triplicem posse sensum accipi: primum quidem, an personalitas ipsa immediate possit assumi sicut et natura. Secundum, an saltem natura affecta personalitate propria potuerit assumi, ita ut personalitas ipsa non destrueretur et periret. Tertium denique, an natura existens cum propria personalitate, ita possit assumi, ut tamen illa personalitas pereat.

DICO AD PRIMUM, extra dubium esse, quod personalitas ipsa assumi non possit per se, et immediate ad subsistendum cum personalitate divina: tum quia subsistentia est naturae ultimus terminus in ratione subsistendi: termino autem ultimo posito, ulterior terminatio absolute repugnat: tum quia personalitas non potest assumi nisi assumatur ad subsistendum: implicat autem personam assumi ad subsistendum, cum persona sit rationalis naturae individua subsistentia, hoc est, incommunicabilis alteri: tum denique, quia etiam, ut pluries diximus, ratio formalis personae creatae consistit in duplici negatione communicabilitatis, ut quo, et ut quod: repugnat autem negationem assumi, et terminari per subsistentiam divinam.

AD SECUNDUM dico, naturam affectam propria personalitate, sic potuisse assumi a persona Verbi, ut in instanti assumptionis non subsisteret, sed periret propria personalitas; tum quia non potest esse maior repugnantia, quod natura propria personalitate illi coniuncta privetur, quam quod sine illa producatur: sed revera natura potest produci sine propria personalitate: igitur illa personalitas iam existens potest destrui. Maior patet: quia non amplior requiritur virtus ad destruendam subsistentiam iam productam, quam ad impediendam ne producatur: sed divina virtus impedivit ne produceretur, et ne resultaret ex natura individuali eo ipso instanti quo producta fuit illa natura: igitur potuit etiam productam destruere. — Confirmatur a simili, Deus enim potest accidens prius inhaerens subiecto privare modo inhaerentiae, destruendo videlicet subiectum, ut fit per transubstantiationem in conficiendo Eucharistiae Sacramento; potest item humanitatem iam subsistentem in Verbo privare modo unionis, ita quod illa humanitas sibi relicta, nec per aliam personalitatem subsistens, iam per propriam incipiat subsistere: ergo e contrario posset Deus naturam spoliare propria personalitate, et extrinsecam illi conferre.

AD TERTIUM dico cum Doctore in 3. dist. 5. quaest. 2. ne quidem per divinam potentiam naturam affectam propria personalitate assumi posse ad unionem hypostaticam. Quod utique colligitur ex V. Synodo generali Coll. 8. Can. 5. ubi dicitur: Si quis non confitetur Dei Verbum cum secundum subsistentiam unitum, et propter hoc unam eius subsistentiam, seu unam personam, anathema sit. Ex quibus sic arguento: Concilium colligit in Christo esse unam dumtaxat personam, ex eo quod humanitas fuit assumpta ad subsistentiam Verbi: sed haec illatio nulla esset, si natura creata, propria personalitate retenta, posset terminari per divinam, ut constat: ergo Concilium iudicat hoc esse impossibile. Item convincit ratio, quia personalitas est ultimum complementum et adequatum naturae creatae: ergo natura habens illud complementum non potest ulteriori affici, alioquin primum complementum esset ultimum, et non ultimum. Antecedens constat: tum quia alias sequeretur, quod natura affecta propria personalitate adhuc esset incompleta, et ipsi deesset aliquod complementum substantiale: tum quia totum, quod potest habere natura a pluribus personalitatibus, potest habere ab unica: ergo una sola personalitas est adequatum complementum naturae. —

Deinde, personalitas propria vel consistit in duplici negatione communicabilitatis actualis et aptitudinalis, ut contendimus cum Doctore; vel consistit in modo aliquo positivo, ut Thomistae praetendunt: sed ex utraque sententia constat naturam sic affectam non posse ulterius personari. Non quidem ratione primi: quia inde sequeretur, quod natura coniungeretur et non coniungeretur, et quod esset incommunicabilis et communicabilis. Esset quidem incommunicabilis, quia iam esset personata personalitate humana: esset etiam communicabilis, quia ut personata alteri adhuc communicaretur. Idem etiam sequitur ex altera sententia, nam si personalitas consisteret in aliquo positivo, nihilominus ex se formaliter inferre deberet duplicem incommunicabilitatem, ut quo, et ut quod: subinde ubicumque esset illa persona, sequeretur duplex incommunicabilitas. — Denique, si natura humana terminata propria personalitate esset assumptibilis a persona divina, consequens esset, quod Verbum divinum debuisset illam assumere, et consequenter, quod illam assumpsisset: sed illud consequens est contra Fidem Catholicam, qua statutum est contra Nestorium, naturam humanam denudatam propria personalitate fuisse assumptam a Verbo: igitur et illud unde sequitur. Maior patet: tum quia si propria personalitas humanae naturae esset compatibilis cum personalitate Verbi, longe convenientius fuisset illam assumere, quam naturam ipsa spoliatam: quippe Verbum ex homine assumpsit quod ex homine assumi decuit: tum quia non sunt multiplicanda entia sine necessitate: maius autem esset miraculum a natura humana propriam auferre personalitatem, vel impedire ne illa ab ipsa flueret in instanti sua formationis: igitur convenientius fuisset naturam assumere una cum personalitate, quam eam denudatam.

Dices: S. Damascenus lib. Cur ad imaginem sumus, ait: Dei Filius secundum Patris voluntatem factus est homo, naturamque humanam sibi una cum humana voluntate, quae eius naturae est, coniunxit; hominis autem hypostasim non coniunxit. Cuius assertionis hanc rationem subdit: ne voluntas humanae naturae, eius naturae attributa, ea voluntate quae hypostasim attingit, a divina voluntatis praescriptione discederet, sed ei sponte pareret in omnibus. Ex quibus sic licet argumentari: S. Damascenus docet Verbum ideo naturam humanam, non autem hypostasim hominis, assumpsisse, ne fieret assumptio, cum qua staret peccabilitas: ergo supponit absolute et physice illam assumptionem esse possibilem. Consequentia patet: si enim assumptionem illam iudicasset impossibilem, non ideo diceret hypostasim non esse assumptam, ut peccabilitas vitaretur, sed quia impossibilis esset.

Respondeo S. Damascenum loco citato solum intendere, quod Verbum divinum naturam humanam, et eius voluntatem sibi physice copulaverit per unionem ad subsistentiam divinam: cum autem subdit non sibi coniunxisse hypostasim hominis, loquitur de coniunctione, quam haeretici docebant: scilicet per affectum, et solum amorem; et huius rationem reddit, ne voluntati hypostasis natura humana a Dei voluntate discederet: haec autem coniunctio affectiva et moralis, licet revera excludatur contra Nestorium, tamen est possibilis. Adde quod si genuina haec sint sancti Damasceni verba, vix intelligi potest quid intendat; quippe ibi distinguit duplicem voluntatem, alteram hypostasis, alteram naturae, quod omnino fictitium est.

Quaeres 2. An haec propositio, Deus assumpsit hominem, sit vera?

Respondeo, eam interdum frequentari a SS. Patribus, et Conciliis. Siquidem S. Augustinus lib. 9. De Civit. Dei, c. 17. loquens de Deo, haec habet: Qui profecto incontaminabilis Deus, absit ut contaminationem timeret de homine, qui indutus est, aut ex hominibus inter eos conversatus est. Similiter sanctus Anselmus libro De Incarnatione Verbi, cap. 23. non veretur asserere Deum assumpsisse hominem; non tamen personam hominis, nec hunc hominem. Insuper Concil. Toletan. primum in Confessione fidei dicit: Credimus Filium Dei ex utero Virginis assumpsisse hominem. Similia habentur in Toletano 6. cap. 1; item in Francofordiensi, in Epistola ad Episcopos Hispaniae. Idque colligitur ex pluribus sanctis Patribus lib. 15. De Trinit. Damasceno lib. 3. de fide cap. 1. Leone magno serm. 2. De Incarnatione, et plurimis aliis. Denique, hic loquendi modus usurpatur ab Ecclesia in Cantico Te Deum laudamus, ubi dicitur: Tu ad liberandum suscepturus hominem, non horruisti Virginis uterum. Quapropter Ludovicus Vives, in praefatum locum S. Augustini, irridet Theologos scholasticos oppositum asserentes, quasi ipsi rectius et sanius scirent qualiter sit loquendum de rebus divinis, quam SS. Patres: sed saniori iudicio magis ipse irridendus, qui Grammaticus dumtaxat in Theologicam doctrinam, velut in alienam messem falcem immittens, de re sibi ignota insulsum et praecipitem tulerit iudicium: nam, ut apparet, ista loquendi formula in proprietate sermonis stare nequit. Idcirco

Respondeo secundo: haec propositio, Deus assumpsit hominem, in rigore sermonis non est probanda, quia inde sequeretur, quod Verbum assumpsisset non solam naturam humanam, sed et personam: at consequens est erroneum, nam inde sequeretur, quod in Christo essent duae hypostases, et duo supposita, quia assumptum manet in assumente, ideoque si suppositum humanum fuit assumptum a Verbo, necesse est, quod in illo permaneat: igitur haec propositio proprie non est asserenda. Hoc constat, quia quamvis homo de formali solam humanitatem significet, tamen in proprio sensu, sive formali, sive materiali, significat suppositum habens humanitatem, et pro illo supponit: nam si non supponeret suppositum habens naturam, istae propositiones non essent verae: Petrus est homo, Paulus est homo. Ideo enim sequentes propositiones non sunt verae: Petrus est humanitas, Paulus est humanitas, quia humanitas non supponit pro habente naturam, sed pro natura: ergo nomen homo non supponit pro natura, sed pro supposito habente naturam.

Ad formulam autem loquendi sanctorum Patrum, dico quod cum loquantur Verbum assumpsisse hominem, benigne sunt interpretandi; nempe quod usurpaverint partem pro toto, et concretum pro abstracto, quia nempe natura hominis est assumpta, et quia illius naturae assumptio terminata est ad hoc, ut Filius Dei fieret homo.