Scotus Academicus, Tomus septimus: De Incarnatione Verbi Divini

Certum esse quod accidens possit assumi, imo de facto fuerit assumptum mediate, hoc est, mediante natura substantiali a Verbo assumpta, quippe Verbum assumendo naturam humanam, assumpsit pariter accidentia ad eius integritatem, et conservationem naturalem desideranda: qua ratione docent Theologi Verbum etiam assumpsisse omnes humanitatis defectus naturales, excepto peccato et ignorantia. Verum difficultas est, num accidens immediate, et per se assumi et terminari possit a persona divina. Negat noster Bassolis in 3. dist. 2. quaest. 1. et cum eo Suarez, ac plurimi Recentiores: affirmat autem noster De Rubeis, in 3. dist. 2. q. 2. cui subscribunt Vasquez, et plurimi ex modernis.

Notanda 2. Ex Doctore in 3. dist. 1. quaest. 1. num. 3. accidens duplicem habere habitudinem ad subiectum: unam quidem in ratione informantis ad informabile: alteram autem in ratione terminati et sustentati ad terminans et sustentans. Prima habitudo arguit imperfectionem tam in subiecto, quod requirit accidens tanquam formam requisitam ad totalem sui integritatem et perfectionem: quam in ipso accidente, quod ea ratione est ens incompletum, et extra naturam subiecti. Secunda vero arguit quidem imperfectionem in accidente, quando existere non potest nisi sustentetur a subiecto: nullam vero denotat imperfectionem in subiecto, imo perfectionem in eo connotat, nempe virtutem sustentativam alterius entis.

Notandum 3. Ex eodem Doctore quaest. 10. quodlibeticae art. 2. quod accidens propter suam imperfectionem non possit habere per se suppositum, et consequenter non possit hypostatice intrinsecè terminari: tamen requirit suppositum intrinsecum subsistentiae, ad quod eius dependentia terminetur, tamquam ad suum suppositum, cui tamen non identificatur, nec cum eo sit per se idem, quia natura accidentis, et suppositum substantiae sunt alterius generis: est tamen inter illa aliqua unio supplens, ut possibile est, vicem identitatis, quae unio ex parte accidentis est actualis dependentia eius naturae: ex parte vero suppositi, est terminatio illius dependentiae, quae terminatio non est aliud, quam actualis sustentatio illius accidentis, ratione cuius conservatur accidens in suo esse.

Conclusio unica. — NATURA ACCIDENTIS ASSUMI POTEST A PERSONA DIVINA.

Probatur: Ea natura est assumptibilis a persona divina, cuius dependentia terminari potest a natura divina: sed accidentis dependentia terminari potest a natura divina: ergo, etc. Maior constat. Minor probatur: si qua esset repugnantia quominus natura accidentis terminari posset a natura divina, peteretur vel ex parte personae divinae, vel ex parte ipsius naturae accidentis: sed ex neutro capite repugnat. Non quidem ex parte personae divinae, quia cum habeat vim infinitam, et independentem in ratione terminantis, potest terminare id omne quod est terminabile, eo videlicet modo quo terminabile est. Ubi actualis illa terminatio non est de intrinseco conceptu ipsius rei, quae terminatur. Nec etiam implicat ex parte accidentis, quippe actualis terminatio accidentis a subiecto non est de intrinseco illius conceptu: nec ita naturalis et necessaria, ut constat in speciebus Eucharisticis, quae non terminantur per subiectum; quippe cum ipsi non inhaereant.

Adde quod dependentia accidentis a sustentante non minus sit in potentia obedientiali respectu divinae personae, quam dependentia naturae substantialis ab ipsa divina persona, per quam sustentari et terminari potest.

Dices 1: Terminari non potest accidens per subiectum, nisi quatenus hoc habet rationem potentiae passivae respectu accidentis, quod est illius forma informans: sed divina persona non potest habere rationem potentiae passivae respectu accidentis; quippe cum ab ipso non possit informari: ergo nec potest accidens terminare, et assumere. — Nego maiorem: nam, ut diximus in 2. Notabili, duplex est habitudo accidentis ad subiectum cui inest; nempe in ratione informantis, et in ratione terminati: atque adeo dum hae in subiecto distinguuntur, nempe esse potentiam passivam respectu accidentis, et terminare illius dependentiam; hinc persona divina potest hoc ultimum munus praestare, quamvis primum efficere nequeat.

Dices 2: Nihil est capax terminari modo opposito suae entitati, quandoquidem id quod terminat alienam entitatem supplet vices proprii eius termini: sed esse subsistens et terminatum per subsistentiam divinam est modus oppositus modo connaturali accidentis, qui est inhaerentia, nec enim terminatur accidens nisi per subiectum cui inhaeret: igitur non potest ita assumi nec terminari. — Distinguo minorem: modus subsistendi per se, ea ratione qua subsistentia per se subsistit, est oppositus modo existendi accidentis, concedo: modus subsistendi non per se, sed ratione sustentantis et terminantis, est modus oppositus existentiae accidentis, nego. Persona autem divina non tribueret modum existendi per se accidenti, quemadmodum ipsa per se subsistit, sed dumtaxat modum sustentati, et terminati; ita quod accidens sic assumptum conservari posset absque omni subiecto, nec exigeret aliud subiectum a quo terminaretur.

Dices 3: Si persona divina assumeret accidens immediate, puta albedinem, sequeretur quod accidens in abstracto, vel in concreto, praedicari posset de persona divina, quemadmodum natura humana in concreto enuntiatur de Verbo, cum dicitur, Deus est homo: sed absurdum est personam divinam posse dici albedinem vel albam: ergo pariter est absurdum, accidens ab ea posse assumi. — Nego sequelam maioris: non enim accidens posset enuntiari de persona divina in abstracto quia non aliter enuntiari deberet accidens de persona assumente, quam enuntiatur de subiecto cui inest: at nullum accidens enuntiatur de subiecto in abstracto; non enim dicitur paries est albedo. Non posset similiter enuntiari in concreto: quia nullum accidens enuntiatur in concreto, nisi de subiecto cui inest per modum inhaerentis et informantis: at in tali hypothesi, albedo non inesset personae divinae per modum inhaerentis et informantis, sed tantum per modum informati et terminati: igitur dici non posset, persona divina est alba, praedicatione scilicet concreti accidentalis de subiecto (quamvis forte, ut dicit Marsilius), ita praestat appellari ratione unionis, dicique posset, persona divina est alba, idest, habens albedinem, non per modum informati, sed per modum terminantis et sustentantis.

Advertendum autem Conclusionem intelligendam esse dumtaxat de illis accidentibus, quae separabilia sunt a suis subiectis, et terminis: cum enim relationes v. gr. non possint ullatenus existere independenter a suis fundamentis et terminis, ita nec possunt a divina persona sustentari; similiter cum figura existere nequeat, et separari a suo subiecto, quippe est essentialiter terminus quantitatis diversimode se habentis, etiam illam inassumptibilem iudico.