Scotus Academicus, Tomus septimus: De Incarnatione Verbi Divini

Christi Domini sacrificium multis gloriae titulis ab Apostolo ad Hebr. 5. et sequentibus supra cuncta legis naturae ac legis Mosaic sacrificia celebrari: Primo quidem ex dignitate personae sacerdotis. Siquidem Christus verus Dei Filius erat; unde inquit Apostolus: In diebus carnis suae preces, supplicationesque ad eum, qui possit illum salvum facere a morte cum clamore valido, et lacrimis exauditus est pro sua reverentia. Secundo ab innocentia Pontificis: Talis enim decebat. ut nobis esset Pontifex, sanctus. innocens, impollutus, segregatus a peccatoribus, et excelsior caelis factus, qui non habet necessitatem quotidie. quemadmodum sacerdotes, prius pro suis delictis hostias offerre, deinde pro populi. Tertio a perpetuitate, nam ut ibidem ait Apostolus: Alii quidem plures facti sunt sacerdotes, idcirco quod morte prohiberentur permanere; hic autem Christus, eo quod maneat in aeternum, sempiternum habet Sacerdotium. Unde et salvare in perpetuum potest accedentes per semetipsum ad Deum. semper vivens ad interpellandum pro nobis. Quarto ab efficacitate sacrificii, nam, ut docet idem Apostolus cap. 13. Impossibile est sanguine taurorum, et hircorum auferri possunt. omnis quidem Sacerdos praesto est quotidie ministrans, et easdem saepe offerens hostias. quae numquam possunt auferre peccata: hic autem unam pro peccatis offerens hostiam in sempiternum sedet in dextera Dei de reliquo expectans donec ponantur inimici eius scabellum pedum eius, una enim oblatione consummavit in sempiternum sanctificatos. Denique in utriusque Sacerdotii Melchisedechiani et Aaronii adunatione. quippe Christus utrumque sacrificium. cruentum in cruce. ut Aaron in victimis. et incruentum in Eucharistia, ut Melchisedech in pane et vino. aeterno Patri obtulit. An autem revera Christus dicendus sit Sacerdos secundum ordinem, seu ritum Aaron, et Melchisedech, controvertitur apud Theologos.

Notandum 2. Duplex potissimum esse sacerdotale munus, nempe sacrificia, et preces Deo offerre pro salute populi: Omnis namque Pontifex. inquit S. Paulus cap. 5. ad Heb. ex hominibus assumptus pro hominibus constituitur in his, quae sunt ad Deum, ut offerat dona, et sacrificia pro peccatis: hoc autem utrumque munus Christum implere constantissimum est: Nam inquit Claudianus Mamertus lib. 1. De statu animae, Pontifex ille est Christus. qui principaliter apud divinitatem summae Trinitatis humani generis oblata sanctificat, peccata expiat. vota commendat. Et ante hunc Tertullianus haec Lucae verba declarans. Ideo ostendere te sacerdoti, et offerre munus, quod praecepit Moyses: sic inquitur: argumenta non figurata, utputa prophetiae, legis. caeterum in suis imaginibus turbantur, quae significabant hominem quondam peccatorem. verbo mox Dei emaculatum. offerre debere munus Deo apud templum. orationem scilicet. et actionem gratiarum apud Ecclesiam. per Christum Iesum Catholicum Patris Sacerdotem. Eleganter omnino Tertullianus Catholicum Patris Sacerdotem appellat Christum. idest. generalem. idque duabus de causis: tum quia solus oblationum. donorum. ac sacrificiorum genera omnia repraesentat Deo. et Patri: tum quia unus omnibus sufficit. ut et pro universis hominibus illa ipsa offerat. ac rata faciat. et omnes ad ipsum receptum habeant. ac per ipsum offerant. gratique Deo sint, et accepti, cum nulla. nisi per illum. et eius interventu. ac merito. Deo sint probata, et nobis utilia dona et sacrificia. Queritur autem, an hoc utrumque munus sacerdotale. etiam nunc Christus impleat. non solum seipsum in sacrificium per ministerium Sacerdotum novae legis offerendo, sed etiam preces et orationes pro nobis ad Deum fundendo.

Notandum 3. Duplicem distingui posse orationis modum, expressivum videlicet et interpretativum. Expressiva oratio est. qua aliquis vel mente. vel voce. vel nutibus. aut scriptis beneficium aliquod aut gratiam sibi concedi postulat. Interpretativa autem est. qua quis beneficium aut gratiam sollicitat, non quidem eam de novo et expresse postulando, sed proponendo opera meritoria, ad quorum intuitum videtur illa gratia esse concedenda. Insuper, oratio expressiva duplex adhuc potest distingui, alia enim est de novo meritoria illius. quod petitur: alia vero dumtaxat petitiva eius. quod debetur virtute praecedentis meriti. Rursus, cum oratio sit manifestatio appetitus et desiderii, cumque triplex sit in nobis appetitus, nempe rationalis, sensitivus, et naturalis. hinc movetur quaestio, quonam ex iis modis Christus oraverit. His ita praemisis quatuor praecipue occurrunt determinanda: Primum, utrum Christus fuerit Sacerdos secundum ordinem Aaron, et Melchisedech. Secundum, qualis fuerit effectus illius sacrificii tam erga ipsum, quam erga homines. Tertium, qualis fuerit eius oratio. Quartum denique, utrum, et qualiter nunc pro nobis oret in coelis. Quae omnia subsequentibus in Conclusionibus resolventur.

Conclusio prima. — CHRISTUS DOMINUS NON FUIT SACERDOS SECUNDUM ORDINEM AARON, NEC IN ALIQUO GRADU LEVITICO IN TEMPLO SALOMONIS MINISTRAVIT.

Prima pars est de fide: nam Apostolus ad Heb. 7. postquam ostendit necessum fuisse, ut post Sacerdotem et Pontificem Leviticum, et secundum ordinem Aaron, surgeret alius Sacerdos secundum ordinem Melchisedech, nempe Christus, subiungit: In quo enim (Christo) haec dicuntur, de alia tribu est, de qua nullus altari praesto fuit: manifestum est enim, quod ex Iuda ortus sit Dominus noster, in qua tribu nihil de Sacerdotibus Moyses locutus est. Et paulo inferius de codem Christo ait: qui non secundum legem mandati carnalis factus est (nempe Sacerdos), sed secundum virtutem vitae insolubilis. Quibus clarissime significat Apostolus, quod Christus Dominus non fuit Sacerdos secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedech; quapropter statim subiungit: Contestatur enim quoniam tu es Sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. His adde, quod si Christus fuisset Sacerdos secundum ordinem Aaron, maxime illam dignitatem fuisset adeptus, vel per electionem populi, aut aliorum Sacerdotum designationem: sed neutrum potest affirmari. Non quidem primum, quamvis enim ex supremo suo in homines dominio Deus possit quoslibet homines ad sui cultum evocare et destinare, quamvis aliter sanxisset, tamen non licet asserere ipsum praeter leges a se sanctitas aliquem ad hoc munus destinare, nisi id eum fecisse fuerit revelatum: at nullibi habemus expressum, quod Deus Christum instituerit Sacerdotem secundum ordinem Aaron: imo contrarium aperte declarat Apostolus: igitur id leviter et absque fundamento non est asserendum. — Quod etiam ad illud sacerdotale ministerium Christus non fuerit evocatus per voluntariam electionem populi, aut designationem aliorum Sacerdotum, constat, quia non poterant sic eligi et assumi Sacerdotes, nisi ex tribu Levi, ut constat Exodi 29. et Levitici 8. necnon ex S. Paulo ad Heb. 7. et 5.: igitur Christus non fuit Sacerdos secundum ordinem Aaron.

Patet etiam secunda pars, nempe quod in nullo ordine Christus ministraverit in Templo Salomonis: nullus enim nisi ex tribu Levi assumebatur, ut ministraret in templo: at, ut mox diximus, Christus non erat ex tribu Levi: igitur, etc.

Dices: Christus legit librum legis in Synagoga Nazareth, Luc. 4. Insuper in templo sedens in medio Doctorum disputabat. Similiter Matth. 21. eiecit vendentes et ementes de templo: sed id praestare non potuit, nisi haberet aliquem ordinem, aut lectoris, aut ostiarii: igitur oportuit ipsum initiatum fuisse aliquo ordine Levitici ministerii. —

Nego minorem, nam legere librum legis non erat solum officium Levitarum, sed id etiam licebat cuicumque erudito et docto: nam Act. 13. Paulus qui erat ex tribu Beniamin legit librum, et disputavit in Synagoga Antiochiae. Similiter, quod eiecerit ementes et vendentes, non est signum eum habuisse ordinem aliquem Leviticum: id enim potuit exequi potestate divina, qua etiam praedicabat populo, et pravos illius mores, necnon et Sacerdotum carpebat. Si enim id fecisset ratione alicuius ministerii sibi competentis ex ordine Levitico, non fuisset interrogatus ab ipsis vendentibus et ementibus eiectis, necnon a suis adversariis, in qua potestate id faceret: igitur minus probanda videtur sententia Waldensis lib. De sacramento Ordinis, cap. 11. ubi asserit Christum non in Sacerdotum, sed in lectorum numerum electum fuisse; unde colligit eum etiam fuisse ex tribu Levi. — Nec etiam audiendus est Suidas, cum refert, Verbo Iesu Rabinum quemdam contestum fuisse Iesum revera esse Messiam, quia legerat ipsius nomen exaratum in codice, ubi Sacerdotes templi conscribi consuerant, quem postea in excidio Hierosolymitano sublatum, et Tyberiade repositum fuisse dicebat. In eo autem codice referebatur quomodo Christus loco cuiusdam Sacerdotis, qui eo tempore mortuus fuerat, inter Sacerdotes Leviticos communi aliorum consensu fuerit connumeratus, et electus praemisso examine illius Genealogia. Haec, inquam, historia movere non debet, utpote cum aperte militet in Scripturam sacram affirmantem Christum non fuisse ex tribu Levi, sed Iuda, ut constat non solum ex S. Paulo, sed etiam ex Evangelistis Matthaeo, et Luca, qui Christi Genealogiam texuerunt.

Conclusio secunda. — SACRIFICIUM CHRISTI QUATENUS EXPIATORIUM PROFUIT NON CHRISTO, SED DUMTAXAT HOMINIBUS: AT VERO HONORARIUM, ET EUCHARISTICUM, ET IMPETRATORIUM, IPSI ETIAM CHRISTO PRODESSE POTUIT. Haec est communis inter Theologos quantum ad primam partem; imo de fide determinata in Concilio Ephesino cap. 11. approbante epistolam Concilii Alexandrini ad Nestorium, quae est decima apud Cyrillum, in qua decimus anathematismus sic erat:

Quamobrem si quis dixerit, non pro nobis solum seipsum obtulisse (Christum) sed simul etiam pro seipso, ille impietatis crimen vitare nullatenus potest: constat enim nihil umquam deliquisse, nec nullum umquam peccatum designasse. Quae igitur indigebat oblatione, cum praeteritum cuius hostia iure, meritoque offertur nullum admisisset?

Ita Concilii verba transtulit Petavius. Ratio igitur huius assertionis est apertissima, quia sacrificium expiatorium respicit remissionem peccatorum: sed Christus peccatum non fecit, nec levissimo quidem reatu fuit obligatus: igitur non potuit experiri vim sui sacrificii quatenus expiatorii.

Secundam partem apertissime docet Apostolus, maxime ad Heb. 10. ubi cum probasset Christum in oblatione et sacrificio corporis sui Deum nostris peccatis offensum placasse, et sanctificatos consummasse, infert praeférendum esse sacrificium Christi et oblationibus antiquae legis, quod unum Christi sacrificium nostra peccata expiaverit, illa vero toties repetita id non potuerint efficere.

Dices: Si Christus una oblatione ita peccata expiaverit, ut non sit amplius illam oblationem iterandi necessitas, quemadmodum iterabantur sacrificia veteris legis: igitur non est indesinenter continuandum Missae sacrificium, quippe cum sacrificium crucis omnimodam virtutem habuerit auferendi peccatum. —

Respondeo expiationem et ablationem peccatorum fieri posse duobus modis: scilicet vel tanquam a causa principali, vel tanquam a causa particulari: tamquam a causa principali et universali meritoria sufficientissima expiationis peccatorum; vel tamquam a causa particulari applicando peccatorum remissionem iam sufficienter factam per causam illam universalem. Mens igitur S. Pauli fuit repeti debuisse sacrificium veteris legis: quia nullum illorum sacrificiorum veteris legis erat expiatorium peccatorum, ut causa principalis, universalis, et summe meritoria: propter quam rationem igitur iterum repeti non debet crucis sacrificium: quippe quod, ut causa universalis summe meritoria fuit expiatorium peccatorum nostrorum: repeti autem debet Missae sacrificium, non propter insufficientiam sacrificii crucis, sed quia est applicativum tamquam causa particularis remissionis peccatorum nostrorum iam factae per crucis sacrificium.

Tertia pars suadetur, nempe quod Christi sacrificium in ipsius usum et fructum redundaverit, quatenus honorarium, Eucharisticum, et impetratorium erat. Suadetur, inquam, ex illo ad Hebraeos 5. ubi Christus non solum pro aliis, sed etiam pro se orasse et obtulisse dicitur his verbis: Qui in diebus carnis suae preces, supplicationesque ad eum, qui possit illum salvum facere a morte, cum clamore valido et lacrimis offerens exauditus est pro sua reverentia. Quibus verbis significat Apostolus non solum Christum Sacerdotem more aliorum Sacerdotum preces et supplicationes ad Deum fudisse, non tantum pro aliis, sed etiam pro se; quippe eas dirigebat ad eum, qui poterat eum salvum facere: quod signum est eas fuisse directas pro obtinendo aliquo beneficio, forte ut celeriter a morte eriperetur per resurrectionem, quod beneficium obtinuit, et exauditus est pro sua reverentia: sed etiam preces illas, ut Sacerdos seipsum ut victimam offerens, ad Deum dirigebat, quod utique colligitur, tum ex eo quod Apostolus utatur verbo offerendi, tum quia ibi agit de sacerdotio Christi. Consequens est ergo Christi sacrificium, ut impetratorium et honorarium non solum aliis, sed etiam sibi profuisse. — Quod autem profuerit quatenus erat Eucharisticum, facile colligi potest: siquidem Christus Dominus erga Patrem aeternum gratissimi erat animi; ac subinde interea licet eum ipsi grates rependisse, quas potuit maximas. Cum igitur nobiliori modo non possit quis Deo gratias agere, quam per sacrificium, igitur pie credendum est Christum suum sacrificium etiam ordinasse, ut debitas aeterno Patri pro tot acceptis beneficiis gratias rependeret.

Dices: Concilium Ephesinum verbis supra laudatis absolute pronuntiat Christum non obtulisse sacrificium pro seipso, cum intentione placandi Deum: igitur censet etiam non obtulisse cum intentione obtinendi alicuius beneficii. Probatur consequentia, nam idcirco offertur sacrificium impetratorium, ut Deus offensus, sacrificii merito placatus, beneficium istud largiatur: igitur, etc. —

Nego consequentiam: concilium enim Ephesinum determinat solummodo Christum non potuisse percipere effectum proprii sacrificii, quatenus erat expiatorium: dicit enim ex eo Christum non indiguisse sacrificio, quia nihil unquam deliquerat, nec ullum unquam peccatum commiserat. Nego etiam paritatem utentemplens probationis: nam si status innocentiae diutissime perseverasset, fuissentque homines confirmati in gratia, non desiissent offerre sacrificia, tum enim fuisset aliqua vera religio, quae cum non possit subsistere sine sacrificio, fuisset tum aliquod non tantum Eucharisticum, verum etiam impetratorium: ergo non praecise offertur sacrificium impetratorium, ne peccata nostra impediant largitionem beneficii. Inde quaes. si ubi non est peccatum, ibi nulla sit occasio offerendi sacrificium, pari iure erit tantum opus oratione facienda Deo, quia male vivendo possumus impedire eum, ne nobis conferat beneficia; et proinde Christus, qui erat omnino impeccabilis, numquam debuit orare pro impetrando sibi beneficio, quod repugnat Apostolo ad Hebraeos cap. 5. Nec refert, quod sacrae Scripturae, dum agunt de hoc sacrificio crucis, faciant tantum mentionem nostri: ibi enim agunt de illo ut fuit expiatorium, et reconciliatorium hominis cum Deo, quomodo Christus illud pro seipso non obtulit.

Dices 2: Christus pro se non oravit, nec suas preces ad aeternum Patrem, ut aliquid beneficii sibi obtineret direxit: igitur multo minus sacrificium obtulit in proprium commodum et utilitatem. Probatur antecedens ex sancto Paulino lib. 1. Contra Felicem Cergolitanum, ubi diserte pronunciat Christum non pro se, sed pro nobis orasse: Non sibi, inquit, nec pro se orabat: quid? sicut saepius est intimatum, non est sibi natus, nec pro se passus vel mortuus: sed pro illis, idest membris suis orabat, pro quibus haec omnia voluntaria dignatione, altissimaque pertulit potestate. Ac postea eodem in libro, haec Apostoli verba profert: Qui in diebus carnis suae preces, supplicationesque ad eum, qui possit illum salvum facere, cum clamore valido et lacrimis offerens, exauditus est pro sua reverentia. Tum ista subtexuit: Et quia non sibi, neque pro se, sed, sicut praefati sumus, nobis, et pro nobis oravit, pro quibus nasci, pati, et mori dignatus est, etc. —

Respondeo, S. Paulinum intelligendum esse de oratione Mediatoris seu Reconciliatoris, quam Christus in hominum salutem ad aeternum Patrem fudit, quae certe Christus non egebat cum a Deo non esset aversus, nec subinde mediatione et reconciliatione egeret. Quippe eo loci agit contra Felicem, qui Christum ideo filium non naturalem sed adoptivum contendebat, quod personam advocati et Mediatoris munus ageret. Paulinus vero ex adverso probare nititur ipsum Mediatoris, et Advocati vices agere, non quasi ipse indigeret venia et reconciliatione, sed dumtaxat, ut munus illud in hominum gratiam impleret: unde subdit ibidem: Mediator ab eo, quod medius sit inter utriusque dissidentium partes, ut reconciliet ambos in unum. Dum quidem Redemptor noster, unigenitus Dei Patris Filius pro nobis inter Deum et nos fieri gratis dignatus est: ut qui discordes a consortio charitatis Dei peccando exiteramus, per eum ad concordiam divini amoris reconciliati in semetipsius, redintegrari meremur, sicut per Paulum docetur: Cum essemus, ait, inimici, reconciliati sumus Deo per mortem Filii eius: multo magis per sanguinem ipsius. Subinde vero ita haereticum pulsare pergit: *Si ergo idem Christum Iesum verum denegas Deum, verumque Dei Filium, quia Advocatus noster est, et pro culpis delinquentium intercedit: quaero quid de Spiritu Sancto definire praesumas, qui et ipse Advocatus noster est, et incarnatus non est? Utrum sit verus

Deus, an non? etc. Mox item: Sed si de Filio recte sentires, ait, recte profecto et de Spiritu Sancto intelligeres: Dei enim Filius omnia pro nobis, non pro se, voluntaria pietate suscepit. Ex quibus, aliisque ibidem a Paulino dictis perspicuum est, illud tantummodo pro se genus orationis ab eo detractum esse Christo, quo pro nobis intercessit: ut et peccatis veniam, et reconciliationis gratiam, et idonea compacanda salutis auxilia, et ipsam postremo salutem impetraret. Huiusmodi enim nihil opus habuit ipse, nec sibi postulavit.

Conclusio tertia. — CHRISTUS REVERA DUM IN TERRIS AGERET, PATREM ORAVIT, NON UT DEUS, SED UT HOMO, IDQUE ORATIONE NON SOLUM INTERPRETATIVA, SED ETIAM EXPRESSIVA. Haec tribus partibus constat, quae simul probantur illis omnibus Scripturae textibus quibus significatur Christum, dum mortalem vitam in terris ageret, pluries orationes et preces ad Deum fudisse. Sic Matthaei 11. dicitur de Christo: Et dimissa turba ascendit in montem solus orare. Et Matthaei 26. oravit ad Patrem his verbis: Pater mi, si possibile est, transeat a me calix iste: verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu. Et Lucae 6. Exiit in montem orare, et erat pernoctans in oratione Dei. Ioan. 17. longam ad Deum habuit orationem his verbis: Pater venit hora, clarifica filium tuum, etc. Denique ad Hebr. 5. Qui (scilicet Christus) in diebus carnis suae preces, supplicationesque ad Deum, qui possit illum salvum facere a morte, cum clamore valido, et lacrimis offerens, exauditus est pro sua reverentia. Quibus omnibus textibus apertissime constat Christum revera oravisse, non solum oratione sumpta pro interiori actu, quo mens in Deum fertur affectu et amore, sed etiam sumpta pro manifestatione desiderii, seu postulatione et supplicatione. Decens autem fuit Christum orare quadruplici de causa, inquit Seraphicus Doctor d. 17. a. 2. q. 1.

Propter meritum, propter virtutis exemplum, propter veritatis argumentum, et propter officium explendum. Propter meritum, quia sua petitione et postulatione merebatur nobis, qui minus idonei eramus ad susceptionem beneficiorum Dei. Propter exemplum, ut scilicet discipulos suos, et per consequens alios invitaret ad orationis studium, in cuius exercitio maxime superatur adversarius: propter quod Dominus dicebat discipulis: Vigilate, et orate, ut non intretis in tentationem. Propter veritatis argumentum, ut ostenderet se verum hominem, et vere a Deo missum, propter quod dicit: Gratias ergo tibi Domine, quoniam audisti me: ego autem sciebam quoniam me semper audis: sed propter populum istum, qui circumstat, dixi, ut credant quia tu me misisti. Propter officium: quia Christus habebat dignitatem Sacerdotis et Pontificis: unde sicut ad ipsius officium pertinebat sacrificium offerre pro peccatis, ita et pro peccatis exorare. Unde ad Hebraeos 5. Omnis Pontifex ab hominibus assumptus, pro hominibus constituitur in his, quae sunt ad Deum: et, Talis decebat, ut esset nobis Pontifex sanctus, innocens, impollutus, et segregatus a peccatoribus, et excelsior coelis factus. His ergo de causis congruum fuit, et decens usum orationis in Christo reperiri.

Dices: Ille vere et proprie non orat, qui propria potestate conferre potest quod ab alio videtur postulare: at id omne, quod Christus postulare videbatur, propria auctoritate poterat obtinere, et aliis largiri, ut colligitur ex illo Ioan. 11. ubi cum Martha evorans resurrectionem fratris sui dixisset Christo: Scio quia quaecumque poposceris a Deo dabit tibi Deus, respondit Iesus: Resurget frater tuus, quasi diceret, ait S. Chrysostomus Homil. 61. Non opus est ut hoc petam a Patre meo, quia sola mea potestate possum efficere, ut resurgat frater tuus. Id ipsum confirmatur ex sequentibus verbis Christi: Ego autem sciebam quia semper me audis, sed propter populum, qui circumstat dixi, ut credunt quia tu me misisti. Unde subdit S. Chrysost.: Ego sciebam quia semper me audis: hoc est ut fiat voluntas mea non egen precibus ad persuadendum, una enim voluntas est. Ad quid ergo preces? propter infirmiores, etc. scilicet, ut ostenderetur veritas naturae humanae, quam assumpserat, et ut orandi caeteris exemplum praebaret. Sic etiam textum illum explicat Theophylactus: Quare autem, inquit, precatus est, imo precantis figuram suscepit, ipsum Dominum dicentem affirmimus: inquit enim: Propter circumstantem turbam dixi, etc. Et infra: Quis autem oravit sic unquam? prius enim, quam dixisset aliquid, inquit, audisti me, et ita non oravit, sed figura orationis est, et indicium solum. Euthymius etiam in eadem verba Ioan. 11. ait: Sed quomodo dixit quia audisti me, cum precatus non sit? Et respondet statim: Non est precatus, ostendens, quod precatione opus illi non esset. —

Respondeo, S.S. Patres nihil aliud significare, quam quod Christus non oravit ex necessitate simplici, sed ex hypothesi et suppositione decreti ac providentiae divinae, qua ab aeterno decreverat aliqua tantum concedere Christo, virtute meriti ipsius orationis, ut significat Psalmista 2. his verbis: Postula a me, et dabo tibi gentes in haereditatem tuam: hoc est, proposui quidem tuo imperio gentes subiicere, sed media oratione.

Conclusio quarta. — PROBABILIS EST CHRISTUM DOMINUM NON SOLUM ORATIONE INTERPRETATIVA, VERUM ETIAM EXPRESSIVA, NEC PRO NOBIS PATREM ORARE IN CAELIS.

Probatur primo auctoritate Scripturae: nam ad Romanos 8. Apostolus testatur: Christus Iesus, qui mortuus est, immo qui et resurrexit, qui est ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis. Ubi Apostolus interpellationis nomine expressivam orationem significat: siquidem interpellare illum pro nobis (dixit inquit Theophylactus), ut Christi erga nos replicet charitatem, qui etsi carnis assumptae dispensationem perfecit, haut tamen suum in nos clementissimam sustulit animi affectum, sed intercedit pro nobis. Item ad Hebraeos 7. docet sanctus Apostolus Christum habere sempiternum sacerdotium: Ideo, inquit, salvare in perpetuum potest accedentes per semetipsum ad Deum, semper vivens ad interpellandum pro nobis. Interpellatio autem est orationis continuatio, et iterata repetitio. Tandem S. Ioan. Epist. 1. cap. 2. Si quis peccaverit, Advocatum habemus apud Patrem Iesum Christum iustum, et ipse est propitiatio pro peccatis nostris. Quibus diserte pronuntiat Christum nostrum agere advocatum apud Patrem: at inter officia advocati agentis partes alicuius rei, hoc unum est, ut expressis precibus apud iudicem intercedat, quatenus clementer, et non ex rigore iustitiae agat cum reo: ergo cum Christus sit vere et proprie noster advocatus apud Patrem, etiam vere et proprie eum orat pro nobis.

Probatur secundo auctoritate SS. Patrum, imprimis vero S. Gregorii Nazianzeni, Oratione 36. Unus (inquit) Deus, unus et Mediator Dei et hominum Iesus Christus. Nam et nunc quoppe deprecatur, tamquam homo, pro mea salute, quandoquidem cum eo corpore est, quod assumpsit: donec me Deum faciat ei humanitatis assumpto: quamvis non amplius secundum carnem cognoscatur; nempe secundum carnis affectibus, et nostras circa peccatum. Eodem modo et Advocatum habemus Iesum: non ut nostra causa se se ad Patrem abiicientem, et prosternentem more servili. Procul sit servilis ista suspicio, et indignum(?) tamquam Verbum et hortator. Sic ergo advocationem hanc interpretor. —

Subscribit Didymus lib. 2. De Spiritu Sancto: Cum enim Salvator (ait) mediatoris et legati personam habeat, ex quo Pontifex deprecetur pro peccatis nostris, salvans in sempiternum eos, qui per ipsum accesserunt ad Deum, etc. Idem egregie docet S. Augustinus in Psal. 86. Nullum maius (inquit) donum praestare Deus posset hominibus, quam ut Verbum suum, per quod condidit omnia, faceret illis caput, et illos ei tamquam membra coniungeret: ut esset Filius Dei, et Filius hominis, unus Deus cum Patre, unus homo cum hominibus: ut et quando loquimur ad Deum deprecantes, non inde filium separemus; et quando precatur corpus filii, non a se separet corpus suum: sitque unus ipse Supplicator corporis sui Dominus noster Iesus Christus Filius Dei, qui et oret pro nobis, et oret in nobis, et oretur a nobis. Orat pro nobis, ut Sacerdos noster: orat in nobis, ut caput nostrum: oratur a nobis, ut Deus noster. Idem habet sermone 119. De tempore, et epistola 56. ubi docet Christum non utcunque interpellare pro nobis, sed orando, et postulando. Ipsi subscribit Beda in sermone De Pentecoste: Rogabit, inquit, Patrem per humanitatem, qui regnat cum Patre per Divinitatem: neque enim putandum est, quia ante passum suum tantummodo pro Ecclesia rogaverit, et non etiam nunc post Ascensionem roget, cum dicat ea sententia Apostoli: qui est ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis. Idem docent Gregorius Valensius in Psalmum 6. paenitentiae, et Bernardus sermone De Nativitate Virginis. Quibus omnibus auctoritatibus constat Christum revera nunc etiam pro nobis orare.

Suffragatur etiam ratio: Enimvero si Christus nunc pro nobis non orat oratione expressiva, maxime quia hic orandi modus dedecet Maiestatem eius Divinitatis, vel statum beatitudinis: sed neutrum congrue potest affirmari. Non quidem primum, alioqui sequeretur etiam cum inter mortales mortalem vitam degeret, non potuisse hoc orationis modo Patrem aeternum convenire: fuit enim Deus ab instanti conceptionis: at nullus orasse tunc negat Christum Dominum: igitur nec iste modus orandi ipsi est denegandus. Non etiam secundum: alioqui omnes Sancti sempiternae felicitatis participes pro nobis interpellare non possent, quod nemo Catholicus concederet.

Obiicies plures e SS. Patribus, qui affirmant Christum non aliter nunc apud Patrem orare, quam interpretativo modo, manifestando scilicet aeterno Patri suam humanitatem, suaque merita. Sic Rupertus lib. 9. De divinis officiis, cap. 3. ubi loquens de Christi interpellatione ait: Illa interpellatio, Doctorum omnium vera assertione, non submissa est postulatio, sed eius passionis, quae semel suscepta, semel pro nobis in sacrificium oblata est, aeterna commemoratio, semel in conspectu sanctae Trinitatis admissa sanguinis eius innocentis celebratio. Similiter S. Gregorius lib. 22. Moral. cap. 13. Unigenito, inquit, Filio pro homine interpellare, est apud coaeternam Patrem seipsum hominem demonstrare: eique pro humana natura rogasse, est eandem naturam in Divinitatis suae celsitudine suscepisse. Interpellat igitur nobis Dominus non voce, sed miseratione: quia quod damnari in electis noluit, suscipiendo liberavit. Alias eiusmodi auctoritates profert Vasquez pro sua sententia disput. 82. cap. 2. —

Verum respondeo, SS. Patres esse ita intelligendos, ut velint Christum nunc pro nobis non orare oratione expressiva meritoria, quae habet quid humile et annexum: non vero negant orationem expressivam, quae sit per postulationem voluntariam illius, quod debetur virtute meriti praecedentis. Hinc facessat ridicula Origenis expositio Homil. 7. in Leviticum, ubi asserit Christum regnantem in caelis non solum pro nobis intercedere, sed etiam de nostris erroribus et peccatis affligi, plangere, et lugere: Neque enim putandum est, inquit, quod Paulus lugeat pro peccatoribus, fiat pro delinquentibus: Dominus autem meus Iesus abstineat a fletu, cum accedit ad Patrem, cum assistit altari, et propitiationem pro nobis offert. Et hoc est credenti(?)m ad altare non bibere vinum laetitiae (Levitici 22. vers. 9.), quia adhuc peccatorem nostrorum amaritudines putitur: quam utique de Christo pro nobis lugente fabulam merito carpit et arguit S. Bernardus, Homilia De verbis Origenis.

Quaeres: an Christus orando semper fuerit exauditus: — Respondet Seraphicus Doctor dist. 17. art. 2. q. 2.

Quod cum oratio sit petitio procedens ex voluntate et desiderio, secundum quod voluntas humana fuit in Christo, secundum triplicem differentiam, sic et oratio. Nam quaedam oratio fuit exprimens, sive procedens a voluntate rationis; quaedam a voluntate pietatis, quaedam a voluntate carnis. Oratio procedens a voluntate rationis praecedebat a voluntate, qua quidem requirebat exaudiri; et talis oratio in omnibus est exaudita, tum propter hoc, quod ista voluntas erat per omnia conformis voluntati divinae, tum etiam quia adeo petebat digne et sancte, quod in omnibus erat exaudita pro sua reverentia et dignitate. Oratio autem praecedens a voluntate pietatis, et voluntate carnis non fuit in Christo exaudita per omnia: tum quia haec voluntas non conformabatur Dei in omni volito, sicut habitum est prius: tum etiam quia illa petitio plus ordinatur ad nostram instructionem, quam ad divinam exauditionem. Magis enim petebat hac voluntate, ut nos erudiret, quam ut Deum ad suam petitionem inclinaret.

Quaeres 2: an possimus Christum orare, ut ipsemet oret pro nobis: dicendo: Christe Salvator, ora pro nobis. — Respondent communiter Theologi, absolute, et secluso periculo erroris, atque scandali id fieri posse ratione humanitatis. Verumtamen censeo, id non esse in praxi usurpandum, ne convenire videamus cum Arianis: quando enim simpliciter oratur aliquis, ut oret, tum significatur ipsum habere superiorem, quem possit orare, et quia simpliciter loquendo Christus non est inferior Deo, imo Deus ipse, non debet orari ut oret, sed potius ut misereatur nostri. Inde quod orationes diriguntur praecise non ad humanitatem, sed ad personam Christi: persona autem cum divina sit, ratione sui non habet interioritatem, nec subiectionem oranti necessariam. Denique, quando orandus est aliquis, ille compellandus est modo magis honorifico. Standum est igitur veteri Ecclesiae praxi, quae vitandorum errorum Arii et Nestorii causa renuit hunc orandi modum usurpare.