Scotus Academicus, Tomus septimus: De Incarnatione Verbi Divini

Ex Subtili Doctore in 1. dist. 2. qu. 1. n. 10. possibile duplex distingui: logicum scilicet, et physicum. Possibile logicum, inquit, est modus compositionis formatae ab intellectu, cuius termini non includunt contradictionem, et ita hoc modo possibilis est haec propositio, Deum posse produci, et Deum esse Deum: possibile vero reale, seu physicum est, quod accipitur ab aliqua potentia in re, sicut a potentia inhaerente alicui, vel terminata ad illud sicut ad terminum. Hoc est, illud dicitur possibile physicum, quod potest esse terminus realis alicuius potentiae productivae, qualiter ante creationem mundus erat possibilis, et innumerae dicuntur adhuc creaturae possibiles, quas Deus ex infinita sua potentia producere posset, nec tamen pro suo sapienti consilio producet unquam. De utraque possibilitate hic futurus est sermo: quippe determinandum suscipimus, an propositio illa, Deus est homo, contradictionem aliquam implicet, anve unio Divinitatis cum humanitate supremam Dei potentiam non excedat.

NOTANDUM 2. Certum esse quod non detur medium inter haec duo, esse possibile, et esse impossibile; non enim datur aliquod medium inter implicare contradictionem, quod est impossibile, et non implicare contradictionem, quod est possibile; medium tamen admittitur inter haec duo: demonstrare, quod aliquid sit possibile, et demonstrare quod aliquid sit impossibile; multa namque sunt possibilia, de quibus tamen nullum datur medium positivum naturale per quod demonstretur possibilitas illorum; haec autem, quia possibilia sunt, non possunt demonstrative probari esse impossibilia, nam verum vero non opponitur, sed soli falso: quare si verum sit, quod aliquid sit possibile, falsum est, quod sit impossibile: argumentatio autem, quae falsum concludit, nullatenus potest esse demonstrativa.

NOTANDUM 3. Deum incarnari, non esse Deum in carnem transmutari, sed Deum manentem Deum, fieri hominem in unitate suppositi; ita ut persona Divina non solum terminet, ac suppositet naturam Divinam, sed etiam humanam; quare sicut Petrus dicitur homo, quia eius persona sustentat et personat naturam humanam; sic Deus dicitur homo, quia Divina persona Verbi sustentat ac terminat naturam humanam. Ex ea autem terminatione sequitur in Deo denominatio intrinseca, qua dicitur intrinsece unitus homini: ad hanc enim denominationem sufficit, quod natura humana substantialiter, et intime uniatur Divinae personae. Non tamen ea ratione est denominatio intrinseca, quasi natura humana informet Deum, qui dicitur homo: hinc illa denominatio, Deus est homo, accedit aliquo modo ad denominationem extrinsecam, et ab ea etiam recedit. Accedit quidem, quia natura humana non informat Deum, qui dicitur homo, cum tamen aliae denominationes intrinsecae desumantur a forma informante. Recedit vero, quia aliae denominationes extrinsecae, sunt vel a formis accidentaliter unitis, vel a terminis extra subiectum denominatum existentibus: haec vero denominatio sumitur a natura humana personaliter, et substantialiter unita Verbo, quod eius personalem dependentiam terminat.

His ita praemissis, duo maxime hac in Quaestione sunt determinanda: Primum quidem an illa unio personalis divinae naturae cum humana sit possibilis. Secundum, an solvi possint omnes rationes, quae illam possibilitatem videntur impugnare.

Conclusio prima. — Possibile fit naturam humanam uniri Verbo Divino in unitate suppositi.

Probatur primo: Ab actu ad posse legitima est consecutio: sed illa unio de facto est peracta; igitur est fieri possibilis. Maior constat, quod enim revera est, non habet repugnantiam ad existendum. Minor est de fide, constatque illis omnibus momentis, quibus Sectione tertia sequenti probabimus adversus Iudaeos Messiam venisse, ac peractum esse Incarnationis Mysterium.

Probat secundo Doctor in 3. dist. 1. q. 1. n. 4: Illud est possibile, quod nullam repugnantiam praesefert: sed nullatenus repugnat naturam uniri Verbo in unitate suppositi: ergo potest id fieri. Probat Minorem: si qua esset repugnantia, peteretur vel ex parte Verbi assumentis, vel ex parte naturae assumptae: sed ex neutro capite repugnantia deduci potest. Non quidem ex parte Verbi assumentis: id enim repugnaret, vel quia persona divina est, vel quia peculiaris est persona Verbi. Non primum, quia, inquit Doctor, terminare dependentiam naturae humanae, non infert aliquid repugnans personae divinae; quippe cum non importet compositionem, ad quam requiritur actus et potentia; siquidem persona divina non est actus informans, sed dumtaxat terminus humanae naturae dependentiam terminans. Nec pariter intrat potentialitatem aliquam, aut limitationem, aut dependentiam, quia ad illam terminationem seu unionem non requiritur aliud per se, quam quod terminans sit independens ab eo quod terminat: Verbum autem independens est a natura humana, quam terminat, sicut Deus, licet terminet dependentiam creaturarum ab ipso, non censetur ab eis ullatenus pendere.

Non etiam repugnat, quia peculiaris est persona Verbi, quia si ex hoc capite aliqua repugnantia exurgeret, maxime quia non posset dari unio ad unam personam, quin necessario daretur ad reliquas, alia namque ratio assignari non potest: sed ita non est. Licet enim quod convenit naturae divinae, etiam singulis tribus personis indivisim commune sit; non tamen, quod convenit uni personaliati, omnibus debet esse commune: nam paternitati convenit constituere Patrem; idipsum autem non convenit filiationi, neque spirationi passivae: potest igitur uni ex divinis personis convenire ratio terminandi hypostatice naturam humanam, absque eo quod aliis idipsum conveniat. Ratio autem, inquit Doctor, quare quaelibet persona divina potest terminare dependentiam naturae alienae est, quia quaelibet personalitas divina est in se et ex se formaliter independens: quodlibet autem independens in aliquo genere potest terminare aliud, quod in tali genere dependentiam habet: igitur persona divina in se, et ex se independens, potest sufficienter terminare talem dependentiam naturae creata.

Denique non repugnat illa unio hypostatica ex parte naturae assumptae: si enim repugnaret, maxime quia singularitas personae alicuius non posset ab eiusdem personalitate separari, ac subinde cum non possit ulla natura assumi nisi existens, et consequenter, nisi singularis, quia existentia singularium est, ideirco nec assumi posset, nisi personata, quod cum repugnet, etiam repugnaret naturam singularem assumi: sed haec ratio nulla est, sufficienter enim probatum est in Metaphysica, personalitatem a singularitate realiter esse distinctam et separabilem, nec repugnare, ut substantia aliqua sit singularis, et tamen ulterius communicabilis; igitur Deus poterit sibi naturam singularem unire seclusa eius personalitate, et consequenter ex nullo capite repugnat illa divinitatis cum humanitate unio in unitate personae.

Conclusio secunda. — Nulla ratione naturali demonstrari potest divinae Incarnationis impossibilitas.

Probatur: Verum vero non potest esse contrarium: sed verum est Incarnationem esse possibilem, ut liquet ex praecedenti Conclusione: ergo nulla ratio naturalis, quae veritatem aliquam praeseferat, potest illius impossibilitatem suadere. Deinde, si qua ratio hanc impossibilitatem evincere posset, peteretur vel ex parte Dei non valentis naturam humanam assumere in unitate personae, vel ex parte ipsiusmet naturae, quae taliter non esset assumptibilis: sed ex neutro capite repugnat, ut supra probatum est, et constabit amplius ex solutione omnium rationum mox obiiciendarum: igitur, etc.

Obiicies 1. Actus purus non est unibilis cum ullo alio: sed quaelibet persona divina est actus purus: ergo non est unibilis cum natura extranea. Minor constat. Maior pariter; si enim actus uniretur, iam non esset actus purus, quia diceret potentialitatem ad aliud eum quo uniretur: ergo, etc.

Distinguit maiorem Doctor 11. 16. Actus purus non est unibilis cum altero per modum partis componentis, ita ut cum alio, cui unitur, faciat unum per se, quod constet partibus se habentibus ut materia et forma, concedit: non est unibilis per modum termini infiniti supplentis vices alicuius termini creati, negat; et concessa minore, negat consequentiam.

Instabis: Persona divina non potest uniri humanitati, nisi cum ipsa constituat aliquod unum per se: sed unum per se non constituitur ex pluribus, nisi unum eorum habeat rationem actus, aliud vero rationem potentiae: igitur si Verbum divinum uniatur humanitati, necessum est, quod habeat rationem partis componentis.

Distinguo minorem: unum per se, quod fit per compositionem et informationem, fieri nequit, nisi ex partibus, quarum una sit actus, alia potentia, concedo: quod fit per terminationem dependentiae unius ad alterum, nego. Verbum autem divinum unitur humanitati, ut constituat unum per se Christum, non quidem per modum compositionis formalis, sed dumtaxat per modum personae divinae terminantis, ac supplentis vices personae creatae.

Urgebis: Illa unio, quae fieret per modum termini, suppleret vices personalitatis humanae, ergo veram et realem compositionem efficeret. Probatur consequentia: Quidquid supplet vicem personalitatis, idem praestare debet, quod ipsa personalitas: sed personalitas humana veram efficit compositionem cum natura individuali; est enim actus informans et afficiens ipsam naturam: ergo si persona divina suppleat vicem personalitatis humanae, debet efficere compositionem cum ipsa natura assumpta.

Nego consequentiam; et ad eius probationem respondeo primo, distinguendo maiorem: id quod supplet vicem personalitatis debet idem praestare, quod ipsa personalitas, quatenus est terminus ultimus efficiens, ne natura ulteriorem habeat communicationem, concedo: quatenus est actus ipsam naturam afficiens et perficiens per modum formae, nego. Primum est de ratione formali et speciali personalitatis, quatenus praecise personalitas est; non ita secundum, quia ratio afficiendi et perficiendi communis est personalitati cum caeteris modis et formis tam accidentalibus quam substantialibus, si, ut volunt aliqui, personalitas ipsa creata sit modus, vel forma positiva.

Respondeo secundo negando minorem; nam, ut fusius probavimus in nostra Metaphysica, probabilius est ex mente Doctoris Subtilis, quod ratio formalis personae non sit aliquid positivum, sed tantum connotet, supra rationem individui, negationem ulterioris communicationis ipsius naturae individuae alteri tamquam supposito, cum quo censetur facere unum ens per se.

Obiicies 2. Inter ea quae inter se invicem unibilia sunt, debet intervenire quaedam proportio: sed inter personam divinam et naturam creatam nulla intervenit proportio; quippe persona divina infinita est, natura vero creata finita; finiti autem ad infinitum nulla est proportio: ergo non sunt invicem unibilia.

Distinguit maiorem Doctor ibidem: debet esse proportio entitatis ad entitatem, negat: habitudinis, qualis est inter causam et effectum, obiectum et potentiam, terminans et terminatum, concedit. Inter Deum equidem, et creaturam non est proportio entitatis, sed terminationis, tum ex parte Dei, tum ex parte ipsius creaturae: nam creatura in ratione effectus, terminat foecunditatem et causalitatem divinam, per quam producitur, et Deus vicissim in ratione obiecti terminat activitatem intellectus et voluntatis creatae, a quibus percipitur: ergo quamvis non sit proportio entitativa inter Verbum et ipsam humanitatem, quia Verbum illam infinities excedit in perfectione et dignitate; tamen est proportio terminativa personalis sufficiens ad unionem, de qua loquimur: quippe cum Verbum sit persona infinita, virtutem habet terminandi omnem communicationem naturae personabilis, qua ab ipso tamquam a causa dependet.

Instabis: Infinitum et finitum non possunt etiam esse simul in ratione terminantis et terminati: ergo nulla solutio. Probatur subsumptum: contraria nequeunt simul existere, propter eorum repugnantiam: sed finitum et infinitum magis invicem pugnant, quam contraria, quia sunt magis diversa, quippe cum in aliquo genere invicem non conveniant, sicut conveniunt contraria in genere qualitatis et accidentis: igitur nequeunt simul subsistere.

Negat subsumptum Doctor, et eius probationis negat minorem. Non enim ideirco contraria sunt invicem incompossibilia, quia habent diversitatem: quia quantitas, et albedo sunt magis diversae, quam albedo, et nigredo, quandoquidem quantitas, et albedo spectant ad diversa praedicamenta; albedo vero, et nigredo sunt eiusdem praedicamenti; unde quae sunt diversi generis possunt invicem subsistere, ut quantitas, et albedo, licet ea quae sunt eiusdem praedicamenti simul esse nequeant, propter nativam suam oppositionem: et consequenter incompossibilitas contrariorum provenit dumtaxat ex eorum repugnantia naturali. Natura autem divina et humana non habent ex natura sua particulari repugnantiam aliquam respectu eiusdem suppositi, et subinde quamvis sint magis diversae quam contraria, possunt facilius invicem subsistere in eodem supposito, quam contraria.

Obiicies 3. Si Verbum divinum posset incarnari, etiam posset pati: sed pati nequit: ergo nec incarnari. Maior constat, quia sicut Incarnare est agere, ita Incarnari est pati; nam actioni omni correspondet passio.

Negat maiorem Doctor, ad cuius probationem dicit, quod quamvis actioni omni transeunti correspondeat passio, et consequenter, quamvis incarnationi activae correspondeat aliqua passio, sicut calefactioni activae correspondet passio calefactionis passiva: passio correspondens actioni incarnativae non significatur hoc verbo Incarnari, sed designatur per verbum assumi, vel uniri: ex eo quod Incarnare significet effective unire carnem, seu naturam humanam supposito Verbi, efficiendo, ut sit assumpta a Verbo per dependentiam illam specialem, quam habet ab ipso, ratione unionis hypostaticae. Igitur verbum passivum proprie correspondens verbo activo Incarnare non est Verbum Incarnari, sed verbum uniri, vel assumi. Ex quo sequitur, quod illa passio correspondens incarnationi activae sit tantum in natura humana, qua assumitur, et non in Verbo, quod assumit. Quamvis ergo grammaticaliter loquendo, inquit Doctor, incarnari sit verbum passivum, quod videtur correspondere verbo activo incarnare, tamen realiter et significative non est verbum passivum ipsi correspondens.

Obiicies 1. Implicat Deum mutari: sed si incarnaretur, revera mutaretur, acquireret enim novam naturam, eamque terminaret, quam prius non habebat, nec terminabat: ergo, etc.

Nego minorem: non enim posita possibilitate Mysterii Incarnationis, propterea sequitur Deum mutari, tota enim illa mutatio Verbo Divino extrinseca est, cum nullam formam in se recipiat, per quam intrinsece afficiatur de novo; sed tota illa mutatio in naturam humanam refunditur, quae recipit personam Verbi, cui substantialiter unitur, et per quam terminatur omnimoda illius communicatio. Id innuit Apostolus ad Philip. 2. cum ait: Habitu inventus ut homo, qua verba praeclare explicat S. Augustinus. lib. 83. qq. quaest. 73. ubi praemissa multiplici habitus notione, haec habet:

Habitus ergo in ea re dicitur, quae nobis ut habetur accidit. Verum tamen hoc interest, quod quaedam eorum, quae accidunt nobis ut habitum faciant, non mutantur a nobis, sed ipsa nos mutant, in seipsis integra manentia, sicuti sapientia cum recidit homini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accidunt, ut et mutant et mutantur, sicuti cibus ipse amittit speciem suam atque in corpus nostrum vertitur: at nos refecti cibo ab exilitate atque languore in robur atque valentiam commutamur. Tertium vero genus est, cum ipsa quae accidunt mutantur, et quodammodo formantur ab eis, quibus habitum faciunt, sicuti est vestis: nam cum reposita vel proiecta est, non habet eam formam quam sumit cum induitur, atque inducitur membris; ipsa autem membra et cum induuntur et cum exuuntur in suo statu manent. Potest esse et quartum genus, cum ea quae accidunt ad faciendum habitum, nec ea mutant quibus accidunt, nec ab iisdem ipsa mutantur; sicut annulus in digito.... Iste autem habitus (quo nempe Filius Dei dicitur inventus ut homo) non est ex primo genere; non enim manens in se natura hominis divinam commutarit. Neque ex secundo; non enim immutavit homo Deum, et mutatus est ab illo. Neque ex quarto; neque enim sic assumptus est homo, ut neque illum mutaret Deus, neque ab ipso mutaretur. Sed potius ex tertio; sic enim assumptus est > homo ut commutaretur in melius, et ab eo formaretur ineffabiliter excellentius atque coniunctius, quam vestis, cum ab homine induitur. Hoc ergo nomine habitus satis significavit Apostolus, quomodo dixerit in similitudinem hominum factus, quia non transfiguratione in hominem, sed habitu factus est.

Id rursus appositissimo exemplo idem exponit sanctus Augustinus, Serm. 27. De tempore.

Neque enim, inquit, quia dictum est: Deus erat Verbum, et Verbum caro factum est; sic Verbum caro factum est ut esse desineret Deus. Sicut enim Verbum, quod corde gestamus, fit vox cum id ore proferimus, non tamen illud in hanc commutatur, sed illo integro, ipsa qua procedit assumitur: ut et intus maneat qui intelligatur, et foris sonet quod auditur. Hinc idem tamen profertur in sono, quod ante sonuerat in silentio: atque ita verbum, cum sit vox, non mutatur in vocem: sed manens in mentis luce, et assumpta carne vocis procedit ad audientem, et deserit cogitantem.

Ad rationem autem allatam pro confirmatione minoris dico quod: id quod acquirit novam naturam, mutatur quidem si acquirat illam tamquam recipiens; non vero si tamquam se tribuens et communicans illi: at quando Deus in Mysterio Incarnationis acquirit humanam naturam, non illam in se recipit, sed seipsum illi communicat, subindeque non mutatur: sic quando aliqua creatura de novo producitur, habet relationem realem ad Deum creatorem, ratione cuius Deus, qui se illi creaturae communicat, acquirit rationem termini respectu illius, nec tamen propterea mutatur.

Instabis: Qua ratione natura humana dicitur mutari per Incarnationem, eadem Verbum Divinum diceretur mutatum: ergo, etc. Probatur antecedens: ideirco natura humana dicitur mutari, quia recipit in se naturam divinam, quam non habebat in se, seu cui non erat unita personaliter: atqui etiam Verbum Divinum per Incarnationem habet sibi copulatam personaliter naturam humanam, cui antea non erat unita: ergo pari ratione per Incarnationem dicitur mutari.

Nego antecedens: et ratio disparitatis est, quod Verbum Divinum sibi copulat naturam humanam per modum terminantis illius dependentiam in ratione personae; natura vero humana in se recipit personam Verbi tamquam sui complementum intrinsecum; quippe, cum Verbum gerat vices personalitatis creatae, quae spectat ad complementum substantiale ipsius naturae, quo fit, ut ipsa natura dicatur perfici per illam unionem personalem Verbi, quia Verbi personalitas gerens vices personae creatae confert ipsi naturae complementum, sine quo illa natura consisteret incompleta. Secus autem est de Verbo Divino, quia Verbum Divinum nihil perfectionis, nec complementi per illam terminationem acquirit: non enim minus esset infinite perfectum, etsi ipsius personalitatis creatae vices non gereret.

Urgebis: Quamquam Verbum Divinum habeat rationem terminantis respectu naturae assumptae, non minus revera diceretur mutari: igitur praetaxata solutio nulla. Probatur antecedens: ita se habet, proportione servata, personalitas divina in ratione terminantis, ad naturam, sicut se habet intellectus divinus ad obiectum intelligibile: sed intellectus divinus revera diceretur mutari, si terminaretur de novo ad aliquod obiectum intelligibile, ad quod antea non terminabatur, quippe

Deus censeretur aliquid cognoscere de novo, quod prius non cognoscebat: ergo, etc.

Nego antecedens, et ad illius probationem, nego paritatem. Ratio disparitatis est, quod intellectus divinus habeat pro obiecto omne ens intelligibile, quacumque ratione intelligibile sit; unde si de novo terminaretur ad aliquod obiectum, quod prius non attingebat, revera mutaretur; quia consequens esset, quod non sese extenderet ad id omne, quod est intelligibile, nec consequenter adaequaret latitudinem sui obiecti, ad quod ex infinita sua virtute naturaliter tendit; secus autem est de personalitate divina, quae ex innata sua virtute non postulat terminare personaliter omnem omnino naturam tam increatam, quam creatam, sed praecise, et ex se fertur dumtaxat ad terminandam naturam divinam: quapropter non minus completa est eius virtus, ubi naturam divinam terminat dumtaxat, quam si quaslibet naturas creatas terminaret.

Subsumes: Ideirco intellectus divinus sese extendit ad id omne quod est intelligibile, et mutaretur si illud non attingeret ab aeterno, quia vim infinitam habet intelligendi: sed etiam personalitas divina vim habet infinitam terminandi communicationem naturae: ergo qua ratione intellectus divinus censeretur mutari, si de novo perciperet aliquod obiectum intelligibile, pari ratione divina personalitas censeretur mutari, si alicuius naturae communicationem de novo terminaret.

Nego paritatem: quia obiectum cognoscibile, qua cognoscibile est, per se spectat ad adaequatum obiectum intellectus divini, quod est omne ens intelligibile: natura autem omnis terminabilis hypostatice non per se spectat ad personalitatem divinam, quia quaelibet natura ex ratione sua formali et naturali postulat terminari per propriam personalitatem: unde non est eadem ratio de obiecto cognoscibili ab intellectu divino, ac de natura terminabili a personalitate divina. His adde quod obiectum cognoscibile conferat ad perfectionem potentis cognoscentis: quo enim obiectum praestantius cognoscitur, eo praestantior est intellectus notitia: terminabilis autem natura non per se confert ad perfectionem personalitatis terminantis; imo ipsa personalitas ex se confert ad ipsius naturae personatae et terminatae dignitatem ac praestantiam, quanto enim dignius est suppositum, tanto dignior est natura personata.

Urgebis insuper: Quod transit de potentia ad actum, revera mutatur: sed natura divina per Incarnationem transiret de potentia ad actum, quia de unibili fieret unita: ergo mutaretur.

Distinguo maiorem: quod transit de potentia ad actum passive vel subiective, hoc est per modum inhaerentis vel informantis, mutatur, quia novam recipit formam quam non habebat, concedo: active, et per communicationem, nego. Et similiter distincta minore, nego consequentiam: natura enim divina unitur humanae per modum potentiae activae; quia illa unio nihil aliud est, quam communicatio personalitatis divinae, qua Verbum Divinum assumit naturam humanam in unitatem personae.

Obiicies 5. Ex duobus entibus in actu non potest fieri unum per se: sed natura divina, et humana sunt entia in actu; utraque enim habet id omne, quod requiritur ad sui perfectionem: igitur vel non potest fieri utriusque unio, vel unitum non erit ens per se.

Respondeo, naturam humanam in Christo esse quidem perfectam in ratione naturae, imperfectam tamen et incompletam in ratione personae: quia propria personalitate caret, et ita potest subsistere per personalitatem divinam, et cum illa efficere unum per se, nempe Christum.

Obiicies 6. Duo contradictoria de eodem verificari nequeunt: sed si divina natura cum humana posset sociari in eadem persona, sequeretur illam esse simul finitam et infinitam, creatorem et creaturam, mortalem et immortalem, quae sunt contradictoria: igitur haec fieri nequeunt.

Distinguo maiorem: contradictoria nequeunt esse vera de eodem secundum idem, concedo: secundum diversa, nego; nam homo simul est mortalis et immortalis; mortalis quidem ratione corporis, immortalis autem ratione ipsius animae. Christus autem dicitur mortalis ratione humanitatis assumptae, immortalis autem ratione naturae divinae.

Obiicies ultimum: Deus supplere nequit effectum causae formalis: ergo nec supplere potest effectum subsistentiae creatae et humanae.

Distinguo antecedens: omnem effectum, concedo; aliquem nego. Subsistentia autem humana duo habet: primum ut afficiat per modum formae, si sit aliquis modus substantialis ipsam naturam individualem afficiens, ut volunt aliqui, et hunc effectum non potest Deus supplere. Alterum ut terminet naturam ultimate, et sic terminando denominet illam subsistentem; et hoc Deus supplere potest aequivalenter per suam subsistentiam, non quidem connaturalem subsistentiam largiendo, sed aliam aequivalentem et longe digniorem, puta propriam subsistentiam, quae terminat ulteriorem communicationem naturae creatae; sed longe digniori modo ac praestantiori, quam a propria personalitate terminatur.

Instabis: Non potest personalitas Verbi gerere vices personae creatae nisi contineat illam eminenter et virtualiter: sed ita non est, quippe, inquit Doctor, cum personalitates divinae non sint formaliter perfectae nec infinitae, non possunt virtute continere perfectionem creatae personalitatis. Adde quod etiamsi taliter eam contineret, non propterea posset illius vices supplere; siquidem natura divina, quae continet virtualiter personalitates creatas, sicut et quamlibet creaturam, quia est formaliter infinita, nequit tamen supplere vices personalitatis creatae: ergo neque id poterit exequi personalitas Verbi.

Negat maiorem Doctor ibid. n. 1. Non enim ideirco persona Verbi supplere potest vices personalitatis creatae, quia est infinita vel perfecta, sed quia est omnimode independens in ratione personae, ideirco supplere potest vices cuiuslibet personae dependentis: et hac ratione licet essentia divina virtualiter et eminenter contineat personalitates creatas, nequit tamen earum vices gerere, quia ipsa non est formaliter independens in ratione personae. Ideo, inquit Doctor:

non ex perfectione entis personalis colligitur quod personalitas Verbi possit supplere personalitatem creatam, sed ex hoc quod illa entitas personalis est independens; et independens in punctum tale, potest terminare dependentiam alterius ad ipsum, quod natum est habere terminum talem: ista autem dependentia nata est habere personam pro termino, et non naturam: igitur persona divina independens potest sufficienter terminare talem dependentiam naturae creatae ad ipsam.