Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica

His de ecclesia ut societate et magistra christifidelium disputatis demonstrationem catholicam absolvimus.

Iesus Christus revera fundavit societatem ecclesiasticam, quae omnes christifideles contineret, atque in hac societate statuit magisterium ecclesiasticum, quod omnes christifideles doceret. Atqui haec ecclesia Christi alia non est, nisi ecclesia catholica. Ergo ecclesia catholica est religio Christi in concreto, persona Christi mystico modo semper vivens et agens in terris, domus Dei superaedificata "super fundamentum apostolorum et prophetarum, ipso summo angulari lapide Christo Iesu."¹

Restat, ut breviter dicamus, quaenam nos deceat conversatio in domo Dei, sive quaenam pietas erga ecclesiam. Ipse iam gentium apostolus Timotheum monet: "Haec tibi scribo, ut scias, quomodo te oporteat in domo Dei conversari, quae est ecclesia Dei vivi, columna et firmamentum veritatis."² Quem textum paulinum adhibens s. Bonaventura tam docte quam pie advertit: "Qui recte vult conversari in domo ecclesiae, debet habitare in ea cum subiectione voluntaria, cum dilectione mutua, cum aemulatione sancta, cum oratione devota."³

1. Cum subiectione voluntaria. Ecclesia nomine, vice et auctoritate Christi fideles regit et docet. In omnibus ergo rebus, quae sive directe sive indirecte spectant ad religionem colendam vitamque christiano modo instituendam, ecclesiae actu et affectu subiiciamur. Numquam negligamus sollemnia illa Domini verba: "Si ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. ... Qui vos audit, me audit, et qui vos spernit, me spernit; qui autem me spernit, spernit eum, qui misit me."⁴ Quapropter christifidelium et maxime clericorum suprema lex esto: Vivere, loqui, credere, sentire cum ecclesia catholica. "Animus sublato proprio omni iudicio semper paratus promptusque [sit] ad obediendum verae Christi sponsae ac sanctae matri nostrae ... Ecclesiae catholicae omnino unanimes conformesque simus; si quid, quod oculis nostris apparet album, nigrum illa esse definierit, debemus itidem, quod nigrum sit, pronuntiare. Indubitate nempe credendum est eundem esse Domini nostri Iesu Christi et ecclesiae orthodoxae, sponsae eius spiritum, per quem gubernamur ac dirigimur ad salutem."⁵ Qui ergo spiritum ecclesiae habet, habet spiritum Christi, et qui spiritum ecclesiae non habet, non habet spiritum Christi. "Si quis autem spiritum Christi non habet, hic non est eius."⁶

2. Cum dilectione mutua. "Si civitatem, in qua editi susceptique in hanc lucem sumus, praecipue diligere tuerique iubemur lege naturae usque eo, ut civis bonus vel mortem pro patria oppetere non dubitet, officium est christianorum longe maius, simili modo esse in ecclesiam affectos. Est enim ecclesia civitas sancta Dei viventis, Deo ipso nata, eodemque auctore constituta: quae peregrinatur quidem in terris, sed vocans homines et erudiens atque deducens ad sempiternam in caelis felicitatem. Adamanda igitur patria est, unde vitae mortalis usuram accepimus: sed necesse est caritate ecclesiam praestare, cui vitam animae debemus perpetuo mansuram."⁷ Quemadmodum Christus ecclesiam, sponsam suam, "dilexit et seipsum tradidit pro ea",⁸ ita et nos ecclesiam, matrem nostram, caritate tenerrima diligamus vitamque totam ei devoveamus. Immo uno eodemque amore Christum et ecclesiam prosequamur, quia "Christus cum tota sua ecclesia, sive quae adhuc versatur in terris, sive quae cum eo iam regnat in caelis, una persona est".⁹

3. Cum aemulatione sancta. Etenim cum ecclesia sit regnum Dei; cum Christus opus redemptionis suae perpetuum reddat per ecclesiam, cumque nemo salvus fieri possit, "nisi in catholicae ecclesiae gremio et unitate permanserit",¹⁰ omnes catholici summopere allaborare debent ecclesiae propagationi, conservationi et defensioni. Verbo igitur, exemplo atque ope studeamus ecclesiam infidelibus notam facere, haereticos et schismaticos ad ecclesiam reducere, iura denique ecclesiae ab hostium insidiis vindicare. Imprimis "ministri Christi et dispensatores mysteriorum Dei"¹¹ oportet promoveant, quidquid cedit in ecclesiae emolumentum. Causam ecclesiae, verae illius civitatis Dei, clerus semper habeat in votis, ut cum psalmista dicere valeat: "Adhaereat lingua mea faucibus meis, si non meminero tui, si non proposuero Ierusalem in principio laetitiae meae."¹²

4. Cum oratione devota. Oratione devota fideles plurimum opitulari debent valentque ecclesiae tot procellis concussae. Christi igitur exemplum sequamur orantis pro praepositis et subditis ecclesiae: "Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi; ut sint unum, sicut et nos ... ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis ... ut serves eos a malo ... ut sint et ipsi sanctificati in veritate. Non pro eis autem rogo tantum, sed et pro eis, qui credituri sunt per verbum eorum in me: ut omnes unum sint ... ut sint consummati in unum ... ut ubi sum ego, et illi sint mecum: ut videant claritatem meam ... ut dilectio, qua dilexisti me, in ipsis sit, et ego in ipsis."¹³ Sive autem praepositi ecclesiae sive subditi, omnes quotidie oremus pro summo omnium pastore et patre, romano scil. pontifice. Pro ipso enim et Christus singillatim oravit: "Ego rogavi pro te, ut non deficiat fides tua."¹⁴ Ipsi Christus totum gregem fidelium custodiendum tradidit: "Pasce agnos meos ... Pasce oves meas."¹⁵ In ipso denique incolumem fore totam ecclesiam praedixit: "Super hanc petram aedificabo ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam."¹⁶